Οταν οι πλούσιοι ωφελούνται περισσότερο

Η Παγκόσμια Τράπεζα υπολόγισε τον περασμένο μήνα ότι ο πλούσιος κόσμος κέρδισε από τον αναπτυσσόμενο κόσμο περισσότερα από 1,4 τρισεκατομμύρια δολάρια σε αποπληρωμές δανείων το 2023, ενώ τα ποσά ενδέχεται να ξεπεράσουν τα 2 τρισ. δολάρια ετησίως μέχρι το 2030. Οι πλούσιες χώρες στην πραγματικότητα έχουν γίνει τραπεζίτες του κόσμου, πιέζοντας τους οφειλέτες στον παγκόσμιο Nότο. Τα φτωχότερα έθνη αναγκάζονται να δανείζονται σε νομίσματα του πλούσιου κόσμου για να πληρώσουν την ενέργεια και τα τρόφιμά τους, ενώ οι εξαγωγές τους αποτελούνται κυρίως από αγαθά χαμηλής αξίας σε σύγκριση με τις εισαγωγές τους.

Οι αναπτυσσόμενες χώρες αγωνίζονται να ξεφύγουν από ένα εμπορικό και χρηματοπιστωτικό σύστημα που στρέφεται εναντίον τους, επειδή η οικονομική ανάπτυξη του παγκόσμιου Βορρά εξακολουθεί να εξαρτάται από την εξόρυξη των πόρων και της εργασίας τους. Μια μελέτη του 2022 υπολόγισε ότι από το 1990 έως το 2015, τα πλουσιότερα έθνη πήραν από τις φτωχές χώρες 242 τρισ. δολ. (σε τιμές του 2010).

Ολο και περισσότερο, τα φτωχά έθνη επικαλούνται τέτοιες μεγάλες ανισότητες. Τα Φίτζι, ένα έθνος του Ειρηνικού με 300 νησιά, είναι ιδιαίτερα ευάλωτα στην κλιματική κρίση. Τον περασμένο μήνα η κυβέρνησή τους προειδοποίησε ότι καθίσταται αδύνατο να λειτουργήσει η οικονομία της με την παγκόσμια υπερθέρμανση που οδηγεί σε καταστροφικά καιρικά φαινόμενα.

Η έκθεση του ΟΗΕ για το εμπόριο και την ανάπτυξη πέρυσι προέτρεψε τα φτωχά έθνη να στραφούν από τη μεταποίηση στην ανάπτυξη με γνώμονα τις υπηρεσίες. Ωστόσο η βιομηχανική παραγωγή παραμένει ζωτικής σημασίας για την οικονομική ανάπτυξη. Οι ηλεκτρονικές υπηρεσίες και ο αυτοματισμός δεν μπορούν να αντικαταστήσουν την παραγωγή ως κινητήρια δύναμη της καινοτομίας και της ανάπτυξης.

Ο παγκόσμιος Βορράς και οι ισχυρές εταιρείες του εμποδίζουν τη δίκαιη πρόσβαση στην αγορά για τον παγκόσμιο Νότο, ενώ αποφεύγουν την ευθύνη για οικολογική βλάβη. Οι χώρες χαμηλού εισοδήματος αντιπροσωπεύουν μόλις το 1% της παγκόσμιας «υπερβάλλουσας χρήσης πόρων», ωστόσο πιέζονται να υιοθετήσουν βιαστικά πράσινες πολιτικές, συχνά με μικρή υποστήριξη, ενώ ο παγκόσμιος Βορράς συνεχίζει τις μη βιώσιμες πρακτικές του.

Τι πρέπει να γίνει; Θα μπορούσαμε να ξεκινήσουμε με συνολική ελάφρυνση του χρέους, δίκαιη χρηματοδότηση για το κλίμα και νέους κανόνες του παγκόσμιου εμπορίου για να ενδυναμώσουμε τα αναπτυσσόμενα έθνη με τους πόρους και την αυτονομία που χρειάζονται για ανάπτυξη συμβατή με το κλίμα – τονώνοντας τη δίκαιη και παραγωγική παγκόσμια ζήτηση.