Οι αλλαγές στον ορίζοντα

Οι νέες δηλώσεις του υπουργού Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων κ. Μ.
Παπαϊωάννου ότι το πρόβλημα με το ασφαλιστικό δεν είναι στα όρια ηλικίας αλλά
και η καθυστέρηση στη συζήτηση του όλου θέματος, δεν είναι ικανές να
καθησυχάσουν τους δεκάδες χιλιάδες ασφαλισμένους.

Μία ανησυχία που πηγάζει από την πικρή εμπειρία του 1992 με τις «βίαιες»
αλλαγές στα όρια ηλικίας προς συνταξιοδότηση και γενικά τις ρυθμίσεις του
γνωστού νόμου Σιούφα

Το τελευταίο διάστημα όλο και περισσότεροι ασφαλισμένοι ζητούν απεγνωσμένα να
πληροφορηθούν για τις προθέσεις της κυβέρνησης όσον αφορά τις αλλαγές στο
κοινωνικοασφαλιστικό σύστημα. Αλλαγές που θα γίνουν μετά τις εκλογές, αλλά
κανείς δεν είναι σε θέση να καθορίσει το πλαίσιό τους.

Δικαιολογημένα λοιπόν μιλάμε για το φόβο του ασφαλισμένου πριν από τη σύνταξη.
Το σίγουρο είναι ότι από τις ρυθμίσεις που θα γίνουν δεν θα θιγούν σε καμία
περίπτωση όσοι βρίσκονται κοντά στα όρια ηλικίας προς συνταξιοδότηση και
ασφαλώς όσοι θα αποχωρήσουν εντός του 2000.

Ο κ. Παπαϊωάννου σε κάθε ευκαιρία επαναλαμβάνει ότι δεν θα θιγούν ώριμα
ασφαλιστικά δικαιώματα, πράγμα που σημαίνει ότι ασφαλισμένοι που είναι στα
πρόθυρα συνταξιοδότησης -με χρονικό ορίζοντα την πενταετία- δεν θα
αντιμετωπίσουν προβλήματα.

Καθυστέρηση λόγω εκλογών

Ένας άλλος παράγοντας που πρέπει να καθησυχάζει τούς προς συνταξιοδότηση
ασφαλισμένους δεν είναι μόνο η κυβερνητική δέσμευση ότι δεν υπάρχει θέμα
αύξησης των ορίων ηλικίας αλλά και η καθυστέρηση που θα σημειωθεί λόγω των
εκλογών στο δύσκολο εγχείρημα της ασφαλιστικής μεταρρύθμισης. Η κυβέρνηση έχει
αναθέσει στο ΚΕΠΕ να προχωρήσει στην προκήρυξη διεθνούς διαγωνισμού για να
γίνουν οι μελέτες για το ασφαλιστικό. Αυτό σημαίνει μια καθυστέρηση 5 περίπου
μηνών, δηλαδή με λίγα λόγια αν εκλεγεί πάλι η σημερινή κυβέρνηση οι όποιες
αποφάσεις για το ασφαλιστικό θα ληφθούν προς το τέλος του έτους και μάλλον το
έτος 2001. Όλα αυτά σημαίνουν ότι δεν συντρέχει κανένας λόγος ανησυχίας για
τους ασφαλισμένους που βρίσκονται με το ένα… πόδι στη σύνταξη. Αυτοί που
πρέπει να ανησυχούν είναι όσοι έχουν εισέλθει στην αγορά εργασίας μετά το
τέλος της δεκαετίας του 1970 και γενικά όσοι πρόκειται να εξέλθουν μετά το
έτος 2010.

Η κρίση στα Ταμεία

Η αναγκαιότητα αλλαγών στο κοινωνικοασφαλιστικό σύστημα επισημαίνεται τόσο από
την κυβέρνηση όσο και από τους κοινωνικούς φορείς. Για την κρίση στα
ασφαλιστικά ταμεία χαρακτηριστικά μπορούν να αναφερθούν τα εξής:

* Τα Ταμεία των μισθωτών έχουν σημαντικό ελλειμμα το οποίο συνεχώς διογκώνεται
και μάλιστα την τελευταία 5ετία αυξήθηκε κατά 95%. Μελέτες δείχνουν ότι εάν
δεν αλλάξει τίποτα στο υφιστάμενο σύστημα συντάξεων εκτιμάται ότι οι συνολικές
δαπάνες θα διπλασιαστούν μετά το 2040 σε σχέση με τις συνολικές δαπάνες των
4,4 τρισ. δρχ. που θα γίνουν το τρέχον έτος.

* Η ανεργία διογκώνεται και αποτελεί βόμβα στα θεμέλια του συστήματος
κοινωνικής ασφάλισης. Αρκεί μόνο να αναφερθεί ότι η απασχόληση των 500.000
ανέργων θα έδινε έσοδα 400 δισ. δρχ. στα ασφαλιστικά ταμεία, σε ετήσια βάση.

* Όλο και λιγότεροι ασφαλισμένοι καλύπτουν τις συντάξεις όλο και περισσότερων
συνταξιούχων. Τα 18 απο τα 28 Ταμεία κύριας ασφάλισης στη χώρα μας
παρουσιάζουν αρνητική σχέση ασφαλισμένων-συνταξιούχων. Μάλιστα στην περίοδο
2000-2050 οι εργαζόμενοι εκτιμάται ότι θα παραμείνουν σταθεροί σε αριθμούς ενώ
οι συνταξιούχοι θα αυξηθούν τουλάχιστον κατά 70%.

Οι τέσσερις άξονες

Όλα τα στοιχεία λοιπόν δείχνουν ότι πρέπει να γίνουν γενναίες αλλαγές. Και
σίγουρα αυτές οι αλλαγές όποτε γίνουν θα στηριχθούν σε 4 άξονες, που αποτελούν
και τα μεγάλα αγκάθια στο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης:

1 Στη χρημαδότηση του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης. Για το μείζον
αυτό ζήτημα υπάρχουν πολλές και διαφορετικές προτάσεις από όλες τις πλευρές.
Ωστόσο αυτό που πρέπει να επισημανθεί είναι ότι για πολλές δεκαετίες το κράτος
όχι μόνο δεν πλήρωνε τη συμμετοχή του αλλά εκμεταλλεύονταν τους πόρους των
Ταμείων. Η σημερινή συμμετοχή του κράτους κινείται στο 20% των εσόδων. Όσον
αφορά την αύξηση των εισφορών όλες οι μελέτες επισημαίνουν ότι ήδη είναι
υψηλές και δεν τίθεται θέμα νέας αύξησης.

2 Στην οργάνωση και λειτουργία των ασφαλιστικών φορέων. Εδώ θα πρέπει
να τονιστεί η τεράστια εισφοροδιαφυγή η οποία υπολογίζεται σε όλα τα Ταμεία σε
πάνω απο 900 δισ. δρχ. το έτος αλλά και οι υπέρογκες δαπάνες των κλάδων υγείας
από όπου εκτιμάται ότι οι απώλειες των Ταμείων ξεπερνούν τα 300 δισ. δρχ. το
έτος. Παράλληλα το σύνολο των ασφαλισμένων καθημερινά ταλαιπωρείται στις
συναλλαγές του με τα Ταμεία, ενώ υπάρχει σημαντική καθυστέρηση στην έκδοση
συντάξεων. Αξιοσημείωτες θα είναι οι αλλαγές που πρέπει να γίνουν στον τομέα
της διαχείρισης της κινητής και ακίνητης περιουσίας των φορέων.

3 Στις παροχές. Στο κεφάλαιο αυτό θα υπάρξει μεγάλη συζήτηση για τον
υπολογισμό των συντάξιμων αποδοχών οι οποίες έχουν σημαντικές αποκλίσεις κατά
Ταμείο αλλά και στην υγειονομική περίθαλψη.

4 Στα όρια ηλικίας προς συνταξιοδότηση. Είναι ένα μεγάλο κεφάλαιο που
για πολλούς δεν πρέπει να προκαλεί ανησυχίες. Χαρακτηριστική είναι η
επισήμανση του διοικητή του ΙΚΑ κ. Μ. Νεκτάριου, ο οποίος σε σχετική του
μελέτη παρατηρεί ότι εάν αυξάνονταν η πραγματική ηλικία συνταξιοδότησης από 60
έτη σε 65 έτη μέχρι το έτος 2030, η οικονομική κατάσταση του συστήματος
συντάξεων τότε θα ήταν ίδια με τη σημερινή (σημαντική ανισορροπία
εσόδων-εξόδων). Το σίγουρο πάντως είναι ότι στο τραπέζι των συζητήσεων θα
τεθεί η αλλαγή στα βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα, καθώς και η κατάργηση των
κινήτρων για πρόωρη συνταξιοδοτηση (μητέρες, συνταξιοδότηση χωρίς όριο ηλικίας κ.α).