Η Μολδαβία επιδιώκει να συμμετάσχει στις αμυντικές διαδικασίες και προγράμματα της ΕΕ, δηλώνει στη συνέντευξή του στα «ΝEA Σαββατοκύριακο», ο αναπληρωτής πρωθυπουργός και υπουργός Εξωτερικών της Μολδαβίας Μιχάι Ποπσόι, τον οποίο συναντήσαμε στην πρόσφατη επίσκεψή του στις Βρυξέλλες. Ο μολδαβός υπουργός επισημαίνει επίσης ότι ο Κάθετος Ενεργειακός Διάδρομος από την Ελλάδα στην Ουκρανία είναι ένας ισχυρός μηχανισμός ενεργειακής ασφάλειας για τη χώρα του.
Η Μολδαβία έχει κάνει σημαντική πρόοδο στην ενταξιακή της διαδικασία. Ποιες είναι οι προσδοκίες σας όσον αφορά το άνοιγμα των πρώτων δεσμών (clusters);
Προσδοκούμε να ανοίξει η επίσημη διαδικασία. Εχουμε κάνει τα πάντα σε πολύ δύσκολες συνθήκες για να διασφαλίσουμε ότι θα επιτύχουμε ουσιαστική πρόοδο και είναι δίκαιο να υπάρξει ανταπόκριση. Είμαστε συγκρατημένα αισιόδοξοι ότι θα βρεθεί λύση.
Πότε ακριβώς περιμένετε να ανοίξουν τα πρώτα κεφάλαια;
Το συντομότερο δυνατό. Περιμέναμε να ανοίξουν πέρυσι. Είμαστε έτοιμοι όποτε αποφασίσουν τα κράτη μέλη και τα θεσμικά όργανα της ΕΕ. Εχουμε κάνει τα πάντα από την πλευρά μας για να διασφαλίσουμε ότι θα συμβεί. Εχουμε θέσει ένα χρονικό πλαίσιο τριών ετών, το διάστημα θητείας της προέδρου κυρίας Σαντού, και τέσσερα χρόνια της τρέχουσας κοινοβουλευτικής θητείας. Για να το επιτύχουμε πρέπει να ξεκινήσουμε το συντομότερο δυνατό.
Με στόχο την προσωρινή ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων το 2028;
Σωστά.
Συζητάτε με την Επιτροπή την πιθανότητα αποσύνδεσης της ενταξιακής διαδικασίας της Μολδαβίας από την πορεία της Ουκρανίας δεδομένου ότι η Ουγγαρία μπλοκάρει τη διαδικασία για την Ουκρανία;
Δεν είναι μια απόφαση που θα πάρουμε εμείς. Μας έχουν πει ότι είναι ένα σύστημα βασισμένο στην αξιοκρατία και λειτουργούμε με βάση αυτή την υπόσχεση. Ενδιαφερόμαστε πολύ για την πρόοδο της Ουκρανίας, καθώς και για την πρόοδο των άλλων υποψήφιων χωρών. Λειτουργούμε με βάση το ήθος αυτό, αλλά ταυτόχρονα λειτουργούμε στη βάση ότι το modus operandi βασίζεται στην αξιοκρατία.
Πώς προχωρά η συνεργασία σας με τις ΗΠΑ;
Η συνεργασία με τις ΗΠΑ ήταν και παραμένει ακλόνητη. Η σχέση βασίζεται σε μια σαφή κατανόηση ότι η Μολδαβία αποτελεί μέρος μιας περιοχής όπου οι ΗΠΑ έχουν σημαντικά συμφέροντα και οι αμερικανικές επενδύσεις στην ενεργειακή ασφάλεια της Μολδαβίας είναι έκδηλες αυτών των συμφερόντων. Και η αξιοπιστία της Μολδαβίας ως χώρα διέλευσης ενεργειακών πόρων διευκολύνει τις αμερικανικές επενδύσεις στη Ρουμανία και στην Ουκρανία. Η συνεργασία υπερβαίνει κατά πολύ την απλή ενεργειακή ασφάλεια, περιλαμβάνει την ασφάλεια, την άμυνα, τις πληροφορίες, τον κυβερνοχώρο. Στις εσωτερικές υποθέσεις και την ασφάλεια των συνόρων ήταν και παραμένει ισχυρή. Εχουμε λάβει επανειλημμένα διαβεβαιώσεις από τους αμερικανούς εταίρους μας.
Υπάρχει πάντως γενικότερα δυσπιστία προς την αμερικανική κυβέρνηση. Ανησυχείτε;
Μπορώ να πω με βεβαιότητα ότι η σχέση της Μολδαβίας με τις ΗΠΑ είναι άψογη. Η ασφάλεια και η άμυνα βρίσκονται σε καλό δρόμο. Η εδραίωση της ενεργειακής ασφάλειας της Μολδαβίας, το ότι μπορούμε να επωφεληθούμε από τον Κάθετο Διάδρομο από την Ελλάδα μέχρι εμάς και την Ουκρανία, αποτελώντας αξιόπιστο μέρος του Διαδρόμου, αλλά και οι αμερικανικές επενδύσεις για την οικοδόμηση της ανθεκτικότητας ολόκληρης της περιοχής, μας βρίσκουν σύμφωνους. Το πακέτο υποστήριξης που λάβαμε από τους Αμερικανούς στην ενεργειακή ασφάλεια, ύψους 130 εκατ. δολαρίων, δείχνει τη δέσμευση των ΗΠΑ στην ευρύτερη περιφερειακή ενεργειακή ασφάλεια και στην ασφάλεια της Μολδαβίας. Μας καθησυχάζουν τα μηνύματα που λαμβάνουμε από την Ουάσιγκτον.
Υπήρξαν δυσκολίες στην προσέλκυση ενδιαφέροντος από εταιρείες για τον Κάθετο Διάδρομο. Σας ανησυχεί;
Θέλουμε εναλλακτικές λύσεις για να διασφαλίσουμε την ενεργειακή μας ασφάλεια. Ο Κάθετος Διάδρομος είναι σίγουρα ένας ισχυρός μηχανισμός που θα μας βοηθήσει. Η πρόκληση είναι πάντα η τιμή, αλλά είμαστε βέβαιοι ότι θα διασφαλιστεί ότι ο Διάδρομος θα αξιοποιηθεί σωστά. Είναι μια σημαντική οδός για την εθνική μας ασφάλεια, για την ενεργειακή ασφάλεια στην ευρύτερη περιοχή.
Υπάρχει μια τεράστια προσπάθεια από τους Ρώσους μέσω υβριδικού πολέμου να παρέμβουν στα εσωτερικά σας ζητήματα. Μπορείτε να τη σταματήσετε;
Δυστυχώς, δεν μπορεί κανείς να τη σταματήσει, αλλά μπορούμε να προετοιμάζουμε την κοινωνία και τους θεσμούς για να μετριαστεί με αποτελεσματικό τρόπο, σε σημείο που, ιδανικά, να γίνει άσχετος ή ασήμαντος. Δεν έχουμε φτάσει ακόμα εκεί, αλλά έχουμε κάνει ένα σημαντικό άλμα προς τα εμπρός από το να είμαστε εντελώς ευάλωτοι και εκτεθειμένοι στο να μπορούμε τώρα να τον μετριάζουμε με σχετική αποτελεσματικότητα.
Ποιες είναι οι φιλοδοξίες σας σχετικά με το ΝΑΤΟ;
Εφόσον έχουμε τους περιορισμούς ουδετερότητας στο Σύνταγμά μας, και εφόσον δεν έχουμε αρκετή δημόσια υποστήριξη για την ένταξη στο ΝΑΤΟ, πρέπει να λειτουργούμε υπό τους περιορισμούς. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορούμε να επεκτείνουμε τη συνεργασία μας με το ΝΑΤΟ. Είχαμε σημαντική συνεργασία τα τελευταία 30 χρόνια στο πλαίσιο της «Συνεργασίας για την Ειρήνη» και εξετάζουμε τρόπους να εμβαθύνουμε και να διευρύνουμε τη συνεργασία. Εχουμε δεσμευτεί να γίνουμε πιο διαλειτουργικοί με το ΝΑΤΟ.
Οσον αφορά τη συνεργασία με την ΕΕ στην άμυνα βλέπετε τη Μολδαβία να συμμετέχει σε ευρωπαϊκά προγράμματα;
Είμαστε ανοιχτοί να συμμετάσχουμε παντού, όπου μπορούμε. Επιδιώκουμε να ανοίξουμε νέους δρόμους συνεργασίας και ενδιαφερόμαστε να συμμετάσχουμε στις διαδικασίες που αφορούν ορισμένες από τις νέες συζητήσεις που γίνονται στην Ευρώπη για την ασφάλεια και την άμυνα. Η συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας με την Ευρώπη είναι εξαιρετική, έχει αλλάξει τα δεδομένα για εμάς. Αποτελούν προτεραιότητά μας να συνεχίσουμε να εδραιώνουμε την ενεργειακή μας ασφάλεια, την κυβερνοασφάλεια, την ασφάλεια των πληροφοριών, την ασφάλεια των συνόρων μας.
Η πρόεδρός σας ανέφερε την πιθανότητα επανένωσης Μολδαβίας – Ρουμανίας.
Το ζήτημα αποτελεί μέρος της πολιτικής συζήτησης στη Μολδαβία από την ανεξαρτησία της. Υπάρχει, όχι πλειοψηφία, αλλά ένας μεγάλος αριθμός πολιτών, που είναι ένθερμοι υποστηρικτές αυτής της ένωσης. Αλλά όσο δεν υπάρχει δημοκρατική πλειοψηφία για να τεθεί σε δημοψήφισμα, το ζήτημα παραμένει μέρος της δημόσιας συζήτησης. Δεν μπορούν να γίνουν πολλά. Η τελευταία δήλωση της προέδρου είναι απλώς μέρος αυτών των συζητήσεων, δεν είναι απαραίτητα κάτι νέο.
