Ο αγωγός «ενώνει» Τουρκία – Ιράν

Με μία ακόμη εκβιαστική κίνηση στο πολύπλοκο στρατηγικό παιχνίδι των
πετρελαίων της Κεντρικής Ασίας, η Τουρκία αποφάσισε να συνεργαστεί με το Ιράν,
προκειμένου να πιέσει τις ΗΠΑ για την κατασκευή του αγωγού που θα μεταφέρει το
πετρέλαιο της Κασπίας στο τουρκικό λιμάνι Τζεϊχάν.

Η ΤΟΥΡΚΙΑ αποφάσισε να ολοκληρώσει την κατασκευή αγωγού που θα μεταφέρει
φυσικό αέριο από το Ιράν, σύμφωνα με Αμερικανούς και Τούρκους αξιωματούχους,
αψηφώντας έτσι την αμερικανική κυβέρνηση.

Οι Αμερικανοί προσπαθούν με κάθε τρόπο να προωθήσουν οδούς μεταφοράς του
πετρελαίου της Κεντρικής Ασίας που θα παρακάμπτουν το Ιράν. Όμως, επικαλούμενη
τις πιεστικές ανάγκες της για φυσικό αέριο, η Τουρκία εμφανίζεται πρόθυμη να
αγνοήσει τις επιθυμίες της Ουάσιγκτον.

Το προσεχές έτος αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί τμήμα του αγωγού μήκους 302
χιλιομέτρων που θα μεταφέρει το ιρανικό φυσικό αέριο στην πόλη Ερζερούμ, στην
Ανατολική Τουρκία. Αυτός ο αγωγός αποτελεί ιδιαίτερα ευαίσθητο θέμα για τους
Αμερικανούς. Εδώ και ένα χρόνο, η κυβέρνηση του προέδρου Κλίντον προσπαθούσε
να επιβάλει μία εναλλακτική «ευρασιατική οδό μεταφοράς» για να αποθαρρύνει την
Τουρκία να αγοράσει φυσικό αέριο από το Ιράν.

Έτσι, η Τουρκία είχε αναστείλει συμφωνία με το Ιράν, υιοθετώντας την
αμερικανική πρόταση η οποία συμπεριλάμβανε αγωγούς από το Αζερμπαϊτζάν και από
το Τουρκμενιστάν προς την Τουρκία μέσω Γεωργίας.

Ο πρόεδρος Κλίντον, ο αντιπρόεδρος Γκορ και άλλοι ανώτατοι αξιωματούχοι έχουν
επανειλημμένα καλέσει την Τουρκία και άλλες χώρες της Κεντρικής Ασίας να
υιοθετήσουν τους εναλλακτικούς αγωγούς και να αποκλείσουν το Ιράν, που η
Ουάσιγκτον θεωρεί τρομοκρατική χώρα.

«Αν φτιάξουν αγωγό με το Ιράν, τότε έχουμε πρόβλημα», λένε οι Αμερικανοί για
τους Τούρκους. Και δεν παύουν να υπογραμμίζουν ότι το Κογκρέσο έχει ψηφίσει
νόμους που επιβάλλουν κυρώσεις σε όσες ξένες εταιρείες επενδύουν στον ιρανικό
ενεργειακό τομέα.

Όμως, οι Τούρκοι ισχυρίζονται ότι δεν προβαίνουν σε άμεσες επενδύσεις στο
Ιράν, αφοί οι Ιρανοί κατασκευάζουν το τμήμα του αγωγού που από την Ταυρίδα θα
καταλήγει στα σύνορα με την Τουρκία. Αυτός ο αγωγός έχει ολοκληρωθεί κατά τα
δύο τρίτα, σύμφωνα με την Τζούλια Νάνεϊ, αναλύτρια της αγοράς πετρελαίου στην
Petroleum Finance Company της Ουάσιγκτον.

Η τουρκική κίνηση για συνεργασία με το Ιράν, αποσκοπεί στον εκβιασμό της
αμερικανικής πολιτικής ηγεσίας και των αμερικανικών πολυεθνικών εταιρειών
πετρελαίου που θεωρούν πανάκριβο τον αγωγό από το Μπακού ως το τουρκικό λιμάνι
Τζεϊχάν. Οι ΗΠΑ φοβούνται ότι έχουν χάσει τη μάχη για να πείσουν τις
πετρελαϊκές εταιρείες να αποδεχτούν τη μεταφορά των πετρελαίων και του φυσικού
αερίου της Κασπίας από το Αζερμπαϊτζάν στην Τουρκία.

Μία ήττα των ΗΠΑ σε αυτό το μέτωπο θα σήμαινε ότι χάνουν ένα πολύ ευρύτερο
στρατηγικό πόλεμο που διεξάγεται ανάμεσα στη Ρωσία, το Ιράν και τις ΗΠΑ για
πολιτική επικράτηση στην περιοχή. Η κυβέρνηση Κλίντον προωθούσε με πάθος τον
αγωγό του Τζεϊχάν, αφού πληροί όλες τις προϋποθέσεις που η Ουάσιγκτον θεωρεί
αναγκαίες: διέρχεται μόνο από χώρες που είναι φιλικές προς τις ΗΠΑ
(Αζερμπαϊτζάν, Γεωργία, Τουρκία) και απομακρύνει την περιοχή της Κασπίας από
τη ρωσική επιρροή.

Όμως, η αμερικανική επιθυμία προσέκρουσε στα οικονομικά συμφέροντα των μεγάλων
πολυεθνικών εταιρειών πετρελαίου. Την προβληματικότητα του αγωγού Αζερμπαϊτζάν
– Τουρκίας επεσήμανε σε σχετική μελέτη σκοπιμότητας, την περασμένη εβδομάδα, η
αμερικανική εταιρεία Enron, σύμφωνα με την τουρκική εφημερίδα «Γενί Γιουζίλ».
Η εταιρεία καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ένας αγωγός μέσω του Ιράν θα κόστιζε φθηνότερα.

Ο εκβιασμός που ασκούν τώρα οι Τούρκοι στους Αμερικανούς με τον αγωγό του Ιράν
έρχεται σαν συνέχεια των αντιποίνων που επέβαλε η Αγκυρα στην πετρελαϊκή
εταιρεία ΒΡ-Amoco. Η τουρκική κυβέρνηση διέταξε την κρατική εταιρεία Τουπράς
να μην προμηθεύεται πετρέλαιο από την αμερικανοβρετανκή εταιρεία επειδή αυτή
τάχθηκε κατά της κατασκευής του αγωγού του Τζεϊχάν που τον θεώρησε ασύμφορο.

ΤΕΧΕΡΑΝΗ

Η ΟΛΛΑΝΔΟΒΡΕΤΑΝΙΚΗ πετρελαϊκή εταιρεία Shell και η ανεξάρτητη βρετανική
πετρελαϊκή εταιρεία Lasmo υπέγραψαν χθες με το Ιράν συμβόλαιο εκμετάλλευσης
του πετρελαίου στον τομέα της Κασπίας Θάλασσας, ανακοίνωσε το επίσημο ιρανικό
πρακτορείο ειδήσεων IRNA.

Στο Λονδίνο, στέλεχος της Lasmo σχολίασε ότι απομένει το περιεχόμενο της
παραπάνω συμφωνίας να επικυρωθεί από το Διοικητικό Συμβούλιο της Shel, ενώ,
όπως διευκρίνισε, από τους ίδιους τους όρους της συμφωνίας προκύπτει ότι αυτό
παρουσιάζεται για την Shell ως επιχειρηματική επιλογή (option).

Άλλος όρος της παραπάνω συμφωνίας είναι η 18μηνη εκμετάλλευση των
συγκεκριμένων κοιτασμάτων, ενώ το τεχνικό κόστος προϋπολογίζεται περίπου στα
20 εκατομμύρια δολάρια.