Τα απόλυτο χάος

Αυτό που συνέβη την Πέμπτη, οι διπλωματικοί ανταποκριτές το περιέγραψαν ως «ένα διπλωματικό τρίγωνο χωρίς προηγούμενο». Αντί για μια κλασική συνάντηση διεθνούς διπλωματίας είχαμε ένα χάος. Η ουκρανική διαπραγματευτική ομάδα βρισκόταν στην Αγκυρα ζητώντας να συναντηθεί με τους Ρώσους, ενώ από την Κωνσταντινούπολη η ρωσική αποστολή έστελνε αντιφατικά μηνύματα.

Ο Ζελένσκι χαρακτήριζε την ομάδα της Μόσχας «αναποτελεσματική» και χωρίς εξουσιοδότηση για ουσιαστικές αποφάσεις, ενώ οι Ρώσοι απέρριπταν τον ισχυρισμό αυτό και δήλωναν «έτοιμοι για συμφωνία». Είναι γεγονός ότι ο Πούτιν δεν είναι ο άνθρωπος που ανταποκρίνεται σε τελεσίγραφα ή απαιτήσεις άλλων και θέλει να έχει πάντα τον απόλυτο έλεγχο.

Αραγε, το παιχνίδι του με τη συνάντηση της Πέμπτης στην Κωνσταντινούπολη και τις ειρηνευτικές συνομιλίες θα έπεισε τον αμερικανό πρόεδρο για το ποιος «στέκεται εμπόδιο» στην επίτευξη εκεχειρίας μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας; Αν τον έπεισε, θα πρέπει να υιοθετήσει τη δήλωση της Πέμπτης του βρετανού πρωθυπουργού Στάρμερ: «Αυτό που συνέβη είναι μία ακόμη απόδειξη ότι είναι ο Πούτιν που σέρνει τα πόδια του και προκαλεί καθυστέρηση στην κατάπαυση του πυρός.

Η Ουκρανία έχει καταστήσει σαφές εδώ και μήνες ότι είναι έτοιμη για άνευ όρων εκεχειρία 30 ημερών. Και εμείς έχουμε πει εδώ και καιρό ότι είναι ο Πούτιν που στέκεται εμπόδιο στην ειρήνη».

Είναι η πρώτη προσπάθεια για διαπραγματεύσεις ύστερα από εκείνες του 2022, λίγο μετά το ξέσπασμα του πολέμου, που τελικά αποδείχτηκαν άκαρπες.

Οι δύο αντιπροσωπείες βρέθηκαν στην Κωνσταντινούπολη με θεμελιωδώς διαφορετικές στρατηγικές.
Ο Ζελένσκι ζητά άμεση και άνευ όρων εκεχειρία, ενώ ο Πούτιν, εκτιμώντας ότι έχει επί του παρόντος το πλεονέκτημα στο πεδίο των μαχών, απορρίπτει κάθε ενδεχόμενο ουσιαστικής κατάπαυσης του πυρός διεκδικώντας σοβαρές παραχωρήσεις από το Κίεβο και τη Δύση.

Από την πλευρά των ΗΠΑ, οι προσπάθειες για κατάπαυση του πυρός, σε ξηρά, αέρα, θάλασσα και υποδομές, βρίσκονται στην κορυφή του οδικού χάρτη που έχουν διαβιβάσει στο Κίεβο και τη Μόσχα, καθώς και στα κράτη – μέλη του ΝΑΤΟ.

Επίσης, προς διαπραγμάτευση είναι το μέλλον των ουκρανικών εδαφών που έχει καταλάβει η Ρωσία, συμπεριλαμβανομένης της Κριμαίας.

Σύμφωνα με τον αμερικανό απεσταλμένο Γουίτκοφ, το σημείο εκκίνησης των διαπραγματεύσεων για το θέμα αυτό θα μπορούσε να είναι ένα «πάγωμα σε ισχύ» των εδαφών που ελέγχουν τα δύο μέρη. Ο έλεγχος του πυρηνικού σταθμού της Ζαπορίζια και η δημιουργία μιας «δύναμης αντοχής» της ομάδας Ε4 (δηλαδή Βρετανών, Γάλλων, Γερμανών και Πολωνών) δυτικά του Δνείπερου και μιας «ειρηνευτικής δύναμης» ανατολικά, για την παρακολούθηση της τήρησης της εκεχειρίας.

Ολη αυτή η χαοτική κατάσταση γύρω από τις ειρηνευτικές συνομιλίες επιβεβαιώνει τη στενή διασύνδεση του γεωπολιτικού αναθεωρητισμού του Πούτιν με την περιπλοκότητα που έφερε το νέο πολιτικό περιβάλλον στις ΗΠΑ.

Αν θέλουμε να αναζητήσουμε έναν κερδισμένο από αυτή την περίπλοκη και δυσνόητη προετοιμασία διαπραγμάτευσης, σίγουρα είναι ο Ερντογάν που συσσωρεύει το τελευταίο διάστημα τεράστιο διπλωματικό κεφάλαιο τόσο μέσω του Ουκρανικού όσο και μέσω της Συρίας.

Ο Σωτήρης Ντάλης είναι καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ενοποίησης, πρόεδρος του Τμήματος Μεσογειακών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αιγαίου