Φορολογικές αλλαγές

Η στέρεη προοπτική της ελληνικής οικονομίας, η οποία αντικειμενικά αποτελεί
μια σημαντική αναγκαιότητα, προϋποθέτει την αποκατάσταση των ανισορροπιών της,
με την έννοια της βελτίωσης της ικανότητάς της να ανταποκριθεί οικονομικά και
κοινωνικά στα δεδομένα της διεθνούς και ευρωπαϊκής οικονομίας.

Ιδιαίτερα στον κοινωνικό τομέα, οι ανισορροπίες είναι σημαντικότερες απ’ ό,τι
στον οικονομικό, γεγονός που επιβάλλει στην οικονομική και κοινωνική πολιτική
τη λήψη μέτρων για την αντιμετώπιση του κοινωνικού ελλείμματος στη χώρα μας.

Από την άποψη αυτή, είναι χαρακτηριστική ­ σε πραγματικούς όρους ­ η μείωση
του μοναδιαίου κόστους εργασίας κατά την περίοδο 1983-1998 κατά 20%, η οποία
συνοδεύτηκε από αύξηση της κερδοφορίας, από στασιμότητα του επιπέδου
ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας και από αύξηση της ανεργίας. Έτσι,
σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ελλάδα διατηρεί την προτελευταία θέση στην
κατάταξη των μισθών πριν από την Πορτογαλία, και την τελευταία στην κατάταξη
του επιπέδου ανταγωνιστικότητας.

Παράλληλα, ενώ καθ’ όλη αυτή την περίοδο των τελευταίων δεκαπέντε ετών
σημειώνεται μια αύξηση των κοινωνικών αναγκών, εντούτοις, το επίπεδο των
κοινωνικών δαπανών σταδιακά μειώνεται. Έτσι, ενώ το 1987 οι δαπάνες κοινωνικής
προστασίας αποτελούσαν το 21,47% του ΑΕΠ, το 1997 αποτελούσαν το 19,49% του ΑΕΠ.

Επίσης, απώλεια εισοδήματος της τάξης του 25% για τους μισθωτούς και
συνταξιούχους συντελείται και από την μη τιμαριθμοποίηση της φορολογικής
κλίμακας από το 1992, με αποτέλεσμα να δημιουργείται μετατόπιση του
φορολογικού βάρους από τις κατηγορίες των φορολογουμένων που διαφεύγουν, προς
τις κατηγορίες των μισθωτών, παρά το γεγονός ότι τα πραγματικά εισοδήματα των
τελευταίων έχουν μειωθεί την τελευταία δεκαπενταετία κατά 16%.

Πράγματι, την περίοδο αυτή η φορολογική πολιτική αντί να λαμβάνει ουσιαστικά
μέτρα μείωσης της φοροδιαφυγής, η οποία σήμερα έχει φθάσει στο επίπεδο του 40%
των φορολογικών εσόδων, συμψηφίζει τις φορολογικές αυτές απώλειες με τη
φορολογική κυρίως επιβάρυνση των μισθωτών και συνταξιούχων.

Από την άποψη αυτή, είναι χαρακτηριστικό ότι το 1998 σε σύνολο 4.435.000
φορολογουμένων, οι 2.612.000 φορολογούμενοι δήλωσαν ετήσιο εισόδημα κάτω του
1,5 εκατ. δρχ. και οι 1.187.000 φορολογούμενοι δήλωσαν εισόδημα από 1,5-3
εκατ. δρχ.

Με άλλα λόγια, το 66% των φορολογουμένων το 1998 δήλωσαν ετήσιο εισόδημα κάτω
του ορίου φτώχειας (1,8 εκατ. δρχ.).

Με αφετηρία αυτά τα δεδομένα, αναφορικά με τις εξελίξεις των μισθών και
ημερομισθίων, των κοινωνικών δαπανών και της αναδιανομής του εισοδήματος σε
βάρος των μισθωτών και των συνταξιούχων, είναι προφανές και αναγκαίο για την
αντιμετώπιση του κοινωνικού ελλείμματος στη χώρα μας, οι φορολογικές αλλαγές
εκτός από την αναπτυξιακή τους διάσταση να διακρίνονται και από μια επιθετική
αντίληψη δίκαιης διανομής του εισοδήματος και κατανομής των φορολογικών βαρών.
Μια τέτοια παρέμβαση φορολογικής πολιτικής μπορεί να επιτευχθεί με τη μείωση
της φοροδιαφυγής, τη διεύρυνση της φορολογικής κλίμακας, την αύξηση του
αφορολόγητου ορίου στο επίπεδο (2.300.000 δρχ. σήμερα) που κάθε φορά
διαμορφώνονται οι ετήσιες ακαθάριστες αποδοχές του κατώτερου ημερομισθίου τής
ΕΓΣΣΕ (Εθνική Γενική Συλλογική Σύμβαση Εργασίας), την αντιστροφή της σχέσης
άμεσων – έμμεσων φόρων με στόχο τη μείωση της έμμεσης φορολογίας, την επέκταση
και διεύρυνση του πόθεν έσχες, την εφαρμογή σύγχρονων τεκμηρίων δαπανών
διαβίωσης, την επανεξέταση των αντικειμενικών κριτηρίων φορολόγησης κ.λπ.
Είναι προφανές, ότι η ουσιαστική αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής αποτελεί τη
λυδία προϋπόθεση για την αύξηση των φορολογικών εσόδων στην Ελλάδα.

Όπως, μάλιστα, αποδεικνύει η διεθνής εμπειρία, το μέγεθος της φοροδιαφυγής
εξαρτάται, κυρίως, από τη δυνατότητα αποκάλυψής της, σε συνδυασμό με το ύψος
των ποινών που επιβάλλονται. Από την άποψη αυτή, είναι αναγκαία: η ολοκλήρωση
των διαδικασιών μηχανογράφησης όλων των ΔΟΥ και των τελωνειακών υπηρεσιών με
τη δυνατότητα διασταύρωσης στοιχείων του ΚΕΠΥΟ με τα ασφαλιστικά ταμεία, τα
υποθηκοφυλακεία, τις τράπεζες κ.λπ., η επίσπευση των διαδικασιών κατάρτισης
του Εθνικού Κτηματολογίου, η καθιέρωση δειγματοληπτικών ελέγχων, και η
κατάργηση της μεθόδου «κλεισίματος» παλαιών υποθέσεων με την οποία
επιβραβεύονται οι ασυνεπείς φορολογούμενοι.

Ο Σάββας Γ. Ρομπόλης είναι καθηγητής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο,
επιστημονικός διευθυντής ΙΝ. Ε/ΓΣΕΕ – ΑΔΕΔΥ