Οι είκοσι κυρίαρχοι της ελληνικής οικονομίας

Στον έλεγχο λίγων ισχυρών επιχειρηματικών ομίλων έχουν ήδη περάσει αρκετοί
κλάδοι της ελληνικής οικονομίας, μετά το μπαράζ εξαγορών και συγχωνεύσεων που
πραγματοποιήθηκαν τα τελευταία δύο χρόνια. Έτσι, εκτός από τους κλάδους της
τσιμεντοβιομηχανίας, των γαλακτοκομικών και των αναψυκτικών, όπου οι
ολιγοπωλιακές δομές είχαν ήδη διαμορφωθεί εδώ και αρκετά χρόνια, ανάλογες
δομές άρχισαν να διαμορφώνονται και στους κλάδους των τραπεζών, των ασφαλειών,
της πληροφορικής, της ακτοπλοΐας αλλά και των αλεύρων.

Βεβαίως, τα «ελληνικά ολιγοπώλια» δεν δραστηριοποιούνται πλέον στα στενά
πλαίσια μιας κλειστής οικονομίας, αλλά μέσα στη μεγάλη, ανοιχτή στον ελεύθερο
ανταγωνισμό, ενιαία ευρωπαϊκή αγορά, γεγονός που λειτουργεί απαγορευτικά στη
διαμόρφωση, από αυτά, αυθαίρετων τιμολογιακών πολιτικών.

Ο επιχειρηματικός χάρτης της χώρας κατά κλάδους έχει διαμορφωθεί, μέχρι
στιγμής, ως εξής:

* Στην τσιμεντοβιομηχανία, η ΑΓΕΤ Ηρακλής μαζί με τον Τιτάνα ελέγχουν, με ίσα
περίπου μερίδια, το σύνολο σχεδόν του τζίρου της αγοράς τσιμέντου.

* Στη γαλακτοβιομηχανία η ΔΕΛΤΑ και η ΦΑΓΕ ελέγχουν, στην αγορά φρέσκου
γάλακτος, περίπου το 68% της αγοράς, ενώ στο γιαούρτι περίπου το 80% της αγοράς.

* Στον τραπεζικό κλάδο πέντε τραπεζικοί όμιλοι (Εθνικής, Πίστεως, Eurobank,
Εμπορικής και Πειραιώς) ελέγχουν το 80% της αγοράς.

* Στην ακτοπλοΐα και ειδικότερα στις γραμμές του Αιγαίου οι Μινωικές Γραμμές,
από κοινού με τη θυγατρική τους Minoan Flying Dolfins, εκτιμάται ότι ελέγχουν
ήδη άνω του 70% της αγοράς.

* Στην αγορά πληροφορικής, και ειδικά σε ό,τι αφορά τη διάθεση ηλεκτρονικών
υπολογιστών, έχουν αποσπάσει περίπου το 80% της αγοράς οι όμιλοι Πουλιάδης,
Altec και Info Quest.

* Στον κλάδο των ασφαλειών, οι τέσσερις πρώτοι σε παραγωγή ασφαλίστρων όμιλοι
της Εθνικής Ασφαλιστικής, της Ιντεραμέρικαν, της Allianz και της Nationale
Nederlanden κατέχουν από κοινού μερίδιο αγοράς 65%, περίπου.

* Στον κλάδο των αναψυκτικών κυρίαρχη θέση κατέχει η 3Ε με μερίδιο αγοράς που
κυμαίνεται περίπου στο 65%.

* Στον κλάδο των αλεύρων οι Κυλινδρόμυλοι Λούλη από κοινού με τους Μύλους
Αγίου Γεωργίου κατέχουν περίπου το 40% της αγοράς, ενώ το υπόλοιπο είναι
κατακερματισμένο στις υπόλοιπες αλευροβιομηχανίες.

Οι τράπεζες

Μετά τις αλλεπάλληλες εξαγορές και συγχωνεύσεις που πραγματοποιήθηκαν τα
τελευταία χρόνια στον τραπεζικό κλάδο, περίπου το 80% της αγοράς ελέγχεται από
πέντε ισχυρούς τραπεζικούς ομίλους.

Πρόκειται για τον όμιλο της Εθνικής Τράπεζας, τον όμιλο της Άλφα Τράπεζας
Πίστεως, της Eurobank, της Εμπορική και τον όμιλο της Τράπεζας Πειραιώς.

Τη μερίδα του λέοντος στην τραπεζική αγορά κατέχει αδιαμφισβήτητα η Εθνική
Τράπεζα, τα μερίδια της οποίας ως προς το ενεργητικό είναι περί το 32,5%, ως
προς τις καταθέσεις στο 37% και στο 27% ως προς τις χορηγήσεις.

Τη δεύτερη θέση καταλαμβάνει ο όμιλος της Πίστεως, με μερίδια αγοράς 18,3% ως
προς το ενεργητικό, 17,9% ως προς τις καταθέσεις και 18,5% ως προς τις χορηγήσεις.

Την τρίτη θέση καταλαμβάνει η Εμπορική Τράπεζα με μερίδια αγοράς 11% ως προς
το ενεργητικό, 11,9% ως προς τις καταθέσεις και 12,4% ως προς τις χορηγήσεις.

Στην τέταρτη θέση έρχεται ο όμιλος της Eurobank, συμπεριλαμβανομένης και της
Τράπεζας Εργασίας, όπου από κοινού κατέχουν μερίδια αγοράς 10,7% ως προς το
ενεργητικό, 10,6% ως προς τις καταθέσεις και 11,9% ως προς τις χορηγήσεις.

Την πέμπτη θέση καταλαμβάνει ο όμιλος της Τράπεζας Πειραιώς, όπου και οι τρεις
τράπεζες του ομίλου κατέχουν από κοινού μερίδια αγοράς 6,7% ως προς το
ενεργητικό, 5,6% ως προς τις καταθέσεις και 6,2% ως προς τις χορηγήσεις.

Από κοινού και οι πέντε όμιλοι καταλαμβάνουν το 80% της συνολικής ελληνικής
τραπεζικής αγοράς.

Αγορά πληροφορικής

Από τα 240 δισ. δρχ. του συνολικού τζίρου που έχουν πραγματοποιήσει στο τέλος
του πρώτου εννεαμήνου οι εισηγμένες εταιρείες πληροφορικής, τρεις όμιλοι, του
Πουλιάδη, της Altec και της Info Quest, πραγματοποίησαν από κοινού πωλήσεις
ύψους 96,5 δισ. δρχ., γεγονός που τις αναδεικνύει στους τρεις ισχυρότερους
ομίλους του κλάδου της κατασκευής και διάθεσης ηλεκτρονικών υπολογιστών.

Ανάλογα ισχυρά επιχειρηματικά σχήματα διαμορφώνονται και στον κλάδο του
Software, όπου κυριαρχούν η Ιντρασόφτ με τζίρο 18,8 δισ. δρχ. και η Sysware με
τζίρο 8,6 δισ. δρχ.

Είναι σαφές ότι στον κλάδο του Software η διαμόρφωση ολιγοπωλιακών δομών δεν
έχει ολοκληρωθεί, αλλά τόσο η συγχώνευση της Δέλτα Πληροφορικής με τη Singular
όσο και αυτή της Computer Logic με την Dis, οδηγούν και τον τομέα αυτό προς
ολιγοπωλιακές δομές.

Ακτοπλοΐα

Στις ακτοπλοϊκές γραμμές του Αιγαίου το μπαράζ εξαγορών πλοίων που εκδηλώθηκε
από τη Minoan Flying Dolfins τον περασμένο Νοέμβριο, την αναδεικνύει, μαζί με
τη μητρική Μινωϊκές Γραμμές, σε κυρίαρχη δύναμη στις ακτοπλοϊκές γραμμές του Αιγαίου.

Έτσι, παρά το γεγονός ότι είναι νωρίς ακόμη να καταγραφούν τα ακριβή μερίδια
αγοράς που αναμένεται να αποσπάσει η MFD, καθώς μάλιστα η αγορά δεν είναι
απελευθερωμένη, η διοίκηση του ομίλου των Μινωικών Γραμμών εκτιμά ότι το
σύνολο των πλοίων της έχει ήδη αποσπάσει το 80% της αγοράς.

Βεβαίως, η οριστική διανομή των μεριδίων αγοράς στο Αιγαίο θα καθοριστεί μετά
το 2004, όταν θα αρθεί το Cabatage.

Ασφάλειες

Τέσσερις ισχυροί ασφαλιστικοί όμιλοι, της Εθνικής Ασφαλιστικής, της
Ιντεραμέρικαν, της Allianz και της Nationale Nederlanden απέσπασαν συνολικά το
1998 312 δισ. δρχ. σε ό,τι αφορά την παραγωγή ασφαλίστρων, έναντι 135 δισ.
δρχ. που απέσπασαν οι επόμενοι τέσσερις σε μέγεθος (παραγωγή ασφαλίστρων)
ασφαλιστικοί όμιλοι.

Στην ασφαλιστική αγορά η παρουσία της Εθνικής Ασφαλιστικής είναι σήμερα
κυρίαρχη, καθώς έρχεται πρώτη σε παραγωγή ασφαλίστρων (125 δισ. δρχ. το 1998)
έναντι 77 δισ. δρχ. της Ιντεραμέρικαν, 60 δισ. δρχ. της Allianz και 50 δισ.
δρχ. της Nationale Nederlanden.

Γαλακτοβιομηχανία

Οι γαλακτοβιομηχανίες ΔΕΛΤΑ και ΦΑΓΕ δεν χρειάστηκε να πραγματοποιήσουν καμία
εξαγορά, καθώς η κυριαρχία τους στην αγορά γαλακτοκομικών προϊόντων είναι
αδιατάρακτη εδώ και αρκετά χρόνια.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που δίνουν οι ίδιες οι εταιρείες, η μεν ΔΕΛΤΑ κατέχει
το 43% της αγοράς γάλακτος και το 30% της αγοράς γιαουρτιού, ενώ η ΦΑΓΕ
κατέχει το 48% της αγοράς γιαουρτιού και το 25% της αγοράς γάλακτος.

Στα τσιμέντα

Στην αγορά τσιμέντου οι τσιμεντοβιομηχανίες ΑΓΕΤ Ηρακλής και Τιτάν, από τις
αρχαιότερες βιομηχανικές μονάδες της χώρας, δεν ένιωσαν ποτέ να αμφισβητείται
η κυριαρχία τους στη συγκεκριμένη αγορά, ούτε από το εσωτερικό ούτε από το εξωτερικό.

Σήμερα, με βάση τους τζίρους του 1998, οι πωλήσεις και των δύο εταιρειών
ανέρχονται στα 300 δισ. δρχ., περίπου, τα οποία μοιράζονται εξίσου μεταξύ τους.

Βεβαίως, και ενώ είναι σίγουρο ότι η ελληνική αγορά τσιμέντου θα συνεχίσει να
ελέγχεται από τις δύο μεγάλες τσιμεντοβιομηχανίες, αυτό που μπορεί να αλλάξει
είναι τα μερίδια που κατέχουν σήμερα οι δύο εταιρείες. Τούτο δε καθώς, μέχρι
και τώρα ακόμη, η ΑΓΕΤ Ηρακλής διοικείται από τους Ιταλούς μεγαλομετόχους της,
που όπως εκτιμούν οι ειδικοί του κλάδου δεν είναι «τσιμεντάδες». Οι επόμενοι
όμως ιδιοκτήτες της, οι Βρετανοί της Blue Circle, είναι παραδοσιακοί
τσιμεντάδες και αναμένεται να ασκήσουν αποτελεσματικότερο μάνατζμεντ από τους
Ιταλούς της Compart.

Στα αναψυκτικά

Στον κλάδο των αναψυκτικών, η κυριαρχία της 3Ε που ελέγχεται από τον
επιχειρηματικό όμιλο Δαυίδ-Λεβέντη είναι αναμφισβήτητη. Το 1998 οι πωλήσεις
της εταιρείας, που εμφιαλώνει και διακινεί στην ελληνική αγορά την Coca-Cola
και άλλα επώνυμα αναψυκτικά, ανήλθαν στα 422 δισ. δρχ., από τα οποία τα δύο
τρίτα περίπου αναλογούν στις πωλήσεις στην ελληνική αγορά.

Αντίθετα, ο δεύτερος μεγάλος στην ελληνική αγορά αναψυκτικών, η Pepsico Ivi
Hellas, πραγματοποίησε το 1998 πωλήσεις ύψους 28 δισ. δρχ.

Στα άλευρα

Όταν τον περασμένο Απρίλιο οι Κυλινδρόμυλοι Αγίου Γεωργίου περνούσαν στον
έλεγχο τού μέχρι πριν από λίγο ανταγωνιστή τους, των Κυλινδρόμυλων Λούλη, ο
σκηνικό στην αγορά αλεύρων έπαιρνε πλέον άλλη μορφή: και οι δύο εταιρείες
ελέγχουν πλέον το 40% της αγοράς, ενώ το υπόλοιπο ελέγχεται από τις εισηγμένες
εταιρείες Αλλατίνη, Σαραντόπουλος, Παπαφίλης, αλλά και 120 ακόμη «μυλωνάδες».