Μας… πουλάνε και μας αγοράζουν 15.000 εταιρείες

Περισσότερες από 15.000 εταιρείες στην Ελλάδα διατηρούν αρχεία με προσωπικά
δεδομένα πολιτών. Οι εταιρείες αυτές, που είναι κυρίως ιδιωτικές, έχουν βέβαια
γνωστοποιήσει την ύπαρξη των αρχείων τους στην Ανώτατη Αρχή Προστασίας
Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, αλλά ο πρόεδρος της Αρχής, κ. Κώστας Δαφέρμος,
ανέφερε στα «ΝΕΑ» ότι «υποψιαζόμαστε πως ορισμένες από αυτές τις εταιρείες,
έστω κι αν οι ίδιες δεν το παραδέχονται, διακινούν, έναντι χρηματικών ποσών,
τα προσωπικά στοιχείων πολιτών που διαθέτουν».

Αυτό όμως που προκάλεσε ιδιαίτερη εντύπωση στους Ελεγκτές της Αρχής είναι ο
πολύ μεγάλος αριθμός των εταιρειών που διατηρούν αρχεία με προσωπικά δεδομένα.
Οι εταιρείες αυτές προσήλθαν τον τελευταίο χρόνο στην Αρχή για να
γνωστοποιήσουν τα αρχεία τους, μιας και έτσι προβλέπεται από το νόμο 2472/97
για την «Προστασία του ατόμου από την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού
χαρακτήρα». Αλλά μέχρι το τέλος του χρόνου, οπότε και λήγει η προθεσμία για
τις αναγγελίες αρχείων, ο αριθμός αυτών των εταιρειών είναι σίγουρο ότι θα
αυξηθεί ακόμη περισσότερο, όπως λέει ο κ. Κ. Δαφέρμος. «Μετά τη λήξη της
προθεσμίας θα επιβάλλονται οι κυρώσεις που προβλέπει ο νόμος. Οι κυρώσεις
μπορεί να είναι απλές επιπλήξεις αλλά και χρηματικές ποινές μέχρι 50
εκατομμύρια δραχμές».

Οι περισσότερες από τις εταιρείες που διατηρούν αρχεία με δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα κινούνται στο χώρο των ασφαλειών, σύμφωνα με τον πρόεδρο της Ανώτατης Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, κ. Δαφέρμο

Όπως προκύπτει από τα στοιχεία που έχει συγκεντρώσει μέχρι στιγμής η Αρχή, οι
εταιρείες που διατηρούν αρχεία με δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα είναι στην
πλειοψηφία τους ιδιωτικές. Οι περισσότερες από αυτές κινούνται στο χώρο των
ασφαλειών, άλλες ασχολούνται με επενδύσεις, ενώ δεν λείπουν οι εταιρείες
πληροφορικής και οι τράπεζες. Παρά το γεγονός ότι ο νόμος 2472 δεν επιτρέπει
στις εταιρείες να διακινούν τα συγκεκριμένα αρχεία χωρίς την έγγραφη
συγκατάθεση των ενδιαφερομένων πολιτών, ωστόσο αυτό που προκαλεί εντύπωση
είναι ότι καμία από τις 15.000 εταιρείες δεν δήλωσε στην Αρχή ότι διακινεί
αρχεία με προσωπικά δεδομένα.

Ο κ. Κ. Δαφέρμος επισήμανε στα «ΝΕΑ» ότι «έχουμε βάσιμες υποψίες πως αρκετές
από τις εταιρείες που έχουν προσέλθει εδώ για να μας γνωστοποιήσουν ότι
κατέχουν τέτοια αρχεία, εμπορεύονται τα στοιχεία που διαθέτουν με άλλες
εταιρείες ή τα πωλούν σε ιδιώτες». Τα πιο περιζήτητα στοιχεία και τα οποία
αφορούν σε προσωπικά δεδομένα, είναι εκείνα που έχουν να κάνουν με την
οικονομική κατάσταση κάποιου πολίτη ή με την υγεία του. «Οι εταιρείες που
ενδιαφέρονται να αποκτήσουν αρχεία με τέτοιες πληροφορίες συνήθως προσφεύγουν
σε δημόσιους φορείς ή σε τράπεζες. Υπάρχουν όμως και άλλες εταιρείες που
ασχολούνται αποκλειστικά και μόνο με τη δημιουργία και τη διακίνηση ανάλογων
δεδομένων. Τέτοιες εταιρείες ουσιαστικά ενεργούν μεταξύ νομιμότητας και
παρανομίας και ο αριθμός σήμερα στη χώρα μας δεν υπερβαίνει τις 10».

Τα δεδομένα που σχετίζονται με την οικονομική κατάσταση ή την κατάσταση της
υγείας ενός πολίτη ενδιαφέρουν κυρίως επενδυτικές, ασφαλιστικές και
φαρμακευτικές εταιρείες. Και όσο πιο ενημερωμένο είναι ένα τέτοιο αρχείο τόσο
πιο υψηλή είναι και η τιμή αγοράς τους. Για παράδειγμα, μια λίστα που
περιλαμβάνει στοιχεία για την οικονομική κατάσταση 100 ή 200 πολιτών, με
λεπτομέρειες γύρω από την περιοχή κατοικίας τους, τον μισθό τους, τις
καταθέσεις σε τράπεζες, το ή τα αυτοκίνητα που διαθέτουν, μπορεί να ξεπεράσει
σε κόστος τις 30.000 δραχμές. Από την άλλη πλευρά οι λίστες που έχουν
καταχωρημένα απλώς τα ονοματεπώνυμα και τις διευθύνσεις 5.000 και περισσοτέρων
πολιτών, η τιμή διαμορφώνεται γύρω στις 35 δραχμές για το κάθε ονοματεπώνυμο.

Αξιοσημείωτο όμως είναι και το γεγονός ότι οι ενδιαφερόμενες εταιρείες δεν
προσβλέπουν μόνο στην απόκτηση στοιχείων που αφορούν σε ενήλικες πολίτες. Από
το στόχαστρό τους δεν γλιτώνουν ούτε… τα βρέφη. «Αρκεί να αναφέρουμε ότι από
τη στιγμή που μια γυναίκα θα φύγει από το μαιευτήριο με το νεογέννητο παιδί
της λαμβάνει συνεχώς στο σπίτι της διαφημιστικά φυλλάδια για προϊόντα και
φάρμακα που αφορούν την ίδια και το μωρό. Δηλαδή, παιδικές τροφές, καροτσάκια,
κ.λπ.», προσθέτει ο κ. Κ. Δαφέρμος.

Ενδιαφέρον όμως για τέτοιες λίστες διακατέχει και αρκετούς ασφαλιστές, οι
οποίοι δεν θέλουν να χάσουν την ευκαιρία να πουλήσουν ένα καλό συμβόλαιο ζωής.
Πολύ περισσότερο όταν τα συγκεκριμένα στοιχεία φανερώνουν ότι η οικογένεια του
μωρού είναι ευκατάστατη (από την περιοχή διαμονής, το επάγγελμα των γονέων),
όπως έλεγε στα «ΝΕΑ» ένα ανώτερο στέλεχος ιδιωτικής ασφαλιστικής εταιρείας.
Ενδεικτικό είναι το περιστατικό που συνέβη πριν από ένα χρόνο, όταν το ίδιο
στέλεχος επισκέφθηκε το Τμήμα Δημοτολογίου σε δήμο της Αττικής για να πάρει
μια λίστα με 100 ονόματα. Ένας από τους υπαλλήλους, εκεί που ήταν από πριν
«μιλημένος», ζήτησε για τη λίστα το ποσό των 20.000 δραχμών αλλά ο ασφαλιστής
αρνήθηκε να του το καταβάλει.

Μάς «δίνουν» οι πιστωτικές κάρτες

Τον μεγαλύτερο κίνδυνο στις μέρες μας για τη διαρροή προσωπικών δεδομένων
αποτελεί το ηλεκτρονικό εμπόριο. Η αγορά δηλαδή αγαθών μέσω του Ίντερνετ που
συνοδεύεται από την καταχώριση στον υπολογιστή των στοιχείων της πιστωτικής
κάρτας του πελάτη.

«Κάθε αγορά με πιστωτική κάρτα, από τη στιγμή που διεκπεραιώνεται μέσω του
Διαδικτύου, σημαίνει αυτομάτως ότι τα οικονομικά στοιχεία του καταναλωτή είναι
ευπρόσβλητα σε κάποιον που θέλει και μπορεί να τα υποκλέψει για δική του
χρήση», λέει ο κ. Κώστας Δαφέρμος. Αντίστοιχους όμως κινδύνους δεν εγκυμονούν
μόνο οι αγορές που γίνονται μέσω του Ίντερνετ, αλλά ενδεχομένως και εκείνες
που γίνονται σε μεγάλα καταστήματα, πάλι με χρήση της πιστωτικής κάρτας.

«Το τι αγοράζουμε, πού, με ποια συχνότητα και το πόσο ξοδεύουμε γι’ αυτό,
γίνεται γνωστό από τη στιγμή που χρησιμοποιούμε πιστωτικές κάρτες. Η
διαδικασία αυτή έχει ως αποτέλεσμα να δημιουργούνται μεγάλα αρχεία με τέτοιου
είδους πληροφορίες, γεγονός που σημαίνει ότι ο κάθε πολίτης μπορεί εύκολα να
πέσει θύμα εκμετάλλευσης».

«Είδος υπό εξαφάνιση» η ιδιωτική ζωή στις ΗΠΑ

«Είδος υπό εξαφάνιση» χαρακτηρίζει την ιδιωτική ζωή η εφημερίδα «International
Herald Tribune», σε πρόσφατο άρθρο του Denise Caruso που περιγράφει πώς έχουν
τα πράγματα στην Αμερική. Όπως αναφέρει το δημοσίευμα, στις Ηνωμένες Πολιτείες
της Αμερικής, παρά το γεγονός ότι η προστασία της ιδιωτικής ζωής είναι το
βασικό ενδιαφέρον όσων χρησιμοποιούν τα δίκτυα δεδομένων, εξακολουθούν να
υπάρχουν εταιρείες που συλλέγουν, καταγράφουν, χρησιμοποιούν αλλά και
εμπορεύονται όσα περισσότερα προσωπικά δεδομένα μπορούν.

Πριν από μερικές εβδομάδες παρουσιάστηκαν στον Λευκό Οίκο ορισμένες νέες και
αρκετά αναλυτικές οδηγίες για τον έλεγχο του Διαδικτύου. Μια από αυτές
προέβλεπε την παρακολούθηση των ιδιωτικών βιομηχανιών για τυχόν παράνομες
δοσοληψίες δεδομένων. Μία από τις προτάσεις αναφερόταν, επίσης, στο να
επιτρέπεται σε δικηγόρους έπειτα από δικαστική εντολή να μπαίνουν κρυφά σε
σπίτια και γραφεία για να τοποθετούν «κοριούς» στους σκληρούς δίσκους των
υπολογιστών αλλά και στις συνδέσεις με το Ίντερνετ.

Ενθουσιασμός

Όπως αναφέρει ο Caruso, η Ομοσπονδιακή Επιτροπή Εμπορίου των Ηνωμένων
Πολιτειών είχε πριν από μερικά χρόνια δείξει ιδιαίτερο ενθουσιασμό για
επιχειρήσεις που βασίζονται στη χρήση του Ίντερνετ, αλλά συμβαδίζουν με την
ιδιωτική ζωή του καταναλωτή. Όμως, σύμφωνα με το άρθρο, σήμερα η Επιτροπή έχει
μάλλον εγκαταλείψει την υπεράσπιση των καταναλωτών και συνηγορεί υπέρ της
βιομηχανίας. Τον περασμένο μήνα η Υπηρεσία, στην ετήσια αναφορά της στο
Κογκρέσο, κατέληξε στην «αυτορρύθμιση» σχετικά με την προστασία της ιδιωτικής
ζωής, ενώ υποστήριξε πως οι βιομηχανικές πρακτικές λειτουργούν ικανοποιητικά
και πως «προς το παρόν δεν είναι απαραίτητη κάποια νομοθετική πράξη».

Τα παραπάνω προέκυψαν παρά τα σχόλια ενός από τα μέλη της Επιτροπής, της
Sheila Anthony, η οποία σε επιστολή προς μια υποεπιτροπή της Γερουσίας δήλωσε
ότι θορυβήθηκε από τα αποτελέσματα ερευνών που έδειξαν ότι οι ηλεκτρονικές
διευθύνσεις που περιλαμβάνουν πληροφορίες προσωπικού χαρακτήρα είναι κατά 89%
περισσότερες σε αριθμό σε σχέση με αυτές που θέτουν βασικές αρχές για την
προστασία της ιδιωτικής ζωής. Η κ. Anthony υποστήριζε πως «η αυτορρύθμιση δεν
είναι αρκετή, από τη στιγμή που η ίδια η πολιτική προστασίας της ιδιωτικής
ζωής δεν είναι ενισχυμένη».

Ανάκληση

Σύμφωνα με το δημοσίευμα της «Herald Tribune», πρόσφατα μια βιομηχανία
τηλεφωνίας υπό την εποπτεία της εταιρείας US West πέτυχε, με προσφυγή στο
δικαστήριο του Denver, την ανάκληση κάποιων κανόνων της Ομοσπονδιακής
Επιτροπής Επικοινωνιών. Οι κανόνες αυτοί αναφέρονταν ειδικά στην προστασία των
δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που αφορούσαν τους πελάτες. Σύμφωνα με τον
πρόεδρο της Επιτροπής κ. William Kennard, οι κανόνες αυτοί ήταν αποτέλεσμα
έκκλησης του Κογκρέσου για να «παρέχεται ουσιαστική προστασία του δικαιώματος
της ιδιωτικής ζωής των καταναλωτών».

Οι κανόνες απαιτούσαν από της εταιρείες τηλεφωνίας να παίρνουν ειδική άδεια
από τους πελάτες τους πριν χρησιμοποιήσουν τις προσωπικές πληροφορίες που τους
αφορούσαν για να προωθήσουν νέα προϊόντα. Ο κ. Kennard ανέφερε ότι «καθένας
μπορεί να τηλεφωνήσει στον γιατρό του, τον εξομολογητή ή τον ψυχαναλυτή του.
Αλλά κανείς δεν γνωρίζει ότι το τηλεφώνημα αυτό μπορεί να χρησιμοποιηθεί από
κάποιους για να προωθήσουν προϊόντα και υπηρεσίες. Γι’ αυτό και όταν σηκώνει
κανείς το ακουστικό πρέπει να είναι κάτοχος των πληροφοριών που τον αφορούν,
αφού είναι ο τρόπος ζωής του».

Σύγχυση…

Πάντως το δικαστήριο αποφάνθηκε: οι κανόνες που προστατεύουν προσωπικά
στοιχεία των καταναλωτών, όπως τα τηλεφωνήματα που κάνουν ή οι υπηρεσίες που
χρησιμοποιούν, συγχέονται με το δικαίωμα που έχουν οι εταιρείες στην ελευθερία
του λόγου. «Παρ’ όλο που δεν νιώθουμε άνετα αν ξέρουμε ότι τα προσωπικά
στοιχεία διακινούνται σε όλο τον κόσμο, ζούμε σε μια ελεύθερη κοινωνία όπου οι
πληροφορίες πρέπει να κυκλοφορούν ελεύθερα».

Ο αρθρογράφος αναρωτιέται αν κάποιος από τους δικαστές θα ήθελε να κυκλοφορούν
ελεύθερα οι λογαριασμοί του τηλεφώνου του στα γραφεία των υπαλλήλων της
εταιρείας US West. Η απόφαση του δικαστηρίου δεν επιτρέπει στην εταιρεία να
πουλάει τα στοιχεία που διαθέτει σε τρίτους, της επιτρέπει όμως να εξετάζει
λεπτομερώς τα αυστηρά προσωπικά στοιχεία χωρίς την άδεια του πελάτη.

Δυσανασχέτηση

Παράλληλα, το δημοσίευμα αναφέρει πως σίγουρα οι καταναλωτές δεν…
ενθουσιάζονται με την ιδέα ότι η ιδιωτική τους ζωή δεν προστατεύεται από τις
εταιρείες, όπως φάνηκε όταν η Amazon Com άρχισε να δημοσιεύει λίστες με
προϊόντα της που αγοράστηκαν από συγκεκριμένες εταιρείες, μη κερδοσκοπικούς
φορείς και κυβερνητικά γραφεία.

«Η τεχνολογία δημιουργεί πολλές πολύτιμες πληροφορίες που όλοι θέλουν να τις
αποκτήσουν», είπε ο κ. David Sobel, γενικός σύμβουλος για το Κέντρο Προστασίας
Ηλεκτρονικών Πληροφοριών στην Ουάσιγκτον. «Υπάρχουν ομοσπονδιακοί κανόνες που
απαγορεύουν στις εταιρείες να γνωστοποιούν στοιχεία προσωπικού χαρακτήρα. Και
αυτό δεν αποτελεί παραβίαση του δικαιώματος της ελευθερίας του λόγου»,
συνεχίζει ο κ. Sobel.