Η ίδια η συνάντηση είναι η ατζέντα

Συναίνεση δεν σημαίνει συνθηκολόγηση. Ούτε αλλαγή πεποιθήσεων, ούτε αποδοχή τετελεσμένων. Εάν υπάρχει ένας βέβαιος προγνωστικός παράγοντας για την αποτυχία μιας χώρας είναι η αδυναμία εξασφάλισης ενός ελάχιστου επιπέδου συναίνεσης ακόμη και μπροστά σε προβλήματα που είναι φανερό ότι ξεπερνούν τον χρονικό ορίζοντα οποιασδήποτε κυβέρνησης και τις δυνατότητες οποιουδήποτε πολιτικού φορέα.

Η ελληνική εμπειρία από την οικονομική κρίση, σε σχέση με την αντιμετώπιση ανάλογης συγκυρίας από συγκρίσιμες χώρες, όπως η Πορτογαλία, θα έπρεπε να έχει κάνει αυτή τη διαπίστωση κοινό κτήμα. Εστω, όμως, πως οι οικονομικές επιλογές και οι κοινωνικές προτεραιότητες συνθέτουν τη διαχωριστική γραμμή ανάμεσα σε κόμματα και παρατάξεις.

Για την εξωτερική πολιτική, σε μια χώρα που τελεί υπό διαρκή και δηλωμένη απειλή από έναν όλο και ισχυρότερο αναθεωρητικό γείτονα η σύγκλιση, αν μη τι άλλο, των πολιτικών δυνάμεων σε ένα πλαίσιο, ή ακόμη καλύτερα σε μια εθνική γραμμή, θα έπρεπε να είναι αυτονόητη.

Τριάντα χρόνια μετά τα Ιμια και 35 από την έναρξη της σύγκρουσης με τα Σκόπια για το ζήτημα της ονομασίας, δεν παραμένει απλώς ζητούμενο – μοιάζει πιο μακριά παρά ποτέ. Η επικείμενη ελληνοτουρκική συνάντηση κορυφής έχει ήδη κατρακυλήσει στο θλιβερά αναμενόμενο επίπεδο μιας ακόμη αφορμής για πατριωτική πλειοδοσία και καταγγελίες για υποχωρητικότητα, ενδοτισμό, κατευνασμό.

Στη χορωδία συμμετέχουν για την ώρα, σε διαφορετικούς τόνους, δύο πρώην πρωθυπουργοί, οι εκδοχές της Ακροδεξιάς και μια επίδοξη σωτήρας της χώρας. Αλλά η μουσική είναι η ίδια που μονότονα επαναλαμβάνεται σε κάθε ευκαιρία. Και το βασικό επιχείρημα όσων εξανίστανται για τη συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν τις επόμενες μέρες είναι απαράλλαχτο – μάλιστα όταν ακούγεται από τον κ. Σαμαρά μοιάζει με deja vu: δεν πρέπει να μιλάμε με τους γείτονες με τους οποίους έχουμε διαφορές. Οι Παλαιστίνιοι μιλούσαν με τους Ισραηλινούς ενώ βομβαρδιζόταν η Γάζα και μετρούσαν δεκάδες χιλιάδες νεκρούς – ακόμη και η Χαμάς μιλούσε όταν εξοντώνονταν διαδοχικοί αρχηγοί της. Το Ιράν μιλάει με τους Αμερικανούς ενώ πλέουν αεροπλανοφόρα προς την περιοχή του και μολονότι ιρανικοί στόχοι δέχτηκαν στρατιωτικά πλήγματα πολλές φορές τα τελευταία χρόνια, ακόμη και πέρυσι. Και πριν από λίγες μέρες Γροιλανδοί και Δανοί αξιωματούχοι είχαν συνομιλίες στον Λευκό Οίκο, λίγα μέτρα μακριά από το γραφείο του προέδρου Τραμπ που απειλεί να καταλάβει το παγωμένο νησί. Η άρνηση οποιασδήποτε συζήτησης θα διαβαζόταν από όλους ως ένδειξη παραλογισμού.

Ακόμη και οι μονίμως ανησυχούντες, όσοι και όταν βρέθηκαν στην εξουσία συνέχισαν τον διάλογο. Και τι θα βγει; Στις τρέχουσες συνθήκες, όχι πολλά πράγματα. Οι ευνοϊκές για μια συνολική και μακροπρόθεσμη διευθέτηση των ελληνοτουρκικών ανήκουν στο παρελθόν. Ούτε η Ελλάδα, ούτε η Τουρκία έχουν σήμερα την πρόθεση (ή και την αντικειμενική δυνατότητα) να κάνουν ουσιαστικά βήματα προσέγγισης. Οι διαφορές είναι πολλές και βαθιές, ενώ η εσωτερική πολιτική συγκυρία και στις δύο χώρες δεν βοηθάει. Επίσης και οι δύο βλέπουν έναν απροσδόκητο κίνδυνο: να εστιάσει με κάποια αφορμή το ενδιαφέρον του στην περιοχή ο απρόβλεπτος πρόεδρος Τραμπ, στον οποίο κάθε «όχι» έχει απροσμέτρητο δυνητικό κόστος. Κανείς δεν είναι διατεθειμένος να πάρει το ρίσκο. Επομένως, θα συζητηθούν θέματα που δεν θίγουν ζητήματα κυριαρχίας ή κυριαρχικών δικαιωμάτων. Η ιδέα της προσέγγισης μέσα από τη «χαμηλή πολιτική» και τις εμπορικές ανταλλαγές ανήκει σε ένα κόσμο που έχει τελειώσει. Στον σημερινό κόσμο, οι συναντήσεις ως κανονικότητα και χωρίς ιδιαίτερα αποτελέσματα ίσως είναι το καλύτερο που μπορούμε να περιμένουμε.