Κανείς δεν θέλει γιεν

Τα ιαπωνικά επιτόκια ήταν εδώ και αρκετό καιρό χαμηλότερα από τα επιτόκια
οποιασδήποτε άλλης χώρας, σε οποιαδήποτε ιστορική περίοδο. Πιο χαμηλά δεν
γίνεται, πίστευαν πολλοί.

ΚΑΙ ΟΜΩΣ, γίνεται. Τα ιαπωνικά επιτόκια βρίσκονται σήμερα στην αρνητική
περιοχή. Με άλλα λόγια, όποιος έχει καταθέσεις σε γιεν, θεωρητικά πληρώνει
αντί να κερδίζει τόκους.

Έτσι, όσοι αγοράζουν ιαπωνικά κρατικά ομόλογα «κερδίζουν» αρνητικά επιτόκια.
Αγοράζουν βραχυπρόθεσμα ομόλογα καταβάλλοντας περισσότερα χρήματα από αυτά που
θα τους αποφέρουν στο μέλλον. Αυτό σημαίνει ότι πληρώνουν για το «προνόμιο» να
έχουν στην κατοχή τους ομόλογα.

Σε αυτή την κατάσταση έχει οδηγήσει το ιαπωνικό νόμισμα η απόφαση της
ιαπωνικής κυβέρνησης να διατηρήσει τα επιτόκια όσο χαμηλότερα γίνεται,
προκειμένου να βγει η χώρα από το τέλμα της οικονομικής ύφεσης.

ΑΠΑΙΣΙΟΔΟΞΙΑ

Οι οικονομολόγοι λένε ότι αυτή η κατάσταση είναι χωρίς προηγούμενο. Μέχρι
πρόσφατα, τα χαμηλότερα επιτόκια στην ιστορία ήταν εκείνα που κατέβαλε η πόλη
της Γένοβας, το 1619.

«Δεν έχουμε ξαναδεί παρόμοιο φαινόμενο», λέει ο Ουίλιαμ Κάμπελ, στρατηγικός
αναλυτής της Salomon Smith Barney του Τόκιο. «Και δείχνει την έντονη
απαισιοδοξία για την ιαπωνική οικονομία».

Δείχνει απαισιοδοξία, γιατί, παρά τα αρνητικά επιτόκια, η μοναδική επένδυση
την οποία τολμούν οι επενδυτές είναι στα κρατικά ομόλογα, τα οποία θεωρούν την
ασφαλέστερη τοποθέτηση. Αυτό σημαίνει, επίσης, ότι κυκλοφορούν τόσα πολλά
γιεν, που ορισμένες Τράπεζες, κυρίως ξένες, είναι διατεθειμένες ακόμη και να
πληρώσουν για να τα ξεφορτωθούν.

ΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΑΠΟΔΟΣΕΙΣ

Σε μερικές χώρες έχει συμβεί ενίοτε οι καταθέτες να «κερδίζουν» αρνητικά
πραγματικά επιτόκια (όταν τα ονομαστικά επιτόκια ήταν μικρότερα από τον
πληθωρισμό). Όμως, αυτήν τη φορά, στην Ιαπωνία, το πράγμα αλλάζει: τα
ονομαστικά επιτόκια είναι αρνητικά.

Βέβαια, ο μέσος Ιάπωνας που καταθέτει γιεν στην Τράπεζα της γειτονιάς του κάτι
παίρνει (ένα μικρό κλάσμα της μονάδας, αλλά πάντως κάτι). Όμως, τα εξάμηνα
κρατικά ομόλογα έχουν αρνητικές αποδόσεις, ενώ ξένες Τράπεζες όπως η Barclays,
η J.Ρ. Morgan και η Citibank ανακοίνωσαν αρνητικά επιτόκια δανεισμού σε γιεν.

Μάλιστα, πριν από μερικές ημέρες, η Barclays γνωστοποίησε στις άλλες Τράπεζες
ότι αν θέλουν να δανειστούν γιεν, θα τις «χρεώνει» με ετήσιο επιτόκιο μείον 0,03%.

Αυτό σημαίνει ότι η Barclays θα πληρώνει τους δανειζόμενους!

Έτσι, για κάθε εκατομμύριο γιεν που θα δανείζονται, η Τράπεζα θα τους
καταβάλει 300 γιεν τον χρόνο.

ΑΝΗΣΥΧΙΕΣ ΣΤΙΣ ΗΠΑ

Ο λόγος που οι ξένες Τράπεζες έχουν τόσο φτηνή πρόσβαση στο ιαπωνικό νόμισμα
είναι τα προβλήματα της ιαπωνικής οικονομίας. Σήμερα, οι ιαπωνικές Τράπεζες
ζητούν απεγνωσμένα δολάρια για να χρηματοδοτήσουν τις δραστηριότητές τους στο
εξωτερικό. Όμως οι αμερικανικές Τράπεζες διστάζουν να τις δανείσουν δολάρια,
καθώς εντείνονται ολοένα και περισσότερο οι ανησυχίες τους για τη βιωσιμότητα
του ιαπωνικού χρηματοπιστωτικού συστήματος.

Τόση είναι η δυσπιστία προς τις ιαπωνικές Τράπεζες, που οι Ιάπωνες προτιμούν
ακόμη και «να βάλουν από την τσέπη τους» προκειμένου να αγοράσουν κρατικά
ομόλογα. Τουλάχιστον έτσι αισθάνονται λίγη περισσότερη σιγουριά.

Εδώ και μερικούς μήνες, οι αμερικανικές Τράπεζες περιορίζουν τον δανεισμό
ιαπωνικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων με δολάρια. Σε ένα αβέβαιο διεθνές
οικονομικό περιβάλλον, οι αμερικανικές Τράπεζες προσπαθούν να μειώσουν τους
κινδύνους. Μάλιστα, καθώς πλησιάζει το τέλος του οικονομικού έτους, φροντίζουν
ώστε στους ισολογισμούς τους να μην εμφανίζεται μεγάλος βαθμός έκθεσης στο
ιαπωνικό τραπεζικό σύστημα.