Οι δεσμεύσεις μετά την ένταξη

Το «ευαγγέλιο» της οικονομικής πολιτικής της χώρας μετά την ένταξή της στην
Οικονομική και Νομισματική Ένωση θα αποτελείται από δύο κείμενα:

1. Το Σύμφωνο Σταθερότητας που θεσπίζει τους κανόνες δημοσιονομικής πολιτικής
για όλα τα κράτη – μέλη της ζώνης του ευρώ.

2. Τις Γενικές Κατευθύνσεις Μακροοικονομικής Πολιτικής που υιοθετούνται κάθε
χρόνο από το ECOFIN και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και καλύπτουν όλους τους τομείς
πολιτικής τόσο τη δημοσιονομική όσο και τις αγορές εργασίας προϊόντων και
κεφαλαίου.

Το Σύμφωνο Σταθερότητας είναι απολύτως δεσμευτικό, αφού είναι ένα θεσμικό
πλαίσιο, που αποτελείται από ένα ψήφισμα και δύο Κανονισμούς του Συμβουλίου
(1466/97 και 1467/97). Οι γενικές κατευθύνσεις μακροοικονομικής πολιτικής δεν
έχουν δεσμευτικό χαρακτήρα, αλλά είναι υποδείξεις τις οποίες μπορεί να
αψηφήσει ως έναν βαθμό το κράτος-μέλος. Οπωσδήποτε, δεν μπορεί να κινηθεί
εντελώς εκτός του πλαισίου τους.

Τόσο το ένα όσο και το άλλο κείμενο έχουν φυσικά ένα κοινό επίκεντρο: τη
διατήρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας στα κράτη μέλη, ώστε να μην
κινδυνεύσουν οι οικονομικές επιδόσεις της ζώνης του ευρώ.

Το περιεχόμενό τους είναι αυτό από το οποίο αυτόματα προκύπτουν οι δεσμεύσεις
που έχει αναλάβει η Ελλάδα για την περίοδο μετά την ένταξη στην ΟΝΕ.

Το Σύμφωνο Σταθερότητας

Το Σύμφωνο Σταθερότητας υπήρξε αποτέλεσμα έντονων γερμανικών πιέσεων,
προκειμένου να αποτραπεί ο κίνδυνος μιας γενικής δημοσιονομικής χαλάρωσης μετά
την έναρξη της νομισματικής ένωσης. Παρά τις αντιρρήσεις που εκφράσθηκαν στην
αρχή, η γερμανική πρόταση πέρασε έστω και αποδυναμωμένη, όπως κατά γενική
ομολογία κατέληξε.

Το Σύμφωνο Σταθερότητας υιοθετήθηκε τον Ιούνιο του 1997 στο Ευρωπαϊκό
Συμβούλιο του Άμστερνταμ και προβλέπει τα εξής:

1. Τα κράτη-μέλη δεσμεύονται να σέβονται τα Προγράμματα Σταθερότητας, που
υποβάλλουν στο Συμβούλιο, και τα οποία έχουν ως μεσοπρόθεσμο στόχο τον
ισοσκελισμό του προϋπολογισμού τους ή τη δημιουργία πλεονασμάτων.

2. Σε περίπτωση εμφάνισης υπερβολικού ελλείμματος και συγκεκριμένα του ορίου
του 3% του ΑΕΠ τους, τα κράτη-μέλη υποχρεούνται να παίρνουν άμεσα μέτρα για τη
διόρθωση του προβλήματος. Η Επιτροπή από την πλευρά της συντάσσει έκθεση, αν
διαπιστώσει σχετικό κίνδυνο.

3. Το Συμβούλιο κλιμακώνει την αντίδρασή του ως εξής: απευθύνει σύσταση (για
την οποία ενημερώνεται, βεβαίως, η αγορά και αντιδρά αναλόγως), επιβάλλει
άτοκη κατάθεση για δύο χρόνια και τέλος, επιβάλλει πρόστιμο στο κράτος-μέλος.
Όλα αυτά αν δεν συμμορφωθεί και δεν διορθώσει το πρόβλημα μέσα σε έναν χρόνο
από τον εντοπισμό του.

4. Εξαίρεση γίνεται μόνο σε περίπτωση έντονης ύφεσης, δηλαδή αν το ΑΕΠ ενός
κράτους-μέλους μειωθεί κατά περισσότερο από 0,75%.

Η Ελλάδα έχει δεσμευθεί στο υφιστάμενο πρόγραμμα σύγκλισης ότι θα ισοσκελίσει
τον προϋπολογισμό της από τον επόμενο χρόνο. Στην πραγματικότητα, το υπουργείο
Εθνικής Οικονομίας εκτιμά ότι ο προϋπολογισμός του 2001 θα είναι
πλεονασματικός και αυτό θα συνεχισθεί και το 2002.

Τη δέσμευση αυτή θα επαναλάβει, πιθανότατα και ενισχυμένη, στο Πρόγραμμα
Σταθερότητας που θα υποβάλει το φθινόπωρο, προκειμένου να αντικαταστήσει το
πρόγραμμα σύγκλισης. Και από αυτή απορρέουν, φυσικά, μία σειρά από συνέπειες,
όπως η συγκράτηση των δαπανών, αλλά και των φορολογικών ελαφρύνσεων.

Πάντως, σύμφωνα με πληροφορίες από το επιτελείο του υπουργείου Εθνικής
Οικονομίας, η κυβέρνηση θα επιλέξει να δώσει έμφαση όχι τόσο στη συγκράτηση
των δαπανών όσο στην αύξηση των φορολογικών εσόδων, μέσω της σύλληψης της
φοροδιαφυγής.

Εννοείται ότι το ΥΠΕΘΟ προγραμματίζει να προχωρήσει και στις φορολογικές
ελαφρύνσεις που είχε υποσχεθεί προεκλογικά η κυβέρνηση. Αλλά ίσως η έκτασή
τους επηρεασθεί από την επιβάρυνση των δαπανών για τόκους, λόγω της ανατίμησης
του δολαρίου.

Οι μακροοικονομικές κατευθύνσεις

Το άλλο κείμενο στο οποίο θα βασιστούν οι επιλογές της οικονομικής πολιτικής
της κυβέρνησης είναι οι μακροοικονομικές κατευθύνσεις, που υιοθέτησε την
περασμένη εβδομάδα το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Σάντα Μαρία Ντα Φέιρα.

Οι κατευθύνσεις αυτές έχουν προσδιορισθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή από τον
περασμένο Απρίλιο και σε ό,τι αφορά την Ελλάδα περιέχουν 14 επισημάνσεις.
Μεταξύ άλλων, οι επισημάνσεις αυτές αναφέρουν τα εξής:

* Το 1,2% του ΑΕΠ που προβλέπεται ως έλλειμμα του προϋπολογισμού του 2000,
πρέπει να θεωρείται ως ανώτατο όριο. Σε περίπτωση που εξασφαλισθούν αυξημένα
έσοδα, πρέπει να μειωθεί αντίστοιχα και το έλλειμμα. Αν εμφανισθούν
πληθωριστικές πιέσεις, η δημοσιονομική πολιτική πρέπει να γίνει πιο αυστηρή το
2001.

* Πρέπει να διασφαλισθεί ο έλεγχος των δαπανών, μέσω σαφών και δεσμευτικών
κανόνων.

* Σε ό,τι αφορά την κοινωνική ασφάλιση, πρέπει να προωθηθεί η μεταρρύθμιση
της, με στόχο την μακροχρόνια βιωσιμότητά της.

* Το πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων του 2000 και των επόμενων χρόνων πρέπει να
εφαρμοσθεί με στόχο την ταχύτερη μείωση του δημοσίου χρέους.

* Η Ελλάδα πρέπει να βελτιώσει τις επιδόσεις της σε ό,τι αφορά την υιοθέτηση
και εφαρμογή της νομοθεσίας για την εσωτερική αγορά.

* Η διαδικασία απελευθέρωσης των αγορών τηλεπικοινωνιών, ηλεκτρισμού και
φυσικού αερίου, πρέπει να επιταχυνθεί.

* Χρειάζονται συγκεκριμένα μέτρα για να προωθηθεί η σύσταση νέων επιχειρήσεων.

* Χρειάζονται περαιτέρω μέτρα για τη διάχυση της έρευνας και τεχνολογίας, αλλά
και για την προώθηση της συμμετοχής του ιδιωτικού τομέα στη χρηματοδότησή
τους.

* Πρέπει να επισπευσθεί η εφαρμογή από την Ελλάδα του «σχεδίου δράσης για το
κεφάλαιο κινδύνου του 1998» και να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στα σχετικά
παραδείγματα «καλής πρακτικής».

* Πρέπει να ληφθούν συγκεκριμένα και μετρήσιμα μέτρα για να αποτραπεί η
διολίσθηση των απλών ανέργων στη μακροχρόνια ανεργία. Ειδικότερα προτείνεται η
αναμόρφωση των υπηρεσιών απασχόλησης, ώστε να εφαρμόσουν προληπτικές πολιτικές
και η αναμόρφωση των συστημάτων κατάρτισης και εκπαίδευσης, ώστε να
ανταποκρίνονται στις ανάγκες της παραγωγής.

* Οι μεταρρυθμίσεις της αγοράς εργασίας που συμφωνήθηκαν το 1998 και
ειδικότερα αυτές που αφορούν την επέκταση της μερικής απασχόλησης και την
ευελιξία σε ό,τι αφορά τον χρόνο εργασίας πρέπει να εφαρμοσθούν.

* Ο τρόπος διαμόρφωσης των μισθών μεταξύ των κοινωνικών εταίρων πρέπει να
αλλάξει, με στόχο να προσαρμοσθούν οι μισθολογικές εξελίξεις στις διαφορές της
παραγωγικότητας σε γεωγραφικό, κλαδικό και επιχειρηματικό επίπεδο. Ειδικότερα
πρέπει να διασφαλισθεί η πρακτική δυνατότητα να γίνονται εξαιρέσεις από τις
συλλογικές συμβάσεις.