Καθώς συμπληρώνονται τρία χρόνια από το τραγικό δυστύχημα των Τεμπών, θυμίζουμε ότι η διοικητική ακτινογραφία του συμβάντος έχει αναδείξει την επιλογή και διαχείριση του ανθρώπινου δυναμικού του ΟΣΕ ως ένα από τα βασικά αίτια που οδήγησαν στην τραγωδία. Είναι, επομένως, αναγκαίο να εντοπίσουμε τι έχει αλλάξει στο επίπεδο των προσλήψεων στον πολύπαθο αυτό Οργανισμό.
Η προβληματική προκήρυξη
Πριν από τα Τέμπη, είχε προβλεφθεί (άρθρο 37 του ν. 4903/2022) ότι ο ΟΣΕ μπορούσε, λόγω αυξημένων αναγκών, να πραγματοποιεί προσλήψεις μέχρι το τέλος του 2022 στις ειδικότητες ΔΕ Προσωπικού Ελιγμών Κλειδούχων, ΔΕ Σταθμαρχών, ΔΕ Τεχνιτών Ηλεκτρονικών, ΔΕ Τεχνιτών Ηλεκτρολόγων και ΔΕ Χειριστών Μηχανημάτων Εργου, με διαδικασίες πρακτικά εκτός ΑΣΕΠ.
Ο νόμος προέβλεπε απλώς τη δυνατότητα των υποψηφίων να υποβάλλουν κατά των προσωρινών πινάκων επιλογής ενστάσεις στο ΑΣΕΠ, του οποίου η εμπλοκή περιοριζόταν στο στάδιο του ελέγχου νομιμότητας Παρ’ όλα αυτά, στην τελική Προκήρυξη των θέσεων που εκδόθηκε στο τέλος Νοεμβρίου του 2022, το στάδιο των ενστάσεων απαλείφθηκε πλήρως.
Ως δικαιολογία για την «εκπαραθύρωση» της Αρχής και την εξάλειψη των ενστάσεων προβλήθηκε η ανάγκη για ταχύτατες διαδικασίες πρόσληψης, χωρίς «τις αγκυλώσεις του ΑΣΕΠ». Η ίδια Προκήρυξη προέβλεπε διαδικασία πρακτικών δοκιμασιών, ενώ εξαιρούσε πλήρως το ΑΣΕΠ από τις Επιτροπές Αξιολόγησης και Πρακτικών Δοκιμασιών, οι οποίες συγκροτούνταν αποκλειστικά από υπηρεσιακούς παράγοντες του ΟΣΕ.
Οταν συνέβη η τραγωδία στα Τέμπη, η διαδικασία προσλήψεων βρισκόταν σε πολύ αρχικό στάδιο. Μετά το δυστύχημα και κυρίως μετά τη δημόσια κατακραυγή για την προβληματική μετάταξη του σταθμάρχη Λάρισας, το υπουργείο Μεταφορών προχώρησε σε τροποποίηση του ν. 4903/2022, στον οποίο στηριζόταν η επίμαχη Προκήρυξη, νομοθετώντας ad hoc σε θέματα εν εξελίξει διοικητικής διαδικασίας επιλογής, με ό,τι βεβαίως αυτό συνεπάγεται για τη συνταγματικότητα της εν λόγω παρέμβασης. Συγκεκριμένα, με το άρθρο 77 του ν. 5039/2023, ο οποίος δημοσιεύθηκε έναν μήνα μετά τα Τέμπη, άλλαξε η συγκρότηση των Επιτροπών Αξιολόγησης και Πρακτικών Δοκιμασιών, καθώς προβλέφθηκε η συμμετοχή ενός μέλους του ΑΣΕΠ ως προέδρου.
Εκ των υστέρων δηλαδή το υπουργείο Μεταφορών επανέφερε το ΑΣΕΠ στη διαδικασία, με προφανή σκοπό να εξασφαλίσει την έξωθεν καλή μαρτυρία, ανατρέποντας την αρχική του εκτίμηση περί «αγκυλώσεων». Ακόμη, όμως, και χωρίς ενστάσεις ή έλεγχο νομιμότητας, ο ΟΣΕ απέτυχε παταγωδώς να ολοκληρώσει ταχύτατα τις διαδικασίες πρόσληψης, καθώς και υπερβολικές καθυστερήσεις σημειώθηκαν στις αξιολογήσεις και τα οριστικά αποτελέσματα αναρτήθηκαν στην ιστοσελίδα του τέλος Ιουλίου του 2025, δηλαδή σχεδόν 3 χρόνια μετά την έκδοση της Προκήρυξης. Καθυστέρηση, η οποία φυσικά δεν βαρύνει το ΑΣΕΠ, η συμβολή του οποίου στις επιλογές ήταν στοιχειώδης, αλλά την ανεπαρκή οργανωτική δομή του ΟΣΕ, όπως και τις προβληματικές προβλέψεις της Προκήρυξης του ΥΠΜΕ. Οι ατυχείς δηλώσεις του αναπληρωτή υπουργού Μεταφορών, στον οποίον έχει απαντήσει επανειλημμένα αυστηρά (δικαίως) ο πρόεδρος του ΑΣΕΠ, καταδεικνύουν πόσο πρόθυμα το πολιτικό σύστημα «δείχνει με το δάχτυλο» την Αρχή όταν αντιμετωπίζει την πίεση της κοινής γνώμης.
Απαξίωση του ΑΣΕΠ
Παραδόξως, αυτό το αποτυχημένο σύστημα επιλογής δεν φάνηκε να προβληματίζει ιδιαίτερα το υπουργείο, δεδομένου ότι ο νέος νόμος (άρθρο 7Ε του ν.5167/2025), με τον οποίο ο ΟΣΕ μετονομάστηκε σε «Σιδηρόδρομοι Ελλάδος ΜΑΕ», προβλέπει μια σχεδόν όμοια διαδικασία. Πλέον, ορίζεται ότι στις 5μελείς Επιτροπές αξιολόγησης δοκιμασιών προεδρεύει υπάλληλος του ΟΣΕ με θέση διευθυντή, ενώ μετέχει και ένας σύμβουλος του ΑΣΕΠ ως απλό μέλος.
Είναι περισσότερο από έκδηλη η βούληση για περιορισμό, εάν όχι για απαξίωση, του ρόλου του ΑΣΕΠ. Τις αμφιλεγόμενες αυτές προβλέψεις της νομοθεσίας συμπληρώνει η διοικητική αδράνεια του ΟΣΕ, ο οποίος καθυστερεί χαρακτηριστικά να προβεί στην έκδοση νέας Προκήρυξης για προσλήψεις τακτικού προσωπικού, τη στιγμή που, σύμφωνα με τα δελτία Τύπου της Εταιρείας, συνεχώς πολλαπλασιάζονται οι έκτακτες και ευκαιριακές προσλήψεις με μπλοκάκι. Το μόνο παρήγορο είναι ότι επιτέλους εκδόθηκε η προκήρυξη 6 θέσεων Γενικών Διευθυντών και 27 θέσεων Διευθυντών, με σύμβαση ορισμένου χρόνου διάρκειας τριών ετών, με δυνατότητα ανανέωσης άπαξ για ισόχρονη διάρκεια. Εστω και αργά και με μεγάλο τίμημα, έγινε αντιληπτό ότι αυτό που απουσιάζει από τον ΟΣΕ είναι τα (αξιοκρατικά επιλεγμένα) ικανά και έμπειρα στελέχη διοίκησης στα ανώτερα και μεσαία κλιμάκια του Οργανισμού.
