Το πρώτο πεύκο βγήκε στη Λέσβο

Το γενεαλογικό δέντρο του… πεύκου αρχίζει να διαμορφώνεται, με συγκεκριμένα

στοιχεία, από τη Λέσβο. Φαίνεται μάλιστα πως οι… ρίζες του απλώνονται είκοσι

εκατομμύρια χρόνια πίσω.

ΟΙ πρόσφατες ανασκαφές στο απολιθωμένο δάσος του νησιού έφεραν στο φως τον

αρχαιότερο «πρόγονό» του: ένα απολιθωμένο δέντρο που ανήκει στην οικογένεια

των πρωτοπευκίδων και που, σύμφωνα με την έρευνα των ειδικών παλαιοντολόγων

και παλαιοβοτανολόγων, αποτελεί προγονική μορφή του σύγχρονου πεύκου.

Οι επιστημονικές μελέτες και ανασκαφές στο απολιθωμένο δάσος της Λέσβου

συνεχίζονται ακόμη. Στο κάθε τους βήμα οι ειδικοί αποκαλύπτουν ευρήματα που τα

χαρακτηρίζουν «μοναδικά», αποκαλύψεις που ενισχύουν τη σπουδαιότητα του

μνημείου. Και φαίνεται πως το σημείο που επέλεξαν για να εστιάσουν την προσοχή

τους, ο κύριος χώρος των ανασκαφών, στη θέση «Μπαλή Αλώνια», κρατά ακόμη πολλά μυστικά.

Σκαπανείς είναι οι επιστήμονες του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου

Δάσους στη Λέσβο και όπως εξηγεί ο διευθυντής του, κ. Νικόλαος Ζούρος, δρ

Γεωλογίας, «η ανασκαφή έχει προχωρήσει σημαντικά και έχουν αποκαλυφθεί πολλά

σε αριθμό φυτικά απολιθώματα που παρουσιάζουν μεγάλο επιστημονικό ενδιαφέρον».

Ανάμεσα στα νέα ευρήματα της παλαιοχλωρίδας στο απολιθωμένο δάσος της Λέσβου

ξεχωρίζουν δύο ιστάμενοι απολιθωμένοι κορμοί κωνοφόρων δέντρων, οι οποίοι

βρίσκονται πολύ κοντά μεταξύ τους και εκτιμάται πως πρόκειται για είδη που

ανήκουν στην οικογένεια των πρωτοπευκίδων, αποτελούν δηλαδή «προγόνους» του

σύγχρονου πεύκου. Όπως εξηγεί ο κ. Ευάγγελος Βενιζέλος, καθηγητής

Παλαιοβοτανικής και Παλαιοντολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, «το νέο αυτό

είδος έχει προσδιορισθεί για πρώτη φορά στη Λέσβο και παρουσιάζει μεγάλη

εξάπλωση στην ευρύτερη περιοχή του απολιθωμένου δάσους».

Αυτό όμως που πραγματικά εντυπωσίασε τους ανασκαφείς που εργάστηκαν σε

ερευνητικές τάφρους, οι οποίες διανοίχτηκαν σε πέντε διαφορετικά σημεία του

πάρκου του απολιθωμένου δάσους, στη θέση «Μπαλή Αλώνια», ήταν η αποκάλυψη του

μεγαλύτερου κορμού απολιθωμένου δέντρου. Ο κορμός, ύψους επτά μέτρων και με

περίμετρο που ξεπερνά τα οκτώμισι μέτρα, είναι, όπως λέει ο κ. Ζούρος, ο

μεγαλύτερος ιστάμενος κορμός απολιθωμένου δέντρου που έχει βρεθεί ποτέ στην

Ευρώπη και ένα από τα μεγαλύτερα σωζόμενα φυτικά απολιθώματα στον κόσμο.

Η μελέτη και ανάλυση των ευρημάτων βοηθά τους ερευνητές να «σχεδιάσουν» το…

γενεαλογικό δέντρο πολλών ακόμη φυτών εκτός από τη Σεκόια. Βρέθηκαν ήδη

μπροστά σε έναν κορμό πανάρχαιου πεύκου και έχουν γνωρίσει τους «προγόνους»

μιας σειράς γνωστών σήμερα ειδών, όπως η λεύκα, η δάφνη, το κανελλόδεντρο, ο

πλάτανος, η οξιά, η δρυς, ο φοίνικας, η σφένδαμος και το κυπαρίσσι. Είναι σε

θέση να ξεκινήσουν μια καταγραφή της πορείας των φυτών αυτών μέσα στο χρόνο,

που θα ξεκινά είκοσι εκατομμύρια χρόνια πίσω!

ΣΤΟ απολιθωμένο δάσος, που δημιουργήθηκε πριν από 16-21 εκατομμύρια χρόνια,

λόγω των ηφαιστειακών εκρήξεων που συνετάραξαν το Βόρειο Αιγαίο, τα

ηφαιστειακά υλικά προφύλαξαν καλά τους θησαυρούς του όλα αυτά τα χρόνια. «Η

κίνηση των πυροκλαστικών υλικών ήταν ταχύτατη και κάλυψαν αμέσως τους κορμούς,

τα κλαδιά και τα φύλλα των δέντρων, επιτρέποντας την τέλεια απολίθωση των

φυτικών ιστών, κάτω από συνθήκες ιδανικές», εξηγεί ο δρ Γεωλογίας Νικόλαος

Ζούρος, διευθυντής του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου.

«Έτσι, η οργανική φυτική ύλη αντικαταστάθηκε μόριο προς μόριο από ανόργανη

ύλη, με αποτέλεσμα να διατηρηθούν πολύ καλά τα μορφολογικά γνωρίσματα των

φυτών, όπως ο φλοιός, οι αυξητικοί δακτύλιοι (που προσδιορίζουν την ηλικία του

δέντρου) και η εσωτερική δομή του ξύλου».

Κάπως έτσι, η φυσική διάβρωση των ηφαιστειακών πετρωμάτων οδήγησε τους

ερευνητές σε μια μεγάλη ανακάλυψη: των ριζών ενός όρθιου απολιθωμένου κορμού

δέντρου, που έχει ύψος 2,15 μέτρα και περίμετρο 2,18 μέτρα. «Το κάτω μέρος του

κορμού είχε καλυφθεί, αμέσως μετά την έκρηξη, από στρώμα ιγνιμβρίτη, πάχους

1,5 μέτρου», εξηγεί ο κ. Ευάγγελος Βενιζέλος, καθηγητής Παλαιοβοτανικής και

Παλαιοντολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.