Προοπτικές και επιδιώξεις

Ο διοικητής της
Τραπέζης της Ελλάδος, κ. Λουκάς Παπαδήμος, έδωσε χθες στη δημοσιότητα την
έκθεσή του για την οικονομία το 1996 και τις προοπτικές.

ΑΠΟ ΤΗΝ
επισκόπηση και αξιολόγηση των οικονομικών και νομισματικών εξελίξεων το 1996
προκύπτουν ορισμένα γενικά συμπεράσματα για την κατάσταση και τις προοπτικές
της οικονομίας, καθώς και για τις επιδιώξεις και τα βασικά χαρακτηριστικά της
οικονομικής πολιτικής που πρέπει να εφαρμοστεί.

Λέει, μεταξύ άλλων, στην
έκθεσή του ο κ. Παπαδήμος:

«Στη διάρκεια του προηγούμενου έτους έγιναν
σημαντικά βήματα προς την κατεύθυνση της νομισματικής σταθερότητας. Πράγματι,
ο πληθωρισμός έχει μειωθεί στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 24 ετών και
έχουν δημιουργηθεί ευνοϊκές προοπτικές για υποχώρησή του κάτω από το 3% στο
1998, εφόσον βέβαια ακολουθηθεί η ενδεδειγμένη μακροοικονομική πολιτική. Η
σταθερότητα της συναλλαγματικής ισοτιμίας της δραχμής, που επιτεύχθηκε για
πρώτη φορά ύστερα από πολλά χρόνια, συνέβαλε καθοριστικά στην αποκλιμάκωση του
πληθωρισμού και των επιτοκίων. Επιπλέον, η δημοσιονομική κατάσταση της χώρας
βελτιώθηκε με την περαιτέρω μείωση του δημόσιου ελλείμματος και τη
σταθεροποίηση του δημόσιου χρέους σε σχέση με το ΑΕΠ. Είναι αξιοσημείωτο ότι η
πρόοδος προς τη σταθεροποίηση της οικονομίας και, ειδικότερα, η άμβλυνση των
δημοσιονομικών ανισορροπιών πραγματοποιήθηκαν σε έτος εκλογών και επομένως
αποφεύχθηκε η επανάληψη του πολιτικοοικονομικού κύκλου που συχνά επηρέασε
δυσμενώς την οικονομία στο παρελθόν.

ΤΡΙΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Οι διαπιστώσεις αυτές οδηγούν σε τρία συμπεράσματα σχετικά με τις κατευθύνσεις
της οικονομικής πολιτικής.

* Πρώτον, είναι απολύτως αναγκαία η συνέχιση,
με συνέπεια και επιμονή, της μακροοικονομικής πολιτικής που ακολουθείται τα
τελευταία έτη. Οι ευνοϊκές επιπτώσεις της αντιπληθωριστικής νομισματικής και
συναλλαγματικής πολιτικής, καθώς και της δημοσιονομικής προσαρμογής στον
πληθωρισμό, τα επιτόκια και την εξωτερική αξία της δραχμής, είναι πλέον
ορατές. Είναι επιτακτική ανάγκη να συνεχιστεί η πολιτική που αποσκοπεί στην
ονομαστική σύγκλιση, ώστε να μην εξανεμιστούν τα θετικά αποτελέσματα των
προσπαθειών που έχουν γίνει έως σήμερα και να επιτευχθεί η νομισματική
σταθερότητα, η οποία θα διασφαλιστεί μακροπρόθεσμα με την ένταξη της χώρας μας
στην ευρωπαϊκή νομισματική ένωση έως το τέλος του 2001. Ο στόχος αυτός είναι
εφικτός, αλλά δεν πρέπει να εφησυχάζουμε, επειδή τα χρονικά περιθώρια δεν
είναι πολύ μεγάλα για μια μονιμότερη βελτίωση της δημοσιονομικής θέσης της
χώρας, η οποία αποτελεί και κύρια προϋπόθεση για την υιοθέτηση του ενιαίου
νομίσματος.

* Δεύτερον, η αποτελεσματικότητα της σταθεροποιητικής
μακροοικονομικής πολιτικής θα ενισχυθεί και η μετάβαση στο ενιαίο νόμισμα θα
είναι ομαλότερη αν βελτιωθεί ο συνδυασμός των μέσων άσκησης πολιτικής, ώστε η
νομισματική και συναλλαγματική πολιτική να μην επωμίζονται δυσανάλογα μεγάλο
μέρος της σταθεροποιητικής προσπάθειας. Η σημασία και η αναγκαιότητα της
βελτίωσης του συνδυασμού των μέσων οικονομικής πολιτικής έχει επισημανθεί και
σε προηγούμενες εκθέσεις της Τραπέζης της Ελλάδος. Η επισήμανση
επαναλαμβάνεται επειδή η ανάγκη βελτίωσης του μείγματος πολιτικής εξακολουθεί
να υπάρχει. Ο λόγος είναι απλός: ενώ πράγματι σημειώθηκε σημαντική μείωση του
δημόσιου ελλείμματος σε σχέση με το ΑΕΠ τα τελευταία έτη, η εισοδηματική
πολιτική δεν προσαρμόστηκε ανάλογα, οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις ήταν
περιορισμένες, ενώ παράλληλα ενισχύθηκε ο αντιπληθωριστικός χαρακτήρας της
νομισματικής πολιτικής με την υιοθέτηση του στόχου για σταθερή συναλλαγματική
ισοτιμία. Επομένως, οι συνέπειες του απρόσφορου μείγματος πολιτικής στην
παραγωγή και το ισοζύγιο πληρωμών δεν έχουν αμβλυνθεί, ιδιαίτερα στο νέο
οικονομικό περιβάλλον της ελεύθερης κίνησης κεφαλαίων. Κατά το τρέχον έτος
εκτιμάται ότι η συνοχή και η αποτελεσματικότητα των μέσων μακροοικονομικής
πολιτικής θα βελτιωθεί, καθόσον προβλέπεται σαφής επιβράδυνση του ρυθμού
ανόδου του κόστους παραγωγής ανά μονάδα προϊόντος και περαιτέρω μείωση του
δημόσιου ελλείμματος. Η πραγματοποίηση αυτών των προβλέψεων έχει ιδιαίτερη
σημασία για την εξέλιξη της διεθνούς ανταγωνιστικότητας και του ισοζυγίου
τρεχουσών συναλλαγών το 1997.

* Το τρίτο και ίσως το κυριότερο συμπέρασμα
είναι η μεγάλη σημασία της άμεσης προώθησης διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων σε
όλους τους τομείς της οικονομίας. Η εξέταση των αιτίων που δυσχεραίνουν την
ουσιαστικότερη και μονιμότερη αντιμετώπιση των δημοσιονομικών προβλημάτων και
την ταχύτερη αποκλιμάκωση του πληθωρισμού, των παραγόντων οι οποίοι επηρεάζουν
αρνητικά την ανταγωνιστικότητα, το ισοζύγιο πληρωμών και την αγορά εργασίας,
καθώς και αυτών που περιορίζουν την ανάπτυξη της εγχώριας παραγωγής και του
τραπεζικού συστήματος, καταδεικνύει τον σημαντικό ρόλο των διαρθρωτικών
παραγόντων. Επομένως, καταδεικνύει ταυτόχρονα τη σπουδαιότητα των διαρθρωτικών
μεταρρυθμίσεων, τόσο για την εμπέδωση νομισματικής σταθερότητας όσο και για τη
δημιουργία πρόσφορων συνθηκών που θα επιτρέψουν την επίτευξη διατηρήσιμης
οικονομικής ανάπτυξης και τη συνακόλουθη μείωση της ανεργίας.

Η άμεση
προώθηση ριζοσπαστικών διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων σε όλο το φάσμα της
οικονομίας καθίσταται επιτακτικότερη, εν όψει της δημιουργίας της ευρωπαϊκής
νομισματικής ένωσης στις αρχές του 1999 και της ένταξης της χώρας μας έως το
τέλος του 2001.

ΔΙΑΤΗΡΗΣΙΜΟΣ ΡΥΘΜΟΣ

Στις νέες συνθήκες
που θα διαμορφωθούν μετά την ένταξη της Ελλάδας στην Οικονομική και
Νομισματική Ένωση, η αναπτυξιακή προοπτική και η κοινωνική ευημερία της χώρας
θα εξαρτηθούν καθοριστικά από τη δυνατότητα της οικονομίας να λειτουργεί
αποτελεσματικά και να παράγει ανταγωνιστικά. Με την υιοθέτηση του ενιαίου
νομίσματος αναμένεται ότι θα διασφαλιστεί νομισματική σταθερότητα και
δημοσιονομική πειθαρχία, οι οποίες θα διαμορφώσουν πρόσφορο οικονομικό
περιβάλλον για την ανάληψη επενδυτικών πρωτοβουλιών. Το περιβάλλον όμως αυτό
δεν επαρκεί για την επίτευξη υψηλού και διατηρήσιμου ρυθμού οικονομικής
ανάπτυξης, ιδιαίτερα στην έντονα ανταγωνιστική ενιαία ευρωπαϊκή αγορά. Ο
καθοριστικός παράγοντας για την επίτευξη του πρωταρχικού στόχου της ταχείας
και διατηρήσιμης ανάπτυξης ­ επομένως και της σύγκλισης του βιοτικού μας
επιπέδου με το αντίστοιχο μέσο επίπεδο στην Ευρωπαϊκή Ένωση ­ είναι η ενίσχυση
της διεθνούς ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας. Αυτό είναι εφικτό
κυρίως με διαρθρωτικές αλλαγές που θα βελτιώσουν την παραγωγικότητα, το εύρος
και την ποιότητα των εγχώριων προϊόντων και υπηρεσιών.

ΤΑΧΥΤΕΡΑ ΟΙ
ΑΛΛΑΓΕΣ

Δεδομένου ότι η διεθνής ανταγωνιστικότητα πρέπει να
βελτιωθεί σημαντικά έως το 2001 και επειδή η υλοποίηση και απόδοση
διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων απαιτεί χρόνο, είναι επιβεβλημένο να προωθηθούν το
ταχύτερο δυνατόν οι προγραμματιζόμενες αλλαγές, ιδίως αυτές που αποσκοπούν
στην αποτελεσματικότερη λειτουργία των αγορών εργασίας, αγαθών και υπηρεσιών,
καθώς και στον εκσυγχρονισμό του τραπεζικού συστήματος. Επίσης, πρέπει να
επιταχυνθεί και να διευρυνθεί η διαδικασία δημοσιονομικής εξυγίανσης, με
έμφαση στον έλεγχο και την περιστολή των δαπανών του κράτους και όλων των
δημόσιων φορέων, τη δημιουργία βιώσιμων συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης, την
αποκρατικοποίηση δημόσιων επιχειρήσεων και την ιδιωτικοποίηση υπό κρατικό
έλεγχο τραπεζών. Τα οφέλη της δημοσιονομικής εξυγίανσης δεν εξαντλούνται στις
θετικές ταμειακές επιπτώσεις τους. Επομένως, η δημοσιονομική εξυγίανση δεν
πρέπει να αξιολογείται μόνο υπό αυτό το πρίσμα, αλλά κυρίως με βάση το γεγονός
ότι ενισχύει, άμεσα και έμμεσα, τη διεθνή ανταγωνιστικότητα της οικονομίας.

ΝΟΟΤΡΟΠΙΑ – ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ

Η υλοποίηση διαρθρωτικών
μεταρρυθμίσεων δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση. Απαιτεί μεταβολές, όχι μόνο
στον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας των αγορών, των παραγωγικών μονάδων και
του δημόσιου τομέα, αλλά και στη νοοτροπία και συμπεριφορά. Η κατανόηση της
σημασίας, για την ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση, της διαρθρωτικής
προσαρμογής και η συναίνεση των κοινωνικών εταίρων για τις αναγκαίες
μεταρρυθμίσεις αποτελούν απαραίτητες προϋποθέσεις για την ομαλή και επιτυχή
πραγματοποίησή τους. Ο ουσιαστικός και ειλικρινής διάλογος μεταξύ των
κοινωνικών εταίρων και της κυβέρνησης αναμένεται ότι θα συμβάλει προς αυτή την
κατεύθυνση. Η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας δεν είναι απαραίτητη μόνο για
την επίτευξη διατηρήσιμης οικονομικής ανάπτυξης και την αποτελεσματική
συμμετοχή της Ελλάδας στη νομισματική ένωση. Είναι και θέμα εθνικής σημασίας,
γιατί συνδέεται με τον ρόλο και το μέλλον της χώρας στη διαδικασία της
ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.