Ο Ακύλλας Καραζήσης στα «ΝΕΑ»: «Χρειαζόμαστε χώρους ονείρων»

Κατεβαίνοντας στο υπόγειο του κτιρίου Ρεξ του Εθνικού Θεάτρου, το βράδυ της περασμένης Πέμπτης έπαιρνε κανείς την αίσθηση ότι εισερχόταν σ’ έναν κόσμο αλλιώτικο. Το βλέμμα κέρδιζε το εικονογραφημένο ταμπλό με έμπνευση από την Αναγέννηση, που τοποθετημένο στο δάπεδο, θύμιζε ένα παράξενο αλλά φωτεινό επιτραπέζιο παιχνίδι. Μόνο που εδώ τα πιόνια ήταν μια ομάδα καλλιτεχνών, που στους σταθμούς της διαδρομής τους πάνω σε αυτό, έδιναν ζωή κάθε φορά σε μια διαφορετική μικρή αφήγηση, κομμάτια όλες μιας ευρύτερης ιστορίας.

Η παράσταση «Μακμπέθ: 16 καρέ τραβηγμένα από τον Πρόσπερο με κάμερα μιας χρήσης» υπό την καλλιτεχνική επιμέλεια και τον συντονισμό του Ακύλλα Καραζήση, εγκαινίασε την Α’ Περίοδο της Πειραματικής Σκηνής του Εθνικού Θεάτρου, επιχειρώντας να δραπετεύσει από τα ασφυκτικά όρια του θεάτρου και να δοκιμάσει διαφορετικούς τρόπους συνάντησης με το κοινό. Με αφετηρία τον «Μακμπέθ» και την «Τρικυμία», μια κολεκτίβα καλλιτεχνών προτείνει μια ζωντανή περιπλάνηση σε αυτά τα έργα. «Στην πρόβα ο καθένας έφερνε τα υλικά του και μπαίνοντας όλοι μαζί στη διαδικασία της σύνθεσης, καταλήξαμε σ’ ένα κολάζ το οποίο αλλάξαμε ξανά και ξανά. Θέλαμε να δούμε ποιοι άλλοι τρόποι υπάρχουν για να εξερευνήσουμε τα έργα εκτός από μια κλασική αναπαράσταση. Σκοπός μας ήταν να δημιουργήσουμε μια καινούργια σχέση με το κοινό ώστε να διαλέγει την ιστορία που φτιάχνει στο μυαλό του. Το θέατρο, άλλωστε, δεν είναι μουσείο, είναι κάτι ζωντανό», αναφέρει ο Ακύλλας Καραζήσης στα «Πρόσωπα».

Πέρα από όρια

Η ιδιαιτερότητα αυτής της πρότασης βρίσκεται στον τρόπο που ξεδιπλώνεται η αφήγηση, μέσα από μια πολυσυλλεκτική ομάδα ερμηνευτών η οποία ξεφεύγει από τα στενά όρια της θεατρικής σύμβασης. Μια ζωγράφος – δραματουργός, ένας περφόρμερ – ιστορικός, μια λυρική τραγουδίστρια, τρεις ηθοποιοί, ένας ακροβάτης – αφηγητής, μια χορεύτρια, ένας σκίπερ κι ένας αρχαιολόγος συνθέτουν ένα ιδιότυπο σκηνικό σύνολο όπου διαφορετικές τέχνες, ιδιότητες κι εκφραστικά μέσα συναντώνται σε μια αφηγηματική διαδρομή που ξεκινάει από την «Τρικυμία», περνάει στον «Μακμπέθ» κι επιστρέφει στην «Τρικυμία». Στο ενδιάμεσο, η αφήγηση διαρκώς διακόπτεται, επανέρχεται και μετατοπίζεται, καθώς οι ερμηνευτές μπαινοβγαίνουν στις ιστορίες και το ιστορικό πλαίσιο.

«Ο Πρόσπερο, ο εξόριστος βασιλιάς της “Τρικυμίας” που είναι σοφός, εκτοπίστηκε από τον αδερφό του επειδή είχε αφοσιωθεί στα βιβλία και του είχε αφήσει τη διοίκηση του κράτους. Τον εξόρισε μαζί με την κόρη του, βάζοντάς τους σε μια βάρκα και στέλνοντάς τους σ’ ένα ξερονήσι. Αυτός ο βασιλιάς λοιπόν, αναχωρητής και διανοούμενος, μας διηγείται την ιστορία του αντίθετού του, του σφετεριστή Μακμπέθ, προσπαθώντας ίσως να καταλάβει το κακό που του έγινε. Μέσα από αυτό βλέπουμε πώς δουλεύει το θέατρο όχι με ηθική αλλά με δοκιμή, με προσπάθειες πετυχημένες ή αποτυχημένες σε κάθε κομμάτι που παίζουμε. Η αλληλουχία των σκηνών είναι η ίδια αλλά όλο λειτουργεί σαν μια δοκιμή που δεν γίνεται ποτέ με τον ίδιο τρόπο ακριβώς», επισημαίνει ο ηθοποιός και σκηνοθέτης.

Η σύλληψη της παράστασης γεννήθηκε μέσα από τη δημιουργική συνεργασία του Ακύλλα Καραζήση και της Νεφέλης Μαϊστράλη, υπευθύνων της Πειραματικής Σκηνής του Εθνικού Θεάτρου, ως φυσική συνέχεια της περυσινής ανοιχτής πρόβας με θέμα τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Φέτος, η ερευνητική τους διάθεση στράφηκε ακόμα περισσότερο στην ίδια τη διαδικασία δημιουργίας του θεάτρου, δίνοντας έμφαση στη συνάντηση και τη γόνιμη συνομιλία διαφορετικών τεχνών κι επιστημονικών πεδίων.

Αυτή ακριβώς η φιλοσοφία αποτυπώνεται και στη διαφορετική εμπειρία που προτείνει η Πειραματική Σκηνή. Κάθε Τετάρτη, με τη συνδρομή καλεσμένων καλλιτεχνών, η σκηνή μετατρέπεται σε τόπο απρόβλεπτων καλλιτεχνικών συναντήσεων όπου χορός, τραγούδι, απαγγελίες κι αυθόρμητες δράσεις εμπλουτίζουν το υλικό της παράστασης. Από Πέμπτη έως Σάββατο, η δημιουργική αυτή διεργασία αποκτάει τη συγκροτημένη της μορφή, ενώ την Κυριακή η ανοιχτή πρόβα συμπεριλαμβάνει την ελεύθερη κίνηση των θεατών.

Πειραματισμός

«Αυτό κατά τη γνώμη μου είναι η Πειραματική Σκηνή. Δεν απευθύνεται σε νέους ανθρώπους για να κάνουν νέα κείμενα. Δεν είναι μόνο ένας προθάλαμος νέων σκηνοθετών. Αφορά τον πειραματισμό πάνω στο υλικό, χωρίς να έχει σχέση με την ηλικία ή τα επαγγέλματα», επιμένει ο Ακύλλας Καραζήσης, ο οποίος στην πορεία του στο θέατρο δοκιμάζει διαρκώς τις πιο ανοιχτές διαδικασίες δουλειάς. «Εργάζομαι πάνω στο ανολοκλήρωτο και το μεταβαλλόμενο σε συνεργασίες με άλλους καλλιτέχνες όπως ο Μιχαήλ Μαρμαρινός αλλά και στις δικές μου παραστάσεις. Ξεκινώντας ως ηθοποιός στο θέατρο Αμόρε, δίπλα σε αξιόλογους συναδέλφους, έβλεπα πάντα ότι θα ήθελα να βάλω κι άλλα πράγματα στις παραστάσεις αφού μου έλειπε κάτι κι ας ήταν ωραίο το αποτέλεσμα», συνεχίζει ο ίδιος.

Μέσα σ’ αυτήν τη διαρκή εναλλαγή εικόνων, ρόλων κι αφηγηματικών επιπέδων, η τωρινή του παράσταση επιστρατεύει το χιούμορ ως μια απρόσμενη ανάσα, αποφορτίζοντας τη σκοτεινότητα του σαιξπηρικού σύμπαντος. Σ’ αυτό συμβάλλει και η μουσική, με έντονα μπαρόκ στοιχεία, σαιξπηρικά τραγούδια κι οπερατικές αναφορές, προσδίδοντας τελικά στην ιστορία διαφορετικές αποχρώσεις και ρυθμούς. «Οι δύο ιστορίες είναι ένα πολύ μακρινό παράδειγμα για την ζωή του καθενός. Υπάρχει το δημιουργικό κομμάτι, σαν τον Πρόσπερο, που είναι πιο πνευματικό, χαρούμενο και παιγνιώδες.

Κόντρα σ’ αυτό, αναδύεται το κομμάτι του Μακμπέθ, του “γιάπη” των αγορών. Ζούμε μια δικτατορία των ανθρώπων οι οποίοι δουλεύουν από το πρωί μέχρι το βράδυ. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι ο χώρος που μένει για τη δημιουργικότητα εξαφανίζεται. Η πραγματικότητα δεν μπορεί να είναι μόνο η καπιταλιστική εργασία, εναντίον της οποίας ξεσπούν οι νέες γενιές της Ευρώπης. Χρειάζεται και μια ουτοπία, η οποία ζυμώνεται σ’ όλον τον κόσμο, όχι μόνο σαν πολιτική αντίδραση αλλά ως προσωπική επανάσταση γιατί χρειαζόμαστε χώρους οραμάτων κι ονείρων», καταλήγει.