ΗΠΑ και Μέση Ανατολή

Καθώς παρακολουθούμε τη σύγκρουση να κλιμακώνεται, το προφανές ερώτημα είναι ποιος μπορεί να τη σταματήσει. Αλλά η απάντηση δεν είναι προφανής. Θα ήταν αν υπήρχε μια δύναμη που να επιβάλει την κατάπαυση του πυρός. Δεν υπάρχει. Και οι ΗΠΑ; Οι εγκυρότεροι αναλυτές της εξωτερικής τους πολιτικής συμφωνούν ότι δεν μπορούν. Εχουν τη στρατιωτική ισχύ που απαιτείται αλλά δεν θα τη χρησιμοποιήσουν, καθώς αυτό θα σήμαινε άμεση εμπλοκή σε έναν πόλεμο με αβέβαιη έκβαση για την ίδια την Αμερική.

Η προεκλογική περίοδος δεν είναι ο μόνος λόγος αυτής της απροθυμίας. Τα αίτια της μη παρέμβασης πρέπει να αναζητηθούν σε μια βαθύτερη στροφή της αμερικανικής πολιτικής που οφείλεται στην αποτυχία προηγούμενων επεμβάσεων, βλ. Αφγανιστάν και Ιράκ.

Εάν ο Τραμπ επανεκλεγεί, η τάση αυτή θα ενισχυθεί καθώς εκφράζει ένα βαθιά ριζωμένο ρεύμα στις ΗΠΑ, τον απομονωτισμό. Εάν η Χάρις εκλεγεί, θα συνεχιστεί η παράδοση των Δημοκρατικών να ασχολούνται ενεργά με τις υποθέσεις του πλανήτη, αλλά θα πρέπει να αναμένεται μια νέα ιεράρχηση προτεραιοτήτων. Στην κορυφή τοποθετείται η σχέση με την Κίνα και ο ρόλος των ΗΠΑ στην Ασία. Σε αυτή την ιεράρχηση, ανεξαρτήτως εκλογικού αποτελέσματος, οι Ευρωπαίοι θα κληθούν να κάνουν περισσότερα για την άμυνά τους και κυρίως να ξοδέψουν περισσότερα. Ο Τραμπ θα θελήσει να το επιβάλει με τον γνωστό του τρόπο, η Χάρις με ηπιότερο, αλλά το αποτέλεσμα θα είναι το ίδιο.

Και η Μέση Ανατολή δεν αποτελεί προτεραιότητα για τις ΗΠΑ; Αποτελεί αλλά οι εξελίξεις στην περιοχή εξαρτώνται από πολλούς παράγοντες. Η Ουάσιγκτον δεν συμφωνεί με τη διάσταση που έχει λάβει η σύγκρουση καθώς μπορεί να οδηγήσει σε πόλεμο ανοιχτό Ισραήλ – Ιράν, ακόμη και με χρήση πυρηνικών. Οπως όλα δείχνουν, ο Νετανιάχου αξιοποιεί το διάστημα μέχρι τον επόμενο Ιανουάριο, όταν θα γίνει η αλλαγή φρουράς στον Λευκό Οίκο, για να επιτύχει όσα περισσότερα μπορεί επί του πεδίου. Αν μάλιστα το αποτέλεσμα είναι οριακό και αμφισβητηθεί είτε από τον Τραμπ ή από τη Χάρις, η ακυβερνησία θα παραταθεί προς όφελος της λογικής του μηδενικού αθροίσματος.

Ωστόσο, παρότι οποιαδήποτε πρόβλεψη είναι παρακινδυνευμένη, το πιο ακραίο ενδεχόμενο, αυτό της πυρηνικής επίθεσης, είτε από το Ισραήλ ή από το Ιράν, θα πρέπει να αποκλειστεί. Οι αντιδράσεις της δείχνουν ότι η Τεχεράνη δεν έχει την απαραίτητη στρατιωτική δύναμη για να υπερισχύσει του Ισραήλ. Και παρά την αδιαλλαξία του Νετανιάχου και των συμμάχων του, υπάρχουν δυνάμεις στο Ισραήλ, τόσο στην κυβέρνηση όσο και στις ένοπλες δυνάμεις, που έχουν τη δυνατότητα να προλάβουν τον πυρηνικό όλεθρο. Ακόμη όμως και έτσι αν έχουν τα πράγματα, ο πόλεμος δεν θα σταματήσει για το επόμενο τουλάχιστον τρίμηνο. Θα συνεχίσει να έχει καταστροφικές συνέπειες για τους αμάχους, να προκαλεί τεράστια ανθρωπιστική καταστροφή και να απομακρύνει την πιθανότητα δημιουργίας παλαιστινιακού κράτους. Οταν έλθει η ώρα της διαπραγμάτευσης, ίσως το πρώτο εξάμηνο του 2025, η πλευρά που θα έχει πετύχει τους στόχους της στο πεδίο θα βρίσκεται σε καλύτερη θέση. Το πιθανότερο είναι η λύση να δοθεί από μια διεθνή διάσκεψη με τη συμμετοχή όλων των εμπλεκομένων και να οδηγήσει σε παρουσία στρατιωτική που θα εγγυάται την ασφάλεια του Ισραήλ όσο και των Παλαιστινίων. Αλλά αυτή η προοπτική είναι ακόμη μακρινή.

Η Ινώ Αφεντούλη είναι εκτελεστική διευθύντρια του Ινστιτούτου
Διεθνών Σχέσεων