Η εργατική λαίδη της υποκριτικής

«Συνήθως μπορείς να βρεις μια αστεία πλευρά σε σχεδόν οτιδήποτε» είχε κάποτε πει η λαίδη Μάγκι Σμιθ. Απόδειξη η ίδια, που σε πολλές ταινίες και σειρές της προσέδιδε κωμικό τόνο στις τοξικές, σνομπ ή απλώς αυστηρές ηρωίδες που υποδύθηκε, ακόμα και τις φασίστριες όπως η λαίδη Χέστερ, η ηρωίδα της στο «Τσάι με τον Μουσολίνι» (1999) του Φράνκο Τζεφιρέλι. Και κατά πάσα πιθανότητα αυτό το αμιγώς βρετανικό αλλά την ίδια στιγμή απολύτως μοναδικό χιούμορ της Σμιθ, η οποία απεβίωσε σε ηλικία 89 ετών την Παρασκευή 27 Σεπτεμβρίου, ήταν το στοιχείο που την έκανε τόσο εκλεκτή. Για να λέμε τα πράγματα με το όνομά τους βέβαια, η Μάργκαρετ Νάταλι Σμιθ, γεννημένη στο Ιλφορντ του Εσεξ στις 28 Δεκεμβρίου του 1934, κόπιασε μέχρι να δει τον εαυτό της στη θέση μιας από τις πιο έγκριτες ερμηνεύτριες που «έβγαλε» το Ηνωμένο Βασίλειο. Κόρη βρετανού καθηγητή στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και σκωτσέζας γραμματέως, η Σμιθ στη δεκαετία του 1950 άρχισε να κάνει τα πρώτα βήματά της παίζοντας σε παραστάσεις στο Oxford Playhouse όπου σπούδασε υποκριτική. Στην αρχή εμφανιζόταν κυρίως σε επιθεωρήσεις, όπως το έργο «On the Fringe», τον σπόρο για το ξεκίνημά της. Το έργο έφτασε κάποια στιγμή στο West End του Λονδίνου και εκεί η Σμιθ προσέλκυσε την προσοχή του αμερικανού θεατρικού παραγωγού Λέναρντ Σίλμαν, ο οποίος της ζήτησε να συμμετάσχει στο βαριετέ «New Faces of 1956» στο Μπρόντγουεϊ. Ετσι αρχίζει η διεθνής καριέρα της Μάγκι Σμιθ, η οποία με τον θάνατό της αφήνει πίσω της περισσότερες από 60 ταινίες και τηλεοπτικές σειρές, αλλά και θρυλικές θεατρικές παραστάσεις, γιατί το σανίδι δεν το εγκατέλειψε παρά μόνο στο τέλος (η Σμιθ αποφάσισε να χρησιμοποιήσει το Μάγκι Σμιθ ως ονοματεπώνυμο καριέρας διότι την εποχή που ξεκινούσε υπήρχε ήδη μια καταξιωμένη θεατρική ηθοποιός, η Μάργκαρετ Σμιθ).

Παρότι η Σμιθ κέρδισε το Οσκαρ δύο φορές – Α’ ρόλου για τη «Δεύτερη νιότη της Τζιν Μπρόντι» το 1969 και Β’ ρόλου για το «Καλιφόρνια Οτέλ» το 1978 -, την πρώτη της υποψηφιότητα την απέσπασε για τον ρόλο της Δυσδεμόνα δίπλα στον Οθέλλο του σερ Λόρενς Ολίβιε στην ομότιτλη ταινία του 1965 που σκηνοθέτησε ο Στιούαρτ Μπερτζ. Με τον Ολίβιε η Σμιθ συμπρωταγωνίστησε για πρώτη φορά το 1960 στο θεατρικό έργο «Ρινόκερος» του Ευγένιου Ιονέσκο. Πέντε χρόνια αργότερα θα γινόταν η Δυσδεμόνα στην παράσταση «Οθέλλος» που ο ίδιος ο Ολίβιε σκηνοθέτησε στο θέατρο, κρατώντας για τον εαυτό του τον ρόλο του τίτλου. Το περίεργο είναι ότι σε αντίθεση με πολλούς, εξίσου σπουδαίους ηθοποιούς της γενιάς της, η Σμιθ δεν ανήκε στη σχολή υποκριτικής του Ολίβιε (όπως, για παράδειγμα, ο σερ Αντονι Χόπκινς). Ενδεχομένως αυτός να ήταν ένας από τους λόγους για τους οποίους στην αρχή της καριέρας της την αντιμετώπιζαν ως «ανάλαφρη». Πάντως, αυτή η λανθασμένη εντύπωση που πολύς κόσμος είχε σχηματίσει για τη Σμιθ και τη δουλειά της φαίνεται ότι τη βοήθησε, γιατί από πολύ νέα έπρεπε να πείσει τους άλλους ότι ήταν μια σοβαρή ηθοποιός, ικανή να κρατήσει κλασικούς ρόλους. Και τα κατάφερε, βέβαια, από την εποχή που εντάχθηκε στο Old Vic. Τα σοβαρά υποκριτικά διαπιστευτήριά της φάνηκαν στις παραγωγές των «Οπως σας αρέσει», «Ριχάρδος Β’» και «Οι εύθυμες κυράδες του Ουίνδσορ». Σε κάθε περίπτωση πάντως και σε ό,τι αφορά συγκεκριμένα το έργο του Βάρδου, η Σμιθ είχε δηλώσει σε συνέντευξή της ότι ο Ουίλιαμ Σαίξπηρ δεν της ταίριαζε («Shakespare is not my thing»). Για το Εθνικό Θέατρο στην Αγγλία, η Σμιθ συμμετείχε σε μνημειώδεις παραγωγές όπως οι «The Master Builder», «Πολύ κακό γιο τίποτα», «Δεσποινίς Τζούλια», αλλά και χρόνια αργότερα σε μια «Hedda Gabler» που σκηνοθέτησε ο Σουηδός Ινγκμαρ Μπέργκμαν. To 2002 έκανε πάταγο στο West End όταν μαζί με τη φίλη της Τζούντι Ντεντς έπαιξε στο έργο του Ντέιβιντ Χέιρ «The Breath of Life».

Στη δεκαετία του 1960 το Χόλιγουντ είχε αρχίσει να αντιμετωπίζει με σοβαρότητα την περίπτωση της Σμιθ, που όμως αρχικά κρατούσε δεύτερους ρόλους σε ταινίες όπως οι «The VIPs» και «The Pumpkin Eaters». Αργότερα κέρδισε το Οσκαρ για τη «Δεύτερη νιότη της Τζιν Μπρόντι», αλλά αυτό δεν σήμανε τη μετατροπή της σε σταρ. Παρέμεινε κυρίως στην Αγγλία, όπου είχε δύο γιους από τον πρώτο της γάμο με τον ηθοποιό Ρόμπερτ Στίβενς, τους επίσης ηθοποιούς Κρις Λάρκιν (γεννημένος το 1967) και Τόμπι Στίβενς (γεννημένος το 1969). Συνολικά η Σμιθ μετρούσε έξι υποψηφιότητες για Οσκαρ. Υπήρξε αξέχαστη στα «Ταξίδια με τη θεία μου» από το μυθιστόρημα του Γκρέιαμ Γκριν (υποψηφιότητα για Οσκαρ Α’ ρόλου), στο «Δωμάτιο με θέα» (υποψηφιότητα για το Οσκαρ Β’ ρόλου) και στο «Εγκλημα στο Γκόσφορντ Παρκ» (υποψηφιότητα για το Οσκαρ Β’ ρόλου). Φυσικά πάμπολλες οι διακρίσεις της και σε άλλα βραβεία (είχε επίσης κερδίσει τρεις φορές τη Χρυσή Σφαίρα). Στο σινεμά, η Σμιθ κατάφερνε πάντα να ανανεώνει το κοινό της είτε παίζοντας σε επιτυχημένα franchise όπως ο «Χάρι Πότερ» είτε σε σειρές κύρους όπως το «Downton Abbey». Εργατική ως το τέλος, επρόκειτο να παίξει στο «A German Life», ένα βιογραφικό δράμα για τη γραμματέα του ναζιστή Γιόζεφ Γκέμπελς.