Οι δασμοί του Τραμπ δεν είναι μπλόφα

Η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο έχει πυροδοτήσει μια νέα εποχή στην αμερικανική εμπορική πολιτική, η οποία αντιπροσωπεύει μια ουσιαστική ρήξη με το παρελθόν – συμπεριλαμβανομένης της πρώτης θητείας του στην προεδρία. Ο Τραμπ θεωρεί πλέον σαφώς λιγότερο αποτρεπτικό παράγοντα τις συνέπειες. Το «τείχος των δασμών» που επιδιώκει να χτίσει γύρω από τις Ηνωμένες Πολιτείες δεν αποτελεί απλώς μια πιο επιθετική εκδοχή της πολιτικής που εφάρμοσε την πρώτη φορά. Κυρίως, εκφράζει μια προσπάθεια αναδιάταξης της παγκόσμιας οικονομικής τάξης πραγμάτων και της θέσης της Αμερικής σε αυτή.

Τα πρώτα τούβλα σε αυτό το τείχος τοποθετήθηκαν στις 4 Μαρτίου, όταν ο Τραμπ επέβαλε δασμούς της τάξης του 25% στις εισαγωγές από Καναδά και Μεξικό, ενώ διπλασίασε και τους δασμούς απέναντι στα εισαγόμενα από την Κίνα αγαθά, που επιβαρύνονται πλέον σωρευτικά με 30%. Ακόμη και η προσωρινή εξαίρεση ενός μηνός που ανακοίνωσε ο Τραμπ για τις εισαγωγές οχημάτων από Μεξικό και Καναδά και άλλων προϊόντων που εμπίπτουν στη συμφωνία USMCA δεν πρέπει να ερμηνευθεί ως ένδειξη υποχώρησής του από την απόφαση να επιβάλει δασμούς στους πιο στενούς εμπορικούς εταίρους των ΗΠΑ.

Η διαφορά, μάλιστα, ανάμεσα σε όσα συμβαίνουν σήμερα και τα αντίστοιχα κατά την πρώτη του θητεία δεν έγκειται μόνο σε ποσοτικό επίπεδο. Οι εποχές που οι δασμοί αξιοποιούνταν κυρίως ως διαπραγματευτικό μέσο έχουν παρέλθει και οι στόχοι της εμπορικής πολιτικής της νυν κυβέρνησης τους προσδιορίζει ως κρίσιμα εργαλεία για τον επαναπατρισμό των εφοδιαστικών αλυσίδων, την αναγέννηση της μεταποιητικής βάσης στις ΗΠΑ και της υποκατάστασης των φορολογικών εσόδων. Στόχος δεν είναι μόνο η αντιμετώπιση των διμερών εμπορικών ελλειμμάτων ή μια τιμωρία για τις αθέμιτες πρακτικές άλλων, αλλά πρωτίστως η προάσπιση της «ψυχής» της Αμερικής και η θέσπιση ενός ακριβού εισιτηρίου για την πρόσβαση στην αγορά των ΗΠΑ. Κάθε διαπραγμάτευση με αντικείμενο την άρση των δασμών θα σήμαινε την εγκατάλειψη αυτών των στόχων που βρίσκονται στον πυρήνα της σημερινής πολιτικής.

Η παραπάνω στροφή, με τη σειρά της, αντανακλά την εκτίμηση του Τραμπ ότι η μεταπολεμική φιλελεύθερη τάξη πραγμάτων στην οικονομία δεν αποτέλεσε το θεμέλιο της αμερικανικής ευημερίας, αλλά την υπονόμευσή της. Οπως ο ίδιος το βλέπει, οι ΗΠΑ εκχώρησαν την οικονομική τους κυριαρχία μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, μειώνοντας τους δασμούς και επιτρέποντας την άνευ ορίων εκροή κεφαλαίων.

Ο Τραμπ είναι πιθανό ότι θα συνεχίσει την ίδια πορεία παρά και τις σοβαρές οικονομικές επιπτώσεις – αν και η κυβέρνησή του ελπίζει πως καταναλωτές και επιχειρήσεις στην Αμερική θα νιώσουν το όφελος της στρατηγικής του σύντομα. Η αλήθεια είναι πως έχει παραδεχθεί ήδη ότι οι δασμοί ενδέχεται να προκαλέσουν «μια κάποια αναταραχή» για τις ΗΠΑ. Ωστόσο, η πολιτική στήριξη που απολαμβάνει στις τάξεις των Ρεπουμπλικανών ψηφοφόρων είναι επαρκής για να αντέξει τις οικονομικές επιπτώσεις, έστω για κάποιο χρονικό διάστημα.

Σε αυτό το φόντο, ο κόσμος εισέρχεται σε μια περίοδο έντονης οικονομικής αβεβαιότητας, όχι επειδή οι δασμοί θα επιφέρουν κάποιες αναταράξεις σε επίπεδο πληθωρισμού και εφοδιαστικών αλυσίδων, αλλά διότι οι ΗΠΑ διαλύουν ήδη την οικονομική τάξη πραγμάτων την οποία οι ίδιες δημιούργησαν. Η προσπάθεια του Τραμπ να αναγεννήσει την αμερικανική ηγεμονία και το κατά πόσο αυτή θα πετύχει ή θα αποτύχει είναι κάτι που αντιπροσωπεύει την πιο σοβαρή πρόκληση στο διεθνές σύστημα εμπορίου από τις απαρχές του.

Ο Ian Bremmer είναι ιδρυτής και πρόεδρος του Eurasia Group και του GZERO Media