«Εισβολείς»

Ενα κρύο απόγευμα τον χειμώνα του 1999, περίμενα το τρένο στον σταθμό Termini στη Ρώμη, όταν παρατήρησα μια ηλικιωμένη κυρία να παλεύει με τις βαλίτσες της και προσφέρθηκα να τη βοηθήσω. «Σινιορίνα», η φωνή της έτρεμε ελαφρά. «Ευτυχώς υπάρχουν ακόμα νέοι σαν εσάς. Ανησυχούσα πολύ. Αυτός ο σταθμός είναι γεμάτος αλβανούς ληστές. Πρόκειται για εισβολή». Τότε δεν είχα το θάρρος να της πω ότι είμαι Αλβανίδα. Μια από τις τυχερές – φοιτήτρια με υποτροφία, σε αντίθεση με τους συμπατριώτες μου που εργάζονταν ως καθαρίστριες, οικοδόμοι, φροντιστές και απασχολούμενοι στη βιομηχανία του σεξ. Δίναμε πρωτοσέλιδα στην Ιταλία εκείνη την εποχή. Σε κάποιες περιπτώσεις ως έθνος λαθρεμπόρων, μαστροπών και διαρρηκτών. Αλλοτε ως αποτυχημένα άτομα, κοινωνικοποιημένα κάτω από ένα διαφορετικό σύστημα, που αγωνίζονταν να ενσωματωθούν.

«Εισβολείς» ήταν μόνο μία από τις ταμπέλες. Αν και, κυριολεκτικά, η μόνη εισβολή στην ιστορία των δύο εθνών πήγε αντίστροφα. Συνέβη στις 7 Απριλίου 1939, όταν τα στρατεύματα του Μουσολίνι αποβιβάστηκαν στην πατρίδα μου το Δυρράχιο και προσάρτησαν το αλβανικό βασίλειο στο βασίλειο της Ιταλίας, αναπτύσσοντας εκεί στρατιωτική βάση για την επακόλουθη εισβολή στην Ελλάδα.

Από το τέλος της κομμουνιστικής κυριαρχίας στις αρχές της δεκαετίας του 1990, κανένας αλβανός πολιτικός δεν τόλμησε να προκαλέσει κάποια ιταλική κυβέρνηση για την κληρονομιά της αποικιακής σχέσης της με την Αλβανία. Αντιθέτως όπως συνέβη και με την πρόσφατη συμφωνία που έδωσε τη δυνατότητα στην κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι να διεκπεραιώνει τις υποθέσεις των αιτούντων άσυλο εκτός επικράτειας, στην Αλβανία, συχνά γιορτάζεται η ιστορική φιλία μεταξύ των δύο εθνών.

Τώρα βρετανοί αξιωματούχοι σύμφωνα με πληροφορίες, συμπεριλαμβανομένου του Κιρ Στάρμερ (στη φωτογραφία με τη Μελόνι), δήλωσαν ότι η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου ενδιαφέρεται για ένα σύμφωνο μετανάστευσης όπως το αλβανικό. Δεν θα συναφθεί με την Αλβανία. Η αλβανική κυβέρνηση εξέτασε στο παρελθόν αιτήματα βρετανών αξιωματούχων και τα απέρριψε, δηλώνοντας ότι η χώρα δεν θα γίνει ποτέ χωματερή για την Ευρώπη. Πολιτικά, το μοντέλο της Αλβανίας παρουσιάζεται ως καινοτομία στη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών, διότι περιλαμβάνει συνεργασία μεταξύ χώρας υποψήφιας για ένταξη στην ΕΕ και κράτους-μέλους της ΕΕ. Εμπνευσμένο από την επιθυμία να βρεθεί μια «διαρθρωτική» λύση στο ζήτημα της παράτυπης μετανάστευσης, στην πραγματικότητα κάνει ακριβώς το αντίθετο: αφήνει στις διμερείς διαπραγματεύσεις αυτό που θα πρέπει να προκύψει ως αποτέλεσμα μιας διαδικασίας σε επίπεδο ΕΕ. Ετι περαιτέρω δημιουργεί ένα επικίνδυνο προηγούμενο στο οποίο μεμονωμένες χώρες επιδιώκουν τις δικές τους συμφωνίες για να αντιμετωπίσουν το δικό τους μεταναστευτικό «πρόβλημα», αποκλείοντας τις πιθανότητες για μια πραγματικά συντονισμένη διαδικασία σε όλη την Ευρώπη.

Πώς, όμως, μπορεί μια «λύση» που δεν έχει λογική από πολιτική, νομική και οικονομική άποψη να εξακολουθεί να θεωρείται «ρεαλιστική»; Ισως υπάρχει μόνο μία εύλογη απάντηση: η προπαγάνδα.

Η Lea Ypi είναι καθηγήτρια Πολιτικής Θεωρίας στη LSE