Ώρα μηδέν για σπάνια ζώα και φυτά σε 25 σημεία του πλανήτη

Ζούμε τη μεγαλύτερη απειλή για την εξάλειψη ειδών, μετά την εξαφάνιση των
δεινοσαύρων που σημειώθηκε 65 εκατομμύρια χρόνια πριν. Και είναι πολύ πιθανόν
ότι αυτό που βλέπουμε σήμερα είναι μόνον η κορυφή του παγόβουνου, που θα
«σπάσει» στα μέσα του επόμενου αιώνα.

Στο συμπέρασμα αυτό έφθασε ομάδα Αμερικανών και Βρετανών επιστημόνων, που
εντόπισε τα 25 «θερμά» σημεία του Πλανήτη, αυτά στα οποία απειλείται σοβαρά η
βιοποικιλότητα και γι’ αυτό οι προσπάθειες για προστασία θα πρέπει να
εστιασθούν εκεί. Οι περιοχές που εντόπισαν οι επιστήμονες και παρουσιάζονται
σε δημοσίευμα του περιοδικού «Nature», καλύπτουν μόλις το 1,4% της συνολικής
επιφάνειας του Πλανήτη, αλλά συγκεντρώνουν το 44% των ειδών επίγειων φυτών και
το 35% των ειδών σπονδυλόζωων ­ δεν συμπεριλαμβάνονται τα ψάρια. Από την
έρευνα των επιστημόνων στα σημεία αυτά προκύπτει ότι αν η μαζική μείωση ειδών
συνεχιστεί, τότε περίπου το 1/3 ή τα 2/3 των ειδών του Πλανήτη διατρέχουν
μεγάλο κίνδυνο πλήρους εξαφάνισης.

Τα σημεία που εντοπίστηκαν είναι διασκορπισμένα σε διάφορες περιοχές του
Πλανήτη και καλύπτουν περιοχές με διαφορετικό κλίμα: η οροσειρά του Καυκάσου,
τμήματα της Καλιφόρνιας, η λεκάνη της Μεσογείου που περιλαμβάνει σχεδόν τη
μισή Νότια Ισπανία και οι τροπικές περιοχές βρίσκονται μεταξύ αυτών.

Για την επιλογή των σημείων ελήφθησαν υπόψη δύο κριτήρια: τα «θερμά» σημεία
πρέπει να διαθέτουν ως ενδημικά τουλάχιστον 0,5% από τα 300.000 είδη φυτών που
υπάρχουν στον κόσμο. Γι’ αυτό και οι 15 από τις 25 περιοχές που επιλέχθηκαν
φιλοξενούν τουλάχιστον 2.500 είδη ενδημικών φυτών, ενώ οι υπόλοιπες 10
φιλοξενούν 5.000 είδη. Το δεύτερο κριτήριο που καθορίζει ένα «θερμό» σημείο
είναι να έχει χάσει ήδη τουλάχιστον το 70% της αρχικής του βλάστησης.

Τα σπονδυλόζωα

Όσο αφορά τα σπονδυλόζωα, στα σημεία αυτά βρέθηκαν 27.298 είδη θηλαστικών,
πουλιών, ερπετών και αμφίβιων (τα ψάρια δεν αποτέλεσαν αντικείμενο της έρευνας
λόγω έλλειψης στοιχείων).

Επίσης, εκτός έρευνας έμειναν τα ημισπονδυλωτά που είναι στην πλειονότητά τους
έντομα, αφού οι επιστήμονες θεώρησαν ότι η εξαφάνιση φυτών συνεπάγεται την
εξαφάνιση εντόμων.

Ανάμεσα στις θερμές περιοχές βρίσκονται η Μαδαγασκάρη, οι Φιλιππίνες και η
Ινδονησία, η ζούγκλα της Βραζιλίας και η Καραϊβική.

Στον κατάλογο συμπεριελήφθηκαν επίσης οι τροπικές Άνδεις και η λεκάνη της
Μεσογείου που εκτιμήθηκαν ως «περιοχές που πρέπει να τύχουν ιδιαίτερης
προστασίας, γιατί είναι εξαιρετικά πλούσιες σε ενδημικά φυτά. Υπάρχουν περίπου
13.000 και 20.000 είδη αντίστοιχα». Η περιοχή της Μεσογείου έχει δύο βασικούς
άξονες βιοποικιλότητας: τη Δυτική Μεσόγειο, που περιλαμβάνει την Ιβηρική
χερσόνησο, την Αλγερία και την Τυνησία, και την Ανατολική Μεσόγειο που
περιλαμβάνει την Ελλάδα και την Τουρκία. Η κυριότερη απειλή για τις θερμές
περιοχές είναι η μείωση της επιφάνειάς τους. Σήμερα καλύπτουν μία επιφάνεια
2,1 εκατομμυρίων τετραγωνικών χιλιομέτρων, ενώ πριν κάλυπταν 17,4 εκατομμύρια,
δηλαδή το 11,8% της συνολικής επιφάνειας του Πλανήτη.

Ελλάδα: SOS για τα τσακάλια, τους λύγκες και τις οχιές της Μήλου

Καφέ αρκούδα. Έχουν απομείνει περίπου 150 σε Πίνδο και Ροδόπη

«Δεν έχουμε φθάσει στο τέλος του κόσμου. Η Ελλάδα, τουλάχιστον, έχει σπουδαία
βιοποικιλότητα και πολλά είδη σε σχέση με άλλες χώρες. Άλλωστε, τα τελευταία
χρόνια τα πράγματα έχουν καλυτερεύσει. Ας μην ξεχνάμε ότι χάνουμε είδη, αλλά
ακόμη υπάρχουν είδη που δεν γνωρίζουμε και κάποια άλλα που μόλις τα
ανακαλύπτουμε», λέει στα «ΝΕΑ» ο ορνιθολόγος-βιολόγος κ. Γρηγόρης Τσούνης.

Σύμφωνα με την ελληνική υπηρεσία τού WWF, στη χώρα μας απειλείται η καφέ
αρκούδα, ο πληθυσμός της οποίας υπολογίζεται στα 100-150 άτομα. Βρίσκεται
στους κύριους ορεινούς όγκους της βόρειας και κεντρικής Πίνδου, καθώς και της
Δυτικής Ροδόπης.

Το είδος κινδυνεύει σε όλη την Ευρώπη, αφού υπάρχουν μικροί και απομονωμένοι
μεταξύ τους πληθυσμοί. Ακόμη ένα είδος που κινδυνεύει όχι μόνο στην Ελλάδα
αλλά και σε ολόκληρη την Ευρώπη, είναι ο λύγκας, το μεγαλύτερο ευρωπαϊκό
αιλουροειδές. Τελευταία παρατηρείται σπάνια στην Ελλάδα, αλλά πιστεύεται ότι
ένας πολύ μικρός πληθυσμός ζει στην οροσειρά της Πίνδου και σε πυκνά δάση στα
βόρεια σύνορα της χώρας.

Η μεσογειακή φώκια είναι το πλέον απειλούμενο θηλαστικό στην Ευρώπη. Έχει
εξαφανιστεί από τις ευρωπαϊκές ακτές της Μεσογείου, οπότε η σημασία της
Ελλάδας για την προστασία του είδους είναι σημαντική.

Ο κύριος πληθυσμός της ζει στο Αιγαίο Πέλαγος με διάφορους υποπληθυσμούς, αλλά
σημαντικές ομάδες έχουν επίσης καταγραφεί στο Ιόνιο.

Το ελάφι, το μεγαλύτερο φυτοφάγο ζώο της χώρας, απειλείται με άμεση εξαφάνιση.
Λόγω του υπερβολικού κυνηγιού οι πληθυσμοί του μειώνονταν συστηματικά και
σήμερα πια έχει απομείνει μόνο στη Χερσόνησο της Σιθωνίας και στη Ροδόπη. Έχει
επίσης εισαχθεί και επιβιώνει επιτυχώς στον Κόζιακα και την Πάρνηθα.

Η εξαφάνιση των λύκων

Μεσογειακή φώκια. Το πλέον απειλούμενο θηλαστικό της Ευρώπης ζει στο Αιγαίο

Υπό εξαφάνιση ζώο στην Ευρώπη θεωρείται και ο λύκος. Η Ελλάδα είναι μία από
τις ευρωπαϊκές χώρες όπου υπάρχει βιώσιμος πληθυσμός λύκων, αλλά ο αριθμός
τους δεν φαίνεται να ξεπερνά τους 500. Ζει σε όλη σχεδόν την ηπειρωτική χώρα,
εκτός από την Πελοπόννησο, απ’ όπου εξαφανίστηκε τη δεκαετία του ’40. Κατώτερο
όριό του είναι τα βουνά της Στερεάς, αλλά εκεί δεν υπάρχει μόνιμος πληθυσμός.

Η κατανομή του τσακαλιού στην Ελλάδα είναι ευρεία αλλά όχι καθολική.

Απουσιάζει από μεγάλο μέρος της ορεινής χώρας και το μοναδικό νησί όπου έχει
επιβεβαιωθεί η παρουσία του είναι η Σάμος. Δεν έχει γίνει ακριβής εκτίμηση των
πληθυσμών του, αλλά όλα τα στοιχεία δείχνουν μείωσή του και συρρίκνωση της
εξάπλωσής του. Η καρέττα-καρέττα στη Μεσόγειο αναπαράγεται μόνο στην Ελλάδα,
την Κύπρο και την Τουρκία, ενώ η πυκνότητα φωλεών που παρατηρείται στη Ζάκυνθο
είναι η υψηλότερη του κόσμου.

Στα πρόθυρα εξαφάνισης βρίσκεται και η οχιά της Μήλου, ενδημικό είδος της
χώρας μας, που βρίσκεται στη Μήλο (το 90% του πληθυσμού), στην Κίμωλο, την
Πολύαιγο και τη Σίφνο.