Ιούλιο το έσχατο μέσον

Ακόμη και το ενδεχόμενο αύξησης των επιτοκίων εξετάζει, σύμφωνα με
πληροφορίες, η Τράπεζα της Ελλάδος, ως έσχατο μέσον προκειμένου να επιτευχθεί
η μείωση του πληθωρισμού σε επίπεδο που να διασφαλίζει την ένταξη της Ελλάδας
στη ζώνη του ευρώ.

Λουκάς Παπαδήμος: Ο Διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος δεν παραγνωρίζει ότι ενδεχόμενη προσφυγή σε αύξηση επιτοκίων θα έχει και παρενέργειες

Η προσφυγή στο μέτρο αυτό εξετάζεται λόγω της αβεβαιότητας που εξακολουθεί να
επικρατεί ως προς την εξέλιξη του δείκτη του πληθωρισμού τους επόμενους μήνες.
Αβεβαιότητα, την οποία συντηρούν, κατά την Διοίκηση της Τράπεζας, οι υψηλές
τιμές αφ’ ενός του πετρελαίου και αφ’ ετέρου, μιας σειράς υπηρεσιών, όπως οι
ξενοδοχειακές. Επιπλέον, η ικανοποίηση ή μη του κριτηρίου εξαρτάται από το
μέσο επίπεδο του πληθωρισμού στις τρεις χώρες της Ένωσης με τις καλύτερες
επιδόσεις, για το οποίο επίσης επικρατεί αβεβαιότητα επί του παρόντος. Αν αυτό
διαμορφωθεί στο 0,5% ­ στη χειρότερη περίπτωση ­ η Ελλάδα θα κληθεί να
επιτύχει ένα μέσο επίπεδο 2% το 1999, κάτι εξαιρετικώς δύσκολο. Αν διαμορφωθεί
στο 0,7% ή στο 1% ­ στην καλύτερη περίπτωση ­ η Ελλάδα θα μπορέσει να
ικανοποιήσει το κριτήριο με μέσο πληθωρισμό 2,2-2,5%, κάτι που θεωρείται πιο
εφικτό. Σημειώνεται ότι τα μεγέθη αυτά αφορούν τον εναρμονισμένο δείκτη τιμών
καταναλωτή, ο οποίος είναι κατά 0,3 της ποσοστιαίας μονάδας χαμηλότερος από
τον εθνικό δείκτη που ανακοινώνεται κάθε μήνα..

Αμετακίνητος στόχος

Οπωσδήποτε, ο στόχος που έχει τεθεί από κοινού πλέον από την Τράπεζα της
Ελλάδος και το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας προβλέπει μείωση του πληθωρισμού
κάτω από το 2% μέσα στο καλοκαίρι και διατήρησή του σε αυτό το επίπεδο έως το
τέλος του χρόνου. Μόνο αν επιτευχθεί αυτός ο στόχος θα μπορέσουν να
εξασφαλισθούν τα μέσα επίπεδα του 2-2,5% για το 1999, ώστε να είναι ρεαλιστική
η προσδοκία της ένταξης στην ΟΝΕ. Για να επιτευχθεί ο στόχος αυτός πρέπει να
θεωρείται βέβαιο ότι η κυβέρνηση θα κάνει το πρώτο βήμα ήδη από τους πρώτους
μήνες του καλοκαιριού, τον Ιούνιο ή τον Ιούλιο, μειώνοντας τους έμμεσους
φόρους στα καύσιμα και συγκεκριμένα στη βενζίνη, αλλά και περιορίζοντας τις
δαπάνες, κυρίως τις επενδυτικές.

Με τα μέτρα αυτά, όμως, εξαντλούνται ουσιαστικά τα εργαλεία δημοσιονομικής
πολιτικής για τη συγκράτηση του δείκτη. Οπότε, αν ο πληθωρισμός εξακολουθήσει
να αντιστέκεται, το μόνο ουσιαστικώς εργαλείο που απομένει είναι το «κλασικό»,
των επιτοκίων.

Η αγορά θα «υπακούσει»;

Πάντως, η Διοίκηση της Τράπεζας δεν παραγνωρίζει ότι ενδεχόμενη προσφυγή στο
μέτρο αυτό θα έχει ίσως και παρενέργειες, ενώ η αποτελεσματικότητά του δεν
είναι απολύτως εξασφαλισμένη.

Συγκεκριμένα, αναφέρεται ότι αν η αγορά θεωρήσει το μέτρο προσωρινό ­ όπως θα
είναι, εξάλλου, εν όψει της ένταξης σε μια ζώνη χαμηλών επιτοκίων, όπως η ΟΝΕ
­ ενδέχεται να μην αντιδράσει, όπως θα ήθελε η Τράπεζα της Ελλάδος,
περιορίζοντας τον δανεισμό. Δείγματα αυτής της συμπεριφοράς έχουμε, άλλωστε,
και τώρα με τη διατήρηση υψηλών ρυθμών πιστωτικής επέκτασης, παρά τα σχετικώς
υψηλά επιτόκια. Επίσης, στοιχείο προβληματισμού για την Τράπεζα είναι το θέμα
της συναλλαγματικής ισοτιμίας. Αν τα επιτόκια αυξηθούν θα εκδηλωθεί πιθανώς
νέα αύξηση της ζήτησης για δραχμές και περαιτέρω άνοδος της ισοτιμίας της.
Κάτι που θα μεγαλώσει την απόσταση από την κεντρική της ισοτιμία, με την οποία
πρέπει να ενταχθεί στο ευρώ την 1/1/2001. Από την άλλη πλευρά, όμως, αν η
αγορά θεωρήσει ότι ο πληθωρισμός δεν ελέγχεται και ο στόχος τής ΟΝΕ είναι
επισφαλής, θα ασκηθούν μεγάλες πιέσεις στις αγορές συναλλάγματος και ομολόγων.

Όχι πολιτική διαπραγμάτευση

Οπωσδήποτε, η Διοίκηση της Τραπέζης της Ελλάδος θεωρεί ότι πρέπει να
επιστρατευθεί κάθε δυνατό μέσον για να εξασφαλισθεί η πτώση του πληθωρισμού σε
επίπεδα που να επιτρέπουν την ένταξη της Ελλάδας στην ΟΝΕ, «με το σπαθί της».
Η λεγόμενη «ελαστική» ερμηνεία του κριτηρίου, αναφέρεται, αφ’ ενός δεν μπορεί
να θεωρηθεί δεδομένη και αφ’ ετέρου περικλείει κινδύνους. Αν χρειασθεί να
καταφύγουμε σε πολιτική διαπραγμάτευση, επισημαίνεται, θα ζητηθούν
ενδεχομένως, από ορισμένες χώρες, πολιτικά ανταλλάγματα. Καλό θα ήταν, λοιπόν,
να την αποφύγουμε.

Αυτό δεν σημαίνει, βεβαίως, ότι θα ήταν ασυγχώρητη μια απόκλιση της τάξης του
0,2-0,3 της ποσοστιαίας μονάδας από το όριο. Αλλά μια απόκλιση που θα έφτανε
το 0,7 της ποσοστιαίας μονάδας θα μπορούσε να δημιουργήσει σοβαρό πρόβλημα. Σε
αυτή την περίπτωση κάποιοι θα μπορούσαν να επικαλεσθούν ακόμη και το γεγονός
ότι τα μέτρα με τα οποία μειώθηκε ο πληθωρισμός, όπως η μείωση των έμμεσων
φόρων, έχουν βραχύβιο αποτέλεσμα και επομένως δεν διασφαλίζουν σε
μακροπρόθεσμη βάση ένα αντιπληθωριστικό περιβάλλον για την Ελλάδα, όπως
απαιτεί η συμμετοχή στην ΟΝΕ.

Αν, όμως, οι ελληνικές επιδόσεις κινηθούν σε ικανοποιητικά επίπεδα, δεν θα
δοθεί λαβή για την ανάπτυξη τέτοιων επιχειρημάτων.