ΜΑΤΙΕΣ Πολιτισμός

Την Παρασκευή, ώρα 10 το πρωί, με τον ήλιο σαν ολόχρυσο χαρταετό πάνω από του
Φιλοπάππου, είδα το λιθόστρωτο του Πικιώνη να γυαλίζει, σάμπως βαμμένο με
λιωμένο ασήμι, μπρος από τον Άη Δημήτρη τον Λουμπαρδιάρη και ένιωσα, ξαφνικά,
πως πάει ­ τέλειωσε ο χειμώνας! Το πολύ-πολύ, είπα, να ‘χουμε μερικές
συννεφιές και μια-δυο βροχούλες ακόμη. Και ύστερα, καλοκαίρι! Αυτό το
ατέλειωτο το ελληνικό καλοκαίρι, των νησιών, του Ελύτη, της αλμύρας, της
ανεμελιάς και της τρέλας…

Επέστρεψε ο Πρωθυπουργός από τη Λισαβώνα, ενθουσιασμένος, φυσικά, απ’ όσα
δήλωσαν οι Ευρωπαίοι ηγέτες για την ελληνική οικονομία και τον ίδιο, και
σήμερα το βράδυ συναντιέται στο Χίλτον με τον κόσμο του πολιτισμού
(συγγραφείς, καλλιτέχνες κ.λπ.), αλλά και γνωστούς επιχειρηματίες. Ανάλογη
συνάντηση είχε γίνει και πριν από είκοσι μέρες, με πρόσκληση του αρχηγού της
αξιωματικής αντιπολίτευσης, στης Ιλεάνας Τούντα. Καμιά αντίρρηση ­ αντιθέτως ­
γι’ αυτές τις συναντήσεις. Με μια διαφορά: να μη γίνονται μια φορά στα…
τέσσερα χρόνια! Και δη, τις παραμονές των εκλογών! Να γίνονται δύο και τρεις
φορές τον χρόνο. Για να συζητιούνται «πρόσωπο με πρόσωπο» τα ζητήματα που
καίνε ­ και είναι παρά πολλά ­ τους ανθρώπους του πνεύματος και της τέχνης (οι
συναντήσεις με επιχειρηματίες, με διάφορες αφορμές, είναι συχνότατες), κι αν
όχι με τον πρωθυπουργό, με τον ή την υπουργό Πολιτισμού.

Οι Έλληνες καλλιτέχνες, πρέπει να το πούμε, αισθάνονται σαν… αποπαίδια! Η
Πολιτεία, ποτέ δεν τους δίνει σημασία! Τους θυμάται μόνο στις εκλογές και
όταν… πεθαίνουν! Τους… κλαίει, τότε, μιλώντας για δυσαναπλήρωτο κενό, τους
παραχωρεί τάφο (ο Δήμος), στέλνει στεφάνι στην κηδεία κι αυτό είναι όλο!
Θυμάμαι τον Κ. Μητσοτάκη, όταν ήταν πρωθυπουργός· δήλωνε, ότι το κράτος είναι
οι… αστυνομικοί! Και τόνιζε, ότι για τον πολιτισμό δεν χρειάζονται λεφτά! Ο
πολιτισμός προχωρεί λόγω… κεκτημένης ταχύτητας! Με πηδαλιούχο έναν αυτόματο
πιλότο!

Για τον πολιτισμό, κακά τα ψέματα, χρειάζονται χρήματα. Και πολλά. Δεν είναι
ηλίθιοι οι Ευρωπαίοι, που συντηρούν δεκάδες λυρικά θέατρα και πινακοθήκες,
έχουν σε λειτουργία εκατοντάδες ορχήστρες, πληρώνουν χορωδίες, στολίζουν τις
πλατείες και των πιο μικρών, ακόμη, πόλεων, με γλυπτά σημαντικών καλλιτεχνών.
Εμείς, ειδικά, οι Έλληνες, δεν πρέπει στιγμή να ξεχνάμε ότι το αληθινό πρόσωπο
της χώρας μας είναι αυτό που δείχνει ο πολιτισμός της. Η μουσική της, η
ζωγραφική της, η ποίησή της, το θέατρό της, ο κινηματογράφος της, το τραγούδι
της.

Συζητώ συχνά, γι’ αυτά τα θέματα, με τον Μίκη Θεοδωράκη. Ο μεγάλος αυτός
δημιουργός, φλέγεται! Μέσα στο μυαλό του, μπαινοβγαίνουν, διαρκώς, σχολειά
μουσικής, Όπερες, υποτροφίες, μόνιμες ορχήστρες, λαϊκοί καλλιτεχνικοί αγώνες
με βραβεία κ.λπ. Ύστερα από κάθε τέτοια συζήτηση, τον βλέπω να είναι κατάκοπος
και απογοητευμένος. Φεύγω κι εγώ, κατάκοπος και απογοητευμένος, από το σπίτι
του. Και σκέφτομαι: αυτόν τον γίγαντα, μια φορά, μόνον, τον έκαναν υπουργό.
Όχι, όμως Πολιτισμού. Αλλά,… άνευ χαρτοφυλακίου! Αυτή είναι η Ελλάδα,
αλίμονο…