Μια από τις σημαντικότερες επιπτώσεις του πολέμου στο Ιράν είναι η πιθανή ενίσχυση της τρομοκρατικής απειλής και του βίαιου ισλαμιστικού εξτρεμισμού. Μια απειλή σύνθετη, η οποία δεν αφορά μόνο το βραχυπρόθεσμο επίπεδο και δεν σχετίζεται αποκλειστικά με την κακόβουλη δραστηριότητα του Ιράν. Σε αυτό το πλαίσιο πρέπει να προσεγγίσουμε και την τρομοκρατική επίθεση στην Κωνσταντινούπολη που είχε ως στόχο την πρεσβεία του Ισραήλ.
Οι έρευνες είναι σε εξέλιξη, γι’ αυτό δεν μπορούμε να έχουμε όλα τα δεδομένα. Είναι όμως μια επίθεση που αναδεικνύει ορισμένα βασικά στοιχεία της απειλής. Σε αυτή την περίπτωση δεν είχαμε επίθεση από μεμονωμένο δρώντα με πρόχειρο όπλο, αλλά μια οργανωμένη ομάδα τριών ατόμων, οι οποίοι είχαν εξασφαλίσει βαρύ οπλισμό και ενεπλάκησαν σε ανταλλαγή πυροβολισμών με την αστυνομία. Σχέσεις με ισλαμιστική τρομοκρατική οργάνωση, ποινικό υπόβαθρο και συντονισμός μέσω του Διαδικτύου είναι τα βασικά στοιχεία που αποτυπώνουν τη συγκεκριμένη επίθεση.
Η απειλή όμως δεν περιορίζεται μόνο σε αυτό το δολοφονικό σχήμα, αλλά τείνει να γίνει η κυριότερη τάση στην τρομοκρατία και στον βίαιο εξτρεμισμό τα τελευταία χρόνια. Μπορούμε να μιλήσουμε για μια οριζόντια εχθροπαθή δυναμική που τέμνει όλο το φάσμα των ακραίων ιδεολογιών και οργανώσεων από την Ακροαριστερά, την Ακροδεξιά, τον αναρχισμό και τον ισλαμιστικό εξτρεμισμό. Αυτή η τάση δυσχεραίνει ιδιαιτέρως το έργο των Αρχών ασφαλείας, καθώς μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για επιθέσεις από μοναχικούς δρώντες.
Αυτός είναι και ο λόγος που τόσο η ΕΕ όσο και τα κράτη-μέλη, αλλά και οι ΗΠΑ, έχουν υιοθετήσει στρατηγικές και υλοποιούν δράσεις για την πρόληψη και την καταπολέμηση του αντισημιτισμού.
Μπορούμε να διακρίνουμε ορισμένες βασικές τάσεις που αποτυπώνουν το μέγεθος της απειλής.
- Μεγάλη αύξηση περιστατικών. Από τις 7 Οκτωβρίου 2023 τα αντισημιτικά περιστατικά έχουν εκτοξευθεί παγκοσμίως, με ορισμένες περιοχές να καταγράφουν αύξηση έως και 400%. Στη Γερμανία, για παράδειγμα, παρά το ισχυρό νομοθετικό πλαίσιο, τα αντισημιτικά εγκλήματα διπλασιάστηκαν το 2023, με τα μισά εξ αυτών να σημειώνονται μετά την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου.
- Από τις παρενοχλήσεις στις τρομοκρατικές επιθέσεις. Το τοπίο της απειλής έχει μετατοπιστεί από την παρενόχληση προς τη βίαιη τρομοκρατία. Μεταξύ των περιστατικών περιλαμβάνονται η επίθεση με εμπρηστικό μηχανισμό σε συναγωγή στο Βερολίνο, η επίθεση σε συναγωγή στο Πόρτο και οι φονικές επιθέσεις στο Σίδνεϊ της Αυστραλίας.
- Στοχοποίηση της εβραϊκής ζωής. Συναγωγές, σχολεία, κοινοτικά κέντρα και άτομα αποτελούν στόχους, οδηγώντας συχνά σε μια νέα και ανησυχητική τάση βίας μέσα ή κοντά στις κατοικίες των θυμάτων. Πρόκειται για μια συστηματική στοχοποίηση της εβραϊκής ζωής.
- Ριζοσπαστικοποίηση και στοχοποίηση στον κυβερνοχώρο. Οι εξτρεμιστικοί δρώντες χρησιμοποιούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τις κρυπτογραφημένες πλατφόρμες επικοινωνίας (όπως Telegram, 4chan και Gab) για να μοιράζονται τακτικές, να διακινούν προπαγανδιστικό υλικό και να προτρέπουν σε βία, επιτρέποντας την ταχεία ριζοσπαστικοποίηση ατόμων.
Η πρόληψη και η καταπολέμηση της απειλής απαιτεί ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο δράσης που συνδυάζει ασφάλεια, πρόληψη και ανθεκτικότητα των κοινοτήτων. Κρίσιμα μέτρα περιλαμβάνουν την ενίσχυση της παρακολούθησης και αντιμετώπισης του εξτρεμιστικού περιεχομένου στο Διαδίκτυο. Παράλληλα, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην πρόληψη της ριζοσπαστικοποίησης ειδικά σε νέους και ευάλωτες ομάδες. Εξίσου σημαντική είναι η προστασία χώρων εβραϊκής ζωής μέσω ενισχυμένων μέτρων ασφάλειας και συνεργασίας με τις Αρχές επιβολής του νόμου.
Ο Τριαντάφυλλος Καρατράντος είναι δρ Ευρωπαϊκής Ασφάλειας και Νέων Απειλών, επιστημονικός συνεργάτης στο Ελληνικό Ιδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ)
