Λόγοι

Η Κυριακή ήταν ημέρα εκλογών στο κρατίδιό μου, το Βρανδεμβούργο. Ενιωσα ανακούφιση βλέποντας τα αποτελέσματα. Επειτα από μήνες που το AfD προηγούνταν στις δημοσκοπήσεις, οι Σοσιαλδημοκράτες κέρδισαν με μικρή διαφορά. Παρ’ όλα αυτά, ο Χανς-Κρίστοφ Μπερντ (φωτογραφία), ο κύριος υποψήφιος του AfD στο Βρανδεμβούργο, ο οποίος υποστήριξε πρόσφατα έναν νόμο τύπου διαχωρισμού που απαγορεύει στους μετανάστες να παρευρίσκονται σε δημόσιες εκδηλώσεις, ισχυρίστηκε προκλητικά ότι το μέλλον είναι «μπλε» (το χαρακτηριστικό χρώμα του AfD). Το μέλλον είναι άγνωστο, αλλά είναι αλήθεια ότι ο αυταρχικός λαϊκισμός βρίσκεται σε άνοδο. Το AfD αύξησε τα ποσοστά του κατά περίπου 6% σε σχέση με τις εκλογές στο Βρανδεμβούργο πριν από πέντε χρόνια και ήταν το ισχυρότερο κόμμα μεταξύ των νεότερων ψηφοφόρων.

Για να κατανοήσουμε τη στροφή προς τα δεξιά στο Βρανδεμβούργο ή στην πρώην Γερμανική Λαοκρατική Δημοκρατία, είναι ζωτικής σημασίας να εξετάσουμε τις παγκόσμιες και τοπικές τάσεις. Κατ’ αρχάς, αυτό δεν είναι αποτέλεσμα της μη εξοικείωσης των Ανατολικογερμανών με τη δημοκρατία, όπως υποστηρίζουν ορισμένοι σχολιαστές. Εξάλλου, παρατηρούμε μια μετατόπιση προς τα δεξιά μεταξύ πολλών ψηφοφόρων και στις παλαιότερες δημοκρατίες, συμπεριλαμβανομένων της Γαλλίας και των ΗΠΑ. Πολύ πιο καθοριστικό είναι αυτό που ο αυστρογερμανός ιστορικός Φίλιπ Τερ έχει αποκαλέσει «το άλλο άκρο της Ιστορίας»: η ανεμπόδιστη νεοφιλελεύθερη αναδιάρθρωση μετά την πτώση του σιδηρού παραπετάσματος. Αυτή η αναδιάρθρωση επηρέασε και τις αγροτικές και αποβιομηχανοποιημένες περιοχές στη Δύση, είναι όμως πιο διαπεραστική στις μετασοσιαλιστικές περιοχές.

Μετά την επανένωση, μόνο το 6% των πρώην κρατικών περιουσιακών στοιχείων κατέληξε στα χέρια των Ανατολικογερμανών. Ακόμη και όταν υπάρχει κάποια οικονομική ανάπτυξη, όπως στο Βρανδεμβούργο, αυτή προέρχεται από πολυεθνικούς επενδυτές – για παράδειγμα την Tesla – η οποία δημιουργεί ασταθείς, μη οργανωμένες σε σωματεία θέσεις εργασίας.

Εκτός από την οικονομική διαστρωμάτωση, υπάρχει μια πληγωμένη μνήμη αποστέρησης συνδεδεμένη με τον μετασοσιαλιστικό μετασχηματισμό. Εως και το 80% των Ανατολικογερμανών έχασαν τη δουλειά τους, ενώ πολλοί από αυτούς είδαν την εκπαίδευσή τους να καθίσταται άχρηστη εν μιά νυκτί.

Η βασική θεραπεία που υπόσχεται το AfD είναι ο έλεγχος σε μια άλλη σφαίρα: ένα δικαίωμα να αντιμετωπίζονται οι διαφορετικές φυλετικές ομάδες σαν αντικείμενα μιας χρήσης. Προωθούν τη λευκή υπεροχή και την εθνοτική ομοιογένεια. Τουλάχιστον κάποιοι από τους συμπαθούντες το AfD με τους οποίους έχω συνομιλήσει υποστηρίζουν, σε πλήρη αντίθεση με τον οικονομικό νεοφιλελευθερισμό του κόμματος, ότι θα ήθελαν να δουν το κράτος να πατάξει τους υπερπλούσιους και να αντιμετωπίσει την κοινωνική ανισότητα. Αλλά το θεωρούν αυτό τόσο απίθανο, τόσο απρόσιτο, που υπερισχύει μια άλλη επίδειξη κυριαρχίας: Η Γερμανία για τους Γερμανούς.

Η Εύα φον Ρέντεκερ είναι γερμανίδα φιλόσοφος και δοκιμιογράφος.