Κι οι φίλοι μου ξενιτεμένοι

Συζητάω συχνά μ’ αυτόν τον στίχο κι από προχθές που είδα το ντοκιμαντέρ του Λάκη Παπαστάθη για τον Σαββόπουλο, συζητάω μαζί του ακόμη περισσότερο. Πότε είναι καλύτερο να ξενιτεύονται οι φίλοι σου και τι σόι ξενιτιά είναι αυτή με τα έξοδα πληρωμένα όλα από σένα; Ο Σεφέρης το είπε πιο κυνικά στο Μυθιστόρημα. «Μας βαραίνουν οι φίλοι που δεν ξέρουν πια πώς να πεθάνουν». Του Σεφέρη, όπως και να το κάνεις, εμπεριέχει μομφή. Υπάρχει όμως κι άλλη εκδοχή. Η κατάχρηση παρουσίας σε εμποδίζει να γνωρίσεις τους άλλους βαθύτερα. Δίχως εκείνο το λυτρωτικό διάλειμμα, δίχως την προσομοίωση πένθους, δεν σου παραδίδουν την ουσία τους, όπως τα ηλιόλουστα μεσημέρια που κλείνω τα παντζούρια και κάνω σιέστα στο σκοτάδι, με τη βεβαιότητα ότι έξω μια λαμπρή πραγματικότητα αναπτύσσεται, χωρίς την αφεντιά μου τζαμπατζή. Με αναζωογονεί αυτός ο προσωρινός θάνατος σε λουξ συνθήκες. Και πάλι δεν κατάλαβα τους ποιητές, λέω καθησυχασμένη.

Ηθελα όμως να γράψω για τη μεγάλη συνάντηση του Παπαστάθη και του Σαββόπουλου, έτσι όπως την είδαμε στο αίθριο του Μουσείου Μπενάκη. Την αμηχανία της Μπέλλου όσο να περάσει τον κάβο με τις «βασικές σου τις αρχές» και να παραπλεύσει στον «πατέρα μου τον Μπάτη» με ένα απρογραμμάτιστο χαμόγελο που γλύκανε το ανάγλυφο του προσώπου της – ξέρει εκείνη γιατί. Ηταν τότε που είπε το «Α ρε Διονύση, μ’ έκανες να τραγουδήσω ποπ», γιατί μέχρι τότε, ποπ γι’ αυτήν σήμαινε το «μακριά κι αγαπημένοι», και ευτυχώς που ήταν εκεί η μαγική κάμερα του Παπαστάθη να τσακώσει τη στιγμή.

Δεν ήταν μόνον τρεις σ’ αυτή τη συνάντηση που άλλαξε το πε-χα της σύγχρονης Ελλάδας. Ημουν κι εγώ στο ντοκιμαντέρ αλλά δεν με είδε ο Λάκης. Επαρχιώτισσα  στην Ακαδημίας και Σίνα, Φιλοσοφική, τμήμα Γαλλικών Σπουδών, και γύρω γύρω χούντα, κι ήταν σαν να βρισκόμουν στο Σεν Ζερμέν ντε πρε και να συναντούσα τον Σαρτρ αυτοπροσώπως όταν, περιμένοντας στο φανάρι για τους πεζούς στήθηκε και περίμενε δίπλα μου κι ο Σαββόπουλος! Ναι, ναι, τον είδα, υπάρχει σας λέω! Διαβεβαίωσα αργότερα τις αδελφές μου. Στάθηκα λίγο και τον κοίταξα, σίγουρη ότι τα καλύτερα συμβαίνουν όταν περιμένεις στη διάβαση.