Σκάκι

Βαλερί Σμίλοβ. Τέως παγκόσμιος πρωταθλητής και αυτός, τιμά στα 78 του χρόνια τη μνήμη του άλλοτε μεγάλου αντιπάλου του

Ενα τουρνουά μνήμης και ιστορίας πραγματοποιείται τις ημέρες αυτές στη Μόσχα.
Δέκα μεγάλοι παίκτες περασμένων δεκαετιών αγωνίζονται εκεί για να θυμηθούν οι
ίδιοι αλλά και να τιμήσουν τη μνήμη ενός μεγάλου σκακιστή του αιώνα μας: του
Τίγκραν Βαρτάνοβιτς Πετροσιάν. Δύο φορές παγκόσμιος πρωταθλητής, ο Πετροσιάν
θα έκλεινε στις 17 Ιουνίου, αν ζούσε, τα 70 του χρόνια. Και οι φίλοι του,
ανάμεσά τους δύο ακόμη παγκόσμιοι πρωταθλητές, ο Βασίλι Σμίσλοβ και ο Μπόρις
Σπάσκι, βρίσκονται εκεί. Έστω και αν, τώρα πια, η ισοπαλία τούς φαίνεται πολύ
βολικό αποτέλεσμα. Έστω και αν η αλλοτινή σπιρτάδα τους και η διάθεσή τους για
νίκη και μόνο για νίκη να φαντάζει μέσα τους σαν ένα νεανικό καπρίτσιο.
Βρίσκονται εκεί και ωθούν μέχρι και τον πρόεδρο της Διεθνούς Ολυμπιακής
Επιτροπής Χ.Α. Σάμαρανκ να απευθύνει ειδικό χαιρετισμό για την περίσταση.

Γηραιότερος της παρέας είναι ο Σμίσλοβ, με κλεισμένα τα 78 του χρόνια.
Ελάχιστα νεώτερος ο Γκλίκοριτς και στην πρώτη του νεότητα, σε σχέση με τους
υπόλοιπους, ο 50άρης Γιούρι Μπαλάσοβ. Αλλά είναι εκεί και ο Ταϊμάνοβ και ο
κορυφαίος εκπρόσωπος της ουγγρικής σχολής Λάγιος Πόρτις και ο Ίβκοβ και ο
Τσεσκόβσκι και ο Χορτ και ο Δανός Μπεντ Λάρσεν. Με τους δύο παγκόσμιους
πρωταθλητές Σμίσλοβ και Σπάσκι, ο Πετροσιάν είχε ισόπαλο συνολικά σκορ, σε
όσες παρτίδες είχαν έρθει αντιμέτωποι (και δεν ήταν λίγες). Από τους Χορτ και
Μπαλάσοβ δεν είχε χάσει ποτέ, ενώ 11 νίκες και 8 ήττες είχε με τον
Γκλίγκοριτς. Μόνο με τον Πόρτις είχε αρνητικό σκορ, έστω και ελάχιστα (6
νίκες, 7 ήττες).

Στους δύο πιο πρόσφατους γύρους η μαχητικότητα που επιδείχθηκε σε αρκετές
περιπτώσεις στην αρχή έδωσε τη θέση της σε απόλυτα φιλειρηνική διάθεση. Οπότε
και μία μόνο νίκη να έχει κάποιος στο τουρνουά εξασφαλίζει υψηλή βαθμολογική
θέση. Ας δούμε πώς έχει έως τώρα η κατάσταση.

Βαθμολογία (σε 6 αγώνες): 1-2) Ίβκοβ (Γιουγκ. 2.444), Πόρτις (Ουγ. 2.555) 3,5
βαθμοί, 3-8) Χορτ (Γερμ. 2.526), Σμίσλοβ (Ρωσ. 2.485), Σπάσκι (Γαλ. 2.549),
Μπαλάσοβ (Ρωσ. 2.578), Τσεσκόβσκι (Ρωσ. 2.556), Ταϊμάνοβ (Ρωσ. 2.424) 3
βαθμοί, 9-10) Γκλίγκοριτς (Γιουγκ. 2.476), Λάρσεν (Δαν. 2.532) 2,5 βαθμοί.

Τσεσκόβσκι (2.556) – Ίβκοβ (2.444)

1. ε4 ε5 2. Ιζ3 Ιγ6 3. Αβ5 α6 4. Αα4 Ιζ6 5. 0-0 Αε7 6. Πε1 β5 7. Αβ3 δ6 8. γ3
0-0 9. δ4 Αη4 10. δ5 Ια5 11. Αγ2 γ5 12. Ιβδ2 Ιε8 13. θ3 Αδ7 14. Ιζ1 Ιγ4 15. β3
Ιβ6 16. Ιε3 η6 17. α4 Αζ6 18. Ιη4 Αη7 19. Ιθ6+ Ρθ8 20. α: β5 α: β5 21. Αη5 ζ6
22. Αε3 Ιγ7 23. Βδ2 Βε7 24. θ4 Π: α1 25. Π: α1 Πα8 26. Βγ1 Π: α1 27. Β: α1 Βζ8
28. Βα7 Ιβα8 29. Ιη5 Α: θ6 30. Ιζ7+ Β: ζ7 31. Α: θ6 Βε8 32. β4 γ: β4 33. γ: β4
Βγ8 34. Αδ3 Ρη8 35. Βε3 Ιε8 36. Θ5 η5 37. Α: η5 ζη5 38. Β: η5+ Ρζ7 39. θ6 Αη4
40. Α: β5 Ιαγ7 41. Αγ6 Αδ7 42. Βθ5+ Ρζ8 43. Βζ3+ Ρε7 44. Βη3 Α: γ6 45. Βη5+
Ρζ7 46. Βθ5+ Ρζ8 47. δ: γ6 Ιζ6 48. Βη5 Ιγε8 49. β5 Ββ8 50. Βζ5 Ρζ7 51. η4 Β:
β5 52. γ7 Ι: γ7 53. η5 Ιγε8 54. η: ζ6 Ι: ζ6 55. ζ3 Ββ1+ 56. Ρη2 Βγ1 57. Βθ3
Βη5+ 58. Ρζ2 Ρη6 59. Βε6 Β: θ6 60. Β: δ6 Βζ4 61. Βε6 θ5 62. Βθ3 θ4 63. Βε6
Βη3+ 0-1

Το σκάκι είναι τέχνη

Ο ίδιος ο Πετροσιάν θεωρούσε πως το σκάκι είναι τέχνη. Δικαιολογούσε δε τη
θεωρία του ως εξής: «Πώς αλλιώς μπορούμε να περιγράψουμε μία δραστηριότητα που
προσφέρει αισθητική ικανοποίηση; Πώς αλλιώς μπορούμε να περιγράψουμε το
αποτέλεσμα μιας εργασίας που αποφέρει βαθιά πνευματική ικανοποίηση σε άλλους
ανθρώπους; Σε αυτή την περίπτωση, το σκάκι μπορεί να συγκριθεί με τη σοβαρή
μουσική. Για να προσφέρει η μουσική χαρά και ευτυχία, χρειάζεται μια κάποια
μουσική παιδεία. Έτσι και το σκάκι. Για να νιώσει κάποιος τη χαρά τού να
παίζει αλλά και να απολαμβάνει τη σύλληψη και την εργασία κάποιου άλλου,
χρειάζεται ένα σπουδαίο υπόβαθρο, μία ειδική εκπαίδευση».

Πετροσιάν, ο μετρ της άμυνας

Η μεγαλύτερη ίσως ικανότητα του Πετροσιάν ήταν να αμύνεται σθεναρά σε πολύ
δύσκολες θέσεις. Ο Γκάρι Κασπάροβ έπαιξε εναντίον του δύο φορές το 1981, όταν
­ πολύ νέος ­ βρισκόταν στα βήματα της καθιέρωσης.

Λέει τώρα για την εμπειρία του αυτή: «Τα δύο παιχνίδια που έπαιξα στη Μόσχα
και το Τίλμπουργκ αποκάλυψαν τη μεγάλη ικανότητα του Πετροσιάν να αμύνεται σε
πολύ δύσκολες θέσεις και να δημιουργεί κατόπιν αντεπίθεση, απρόσμενη για τον
αντίπαλο. Οι παρτίδες αυτές αποτέλεσαν για μένα ένα εντυπωσιακό μάθημα ως προς
το πόσο βαθιές αμυντικές δυνατότητες μπορεί να κρύβονται σε μία θέση. Θεωρώ
δε, ότι συνέβαλλαν πολύ στην ωρίμανσή μου ως σκακιστή».

Κασπάροβ – Πετροσιάν, Μόσχα 1981

1. δ4 Ιζ6 2. γ4 ε6 3. Ιζ3 β6 4. α3 Αβ7 5. Ιγ3 δ5 6. γ: δ5 Ι: δ5 7. ε3 Αε7 8.
Αβ5+ γ6 9. Αδ3 Ιγ3 10. β: γ3 γ5 11. 0-0 0-0 12. Βγ2 η6 13. ε4 Ιγ6 14. Αθ6 Πε8
15. Πζδ1 Βγ7 16. Βε2 Πεδ8 17. Βε3 ε5 18. δ5 Ια5 19. γ4 Ιβ3 20. Πα2 ζ6 21. θ4
Αγ8 22. Πβ1 Ιδ4 23. Ι: δ4 γ: δ4 24. Βη3 Αζ8 25. Αδ2 Αδ6 26. Πζ1 Βη7 27. α4 α5
28. Πβ2 Αγ5 29. ζ4 Αδ7 30. θ5 Α: α4 31. θ6 Βγ7 32. ζ5 η5 33. Α: η5 ζ: η5 34.
Β: η5+ Ρζ8 35. Βζ6+ Ρε8 36. Πα1 Βε7 37. Βε6 Πδ6 38. Βη8+ Βζ8 39. Βη3 Β: θ6 40.
Π: α4 Βγ1+ 41. Ρζ2 Β: β2+ 42. Ρζ3 Ρζ7 0-1

Κασπάροβ – Πετροσιάν, Τίλμπουργκ 1981

1. δ4 δ5 2. γ4 δ: γ4 3. Ιζ3 Ιζ6 4. ε3 Αη4 5. Α: γ4 ε6 6. θ3 Αθ5 7. Ιγ3 α6 8.
η4 Αη6 9. Ιε5 Ιβδ7 10. Ι: η6 θ: η6 11. Αζ1! γ6 12. Αη2 Βγ7 13. 0-0 Αε7 14. ζ4
Ιβ6 15. η5 Ιζδ7 16. Βη4 0-0-0 17. Πβ1 Ρβ8 18. β4!; Ιδ5 19. Ια4 ζ5! 20. Βη3 Ι:
β4 21. Αδ2 Ιδ5 22. Πζγ1 Ρα7 23. Βε1 Αα3!; 24. Πγ2 Βδ6 25. Πβ3 Βε7 26. Βε2 Πβ8
27. Βδ3 Αδ6 28. Ιβ2! Πθγ8 29. Ιγ4 Αγ7 30. α4! β5! 31. α: β5 γ: β5 32. Πα2!
Ρβ7! 33. Αβ4; Βε8 34. Αδ6 Πα8 35. Ββ1; Ργ6! 36. Πβα3; β: γ4 37. Π: α6+ Π: α6
38. Π: α6+ Αβ6 39. Αγ5 Βδ8 40. Βα1 Ι: γ5 41. δ: γ5 Ρ: γ5 42. Πα4 0-1