Από το TikTok στο… ταρτάν

Αφουγκραστείτε και ακούστε. Είναι ο ήχος από τα δάχτυλα των νέων της Gen Z που σκρολάρουν ασταμάτητα στα reels του Instagram και του TikTok. Είναι ο ήχος των POS καθώς τα πιο κομψά αθλητικά είδη εξαφανίζονται από τα ράφια. Είναι ο ρυθμικός ήχος από τις μαλακές σόλες στην άσφαλτο. Πάνω απ’ όλα όμως είναι ο θόρυβος από τα… σαγόνια των πιο έμπειρων ανθρώπων του αθλητισμού που πέφτουν στο πάτωμα από την έκπληξη. Γιατί, ξαφνικά και χωρίς καμία προειδοποίηση, ζούμε την τρίτη μεγάλη «έκρηξη» του τρεξίματος – μια έκρηξη που ελάχιστοι περίμεναν και που κινείται σχεδόν αποκλειστικά από την Gen Z (ηλικίες δηλαδή 13-28), με μπροστάρες τις γυναίκες.

«Αν θυμηθεί κανείς το πρώτο δρομικό “boom”, στις δεκαετίες του ’70 και του ’80, θα διαπίστωνε πως δεν υπήρχε ποικιλομορφία: επρόκειτο κυρίως για αδύνατους, λευκούς άντρες με πολύ κοντά σορτσάκια» λέει ο Χιου Μπράσερ, διευθυντής του Μαραθωνίου του Λονδίνου. Η δεύτερη έκρηξη, στη Βρετανία τουλάχιστον, ήρθε το 2003, όταν η Πόλα Ράντκλιφ έσπασε το παγκόσμιο ρεκόρ στον μαραθώνιο, ανοίγοντας τον δρόμο σε μαζική είσοδο των γυναικών στο τρέξιμο. Στη συνέχεια, το κίνημα των Parkrun (δωρεάν events 5 χλμ. για δρομείς και περιπατητές και εθελοντές που πραγματοποιούνται κάθε Σάββατο πρωί σε περισσότερες από 2.000 τοποθεσίες σε 23 χώρες) ενίσχυσε περαιτέρω τη συμμετοχή.

Οι αριθμοί είναι εντυπωσιακοί. Πάνω από 1,1 εκατομμύριο άνθρωποι έχουν δηλώσει συμμετοχή στην κλήρωση για τον Μαραθώνιο του Λονδίνου του 2026 – όχι μόνο παγκόσμιο ρεκόρ, αλλά σχεδόν διπλάσιος αριθμός από εκείνον πριν από δύο χρόνια. Αξιοσημείωτο είναι πως, για πρώτη φορά, η αναλογία ανδρών-γυναικών είναι σχεδόν 50/50. Ο μέσος όρος ηλικίας πέφτει επίσης: περισσότερο από το ένα τρίτο των συμμετοχών στη Βρετανία αφορά άτομα ηλικίας 18 έως 29 ετών.

Τι συμβαίνει λοιπόν; Εν μέρει πρόκειται για συγκυρία. Το τρέξιμο ήταν πάντοτε οικονομικό και προσιτό. Πλέον όμως είναι και της μόδας. Αν κοιτάξουμε βαθύτερα, διακρίνουμε και κάποιες ενδιαφέρουσες εξελίξεις. Τον περασμένο μήνα, για παράδειγμα, έρευνα στην Αγγλία διαπίστωσε πως υπήρχαν 349.000 περισσότεροι δρομείς το 2024 σε σύγκριση με το 2023 – αύξηση που οφείλεται σχεδόν εξ ολοκλήρου στις γυναίκες.

«Μέρος αυτής της αύξησης οφείλεται στο ότι οι εταιρείες έχουν πλέον συνειδητοποιήσει πως οι γυναίκες είναι πρόθυμες να επενδύσουν σε προϊόντα που όχι μόνο αποδίδουν αλλά και δείχνουν όμορφα» λέει η Λι Γκλάντορφ, ειδικός στο μάρκετινγκ που έχει να κάνει με τον αθλητισμό και τη μόδα. Πολλές εταιρείες έριξαν μεγάλο βάρος στο να φτιάξουν παπούτσια άνετα και μοντέρνα για γυναίκες, συνεργάστηκαν με influencers και δημιούργησαν επικοινωνία βασισμένη στην ήπια επιτυχία – την ιδέα πως είναι εντάξει να τρέχεις αργά, ότι η νίκη έρχεται σε πολλές μορφές».

Παρότι κάποιοι στον παραδοσιακό χώρο του αθλητισμού είναι επικριτικοί, η Γκλάντορφ πιστεύει πως οι influencers έπαιξαν καθοριστικό ρόλο. «Υπάρχει ένα τεράστιο οικοσύστημα από γυναίκες δημιουργούς περιεχομένου που προσελκύει νεότερες γυναίκες. Στις περισσότερες περιπτώσεις, δεν είναι επαγγελματίες αθλήτριες. Είναι πρόσωπα με τα οποία μπορείς να ταυτιστείς – γυναίκες με παρόμοιες εμπειρίες και εικόνα».

Ενας μύθος που αξίζει να καταρριφθεί: η πανδημία δεν προκάλεσε αυτή την έκρηξη. Οπως εξηγεί ο Μπράσερ, στη Βρετανία τουλάχιστον, η μεγάλη αύξηση ήρθε το 2023. Παρ’ όλα αυτά, ο κορωνοϊός έπαιξε κάποιον ρόλο: «Παλιά πηγαίναμε στο γραφείο πέντε ημέρες την εβδομάδα. Εκεί κοινωνικοποιούμασταν. Αυτό το πλαίσιο έχει πλέον χαθεί και χρειαζόταν να αντικατασταθεί. Οι άνθρωποι αναζητούν κοινότητες που τους εκφράζουν – και το τρέξιμο προσφέρει πληθώρα τέτοιων επιλογών».

Αυτό ισχύει ακόμα περισσότερο για την Gen Z, που δέχτηκε ισχυρό πλήγμα από τις κοινωνικές αλλαγές. Ερευνες δείχνουν πως η γενιά αυτή καταναλώνει πολύ λιγότερο αλκοόλ και είναι πιο ευαισθητοποιημένη σε θέματα ψυχικής υγείας. «Οι μελέτες δείχνουν πλέον ότι το τρέξιμο είναι πιο αποτελεσματικό από τα χάπια όσον αφορά την καταπολέμηση της κατάθλιψης» λέει ο Μπράσερ.

Η τελευταία αυτή έκρηξη δεν έχει ακόμη ακουμπήσει τον στίβο υψηλών επιδόσεων. Ο Νικ Πίρσον, πρώην επικεφαλής του Parkrun, είναι αισιόδοξος για τη συνέχεια. «Η πορεία είναι ανοδική. Το τρέξιμο είναι δωρεάν. Είναι απίστευτα προσβάσιμο. Είναι φθηνό. Ολοι μπορούν να το κάνουν. Και η μεγάλη κινητήρια δύναμη πίσω από αυτή την τελευταία έκρηξη είναι η Gen Z. Κοινωνικοποιούνται με διαφορετικούς τρόπους. Αναζητούν εμπειρίες με άλλες αξίες. Και αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε στο επίκεντρο μιας τέλειας καταιγίδας».