|
|
Στο εδώλιο για «αδικαιολόγητο πλουτισμό» οδηγούνται οι Τράπεζες από χιλιάδες
υπερχρεωμένους από πανωτόκια δανειολήπτες, ύστερα από τη χθεσινή απόφαση της
Ολομέλειας του Αρείου Πάγου που έκρινε παράνομη την πρακτική των πιστωτικών
ιδρυμάτων να προχωρούν μονομερώς σε ανατοκισμό. ΜΕ μεγάλη πλειοψηφία
(16-5) η Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου ανέτρεψε προγενέστερη απόφασή της
(από το 1988) και μαζί το ισχύον καθεστώς ανατοκισμού, που παρέχει τη
δυνατότητα στις Τράπεζες να επιβάλλουν τόκο στον τόκο, ακόμη κι αν δεν έχει
συμφωνήσει για τον ανατοκισμό ο δανειολήπτης, κατά την αρχική σύμβαση
δανειοδότησης ή εκ των υστέρων, με συμφωνία ρύθμισης χρεών.
Ουσιαστικά, η δικαστική απόφαση καθιστά παράνομη κάθε τραπεζική απαίτηση για
πανωτόκια, εάν δεν υπάρχει ρητή συμφωνία από τα συμβαλλόμενα μέρη (Τράπεζες
και δανειολήπτες). Και, έστω και αν έχει προαναγγελθεί νομοθετική ρύθμιση του
ζητήματος, ο Άρειος Πάγος ανατρέπει τα ισχύοντα, ακόμη κι αν το νομοθετικό
πλαίσιο του ανατοκισμού παραμείνει ως έχει.
Κι αυτό γιατί έκρινε ότι η απόφαση 289/80 της Νομισματικής Επιτροπής της
Τραπέζης της Ελλάδος που προβλέπει ότι ανατοκισμός «δύναται να γίνεται» από
την πρώτη μέρα καθυστέρησης στην καταβολή τόκων χωρίς χρονικό ή άλλο
περιορισμό δεν σημαίνει ότι η Τράπεζα μπορεί να προχωρεί μονομερώς σε
ανατοκισμό (όπως ερμηνευόταν η απόφαση έως χθες), αλλά ότι μπορεί να
συμφωνηθεί ανατοκισμός βάσει του Αστικού Κώδικα χωρίς χρονικούς ή άλλους περιορισμούς.
Με τη νέα ερμηνεία που δόθηκε, ωστόσο, στην επίμαχη απόφαση της Νομισματικής
Επιτροπής, ανοίγει ο δρόμος για την υποβολή χιλιάδων αγωγών από δανειολήπτες
που, χωρίς να έχουν συναποδεχθεί, επιβαρύνθηκαν υπέρμετρα από τις Τράπεζες με
πανωτόκια. Και για τα περισσότερα δάνεια που χορήγησαν οι Τράπεζες την
περασμένη δεκαετία, ο ανατοκισμός γινόταν μονομερώς. Μάλιστα, όπως έχει
γνωστοποιήσει στα «ΝΕΑ» ο νομικός σύμβουλος του Συλλόγου Προστασίας
Δανειοληπτών κ. Ανδ. Αναγνωστάκης, ο σύλλογος έχει έτοιμες και θα καταθέσει
αμέσως μετά την καθαρογραφή της χθεσινής απόφασης 1.800 αγωγές κατά των
Τραπεζών για παράνομα πανωτόκια.
Η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου με τη χθεσινή απόφασή της, που αφορούσε αντιδικία
επιχειρηματιών με την Εμπορική Τράπεζα για πανωτόκια που είχαν καταλογιστεί
μονομερώς, έκρινε ότι:
* Η απόφαση της Νομισματικής Επιτροπής για τον ανατοκισμό «υποδηλώνει την
ανάγκη συμβατικής πρόβλεψης» και «… συνεπώς, η εξαίρεση (για τις Τράπεζες)
από τους περιορισμούς (του Αστικού Κώδικα) για τον ανατοκισμό επιτρέπεται
μόνον εφόσον υπάρχει η προϋπόθεση ότι ο οφειλέτης έχει αποδεχθεί, με σχετικό
όρο στην πιστωτική σύμβαση, τη δυσμενή γι’ αυτόν μεταβολή της, με τον
ανατοκισμό των καθυστερούμενων τόκων…».
* «Η αναγνώριση στις Τράπεζες του δικαιώματος να καθιστούν με μονομερή τους
δήλωση τοκοφόρους τους καθυστερούμενους τόκους θα σήμαινε την παραχώρηση σε
αυτές δικαιώματος και για άμετρη ή υπέρμετρη επαύξηση της χρέωσης του
οφειλέτη, εκδοχή που δεν συμβιβάζεται προς τη γενική ρύθμιση του άρθρου 361
ΑΚ, κατά το οποίο για την ποσοτική αλλοίωση της οφειλόμενης παροχής απαιτείται σύμβαση».
* Δεν δικαιολογείται ο μονομερής ανατοκισμός των χορηγήσεων ως αναγκαιότητα
για να καλυφθεί ο αντίστοιχος ανατοκισμός των καταθέσεων, γιατί «οι Τράπεζες
κεφαλαιοποιούν τους τόκους των καταθέσεων των πελατών τους και υπολογίζουν
τόκους επί των τόκων ανά εξάμηνο, κατά την κοινή δε πείρα τα επιτόκια που
καταβάλλουν σε αυτούς είναι κατά πολλές μονάδες χαμηλότερα από τα επιτόκια
υπερημερίας που υπολογίζουν για τους καθυστερούμενους τόκους των οφειλετών τους…».
* Κατά τους ανώτατους δικαστές που μειοψήφησαν, πάντως, «είναι έργο των
νομοθετικών οργάνων να κρίνουν αν η ισχύουσα δικαιοπολιτική ρύθμιση είναι ή
όχι οικονομικώς ορθή, ενώ η μεταβολή του παγιωμένου από τη νομολογία
καθεστώτος σε θέματα μεγάλης σημασίας για τις συναλλαγές, όπως το κρινόμενο,
τραυματίζει την ασφάλεια του δικαίου…».
