Στη Μέκκα

Δύο πρόσφατες εξαγγελίες, μία του προέδρου Μπάιντεν και μία της αντιπροέδρου Χάρις, έχουν προκαλέσει συζητήσεις που εκτείνονται πολύ πέρα από τα σύνορα της Αμερικής φτάνοντας ως και στη χώρα μας. Κι αυτό, επειδή αφορούν τη σκοπιμότητα και τα όρια των κυβερνητικών παρεμβάσεων στον τρόπο που λειτουργεί η σύγχρονη οικονομία.

Την περασμένη Πέμπτη, η αμερικανική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι έφτασε σε συμφωνία με τις φαρμακοβιομηχανίες για τη μείωση των τιμών στα 10 ακριβότερα συνταγογραφούμενα φάρμακα. Με βάση τη συμφωνία αυτή, οι δικαιούχοι του προγράμματος Medicare θα εξοικονομήσουν κάπου 1,5 δισεκατομμύριο δολάρια. Ναι, αλλά με τον τρόπο αυτό θα περιοριστούν οι πόροι που διαθέτουν οι εταιρείες για έρευνα και ανάπτυξη, έγραψε σε κύριο άρθρο της η Wall Street Journal, υποστηρίζοντας ότι όποια φαρμακοβιομηχανία μείνει έξω από τη συμφωνία θα δει τη φορολόγηση των κερδών της να εκτοξεύεται στα ύψη.

Την Αμερική τη διοικούν οι κομμουνιστές, που θα έλεγε και ο Τραμπ. Η αλήθεια είναι όμως ότι το οικονομικό πρόγραμμα που παρουσίασε η Κάμαλα Χάρις την περασμένη Παρασκευή επικρίθηκε ακόμη κι από φιλελεύθερους. Οικονομολόγοι όπως ο Τζέισον Φέρμαν, πρώην οικονομικός σύμβουλος του Μπαράκ Ομπάμα, θεωρούν ότι η πρόθεση της Κάμαλα να επιβάλει έλεγχο των τιμών των τροφίμων αν εκλεγεί πρόεδρος θα προκαλέσει αναταραχή στις αγορές. «Αν οι τιμές δεν αυξάνονται με την αύξηση της ζήτησης», είπε ο Φέρμαν στους New York Times, «οι εταιρείες δεν θα έχουν κίνητρο να αυξήσουν την προσφορά». Αλλοι οικονομολόγοι πάλι, όπως η Ιζαμπέλα Βέμπερ από το Πανεπιστήμιο της Μασαχουσέτης, πιστεύουν πως όταν οι τιμές ξεφεύγουν, μια κυβέρνηση πρέπει να παρεμβαίνει επιβάλλοντας φόρο στα κέρδη των εταιρειών ή πλαφόν στις τιμές.

Με άλλα λόγια, η συζήτηση είναι ανοιχτή. Κι αν αυτό συμβαίνει στη Μέκκα του καπιταλισμού, δεν υπάρχει κανένας λόγος να μη συμβαίνει σε μια ευρωπαϊκή χώρα, μεγάλη ή μικρή. Με άλλα λόγια, όσοι υποστηρίζουν την ανάγκη συστηματικών κυβερνητικών παρεμβάσεων για την αντιμετώπιση των φαινομένων αισχροκέρδειας δεν είναι κατ’ ανάγκη «Ζαίοι». Η ίδια η λέξη «αισχροκέρδεια» χρήζει βέβαια ορισμού: οι ακτοπλοϊκές εταιρείες, για παράδειγμα, μπορεί να θεωρούν ότι η μείωση των τιμών των εισιτηρίων κάτω από τα σημερινά επίπεδα θα τις διώξει από την αγορά. Από την άλλη πλευρά, η καταχρηστική επίκληση αυτού του επιχειρήματος από τους κυβερνώντες για να δικαιολογούν την απραξία τους – συνοδευόμενη μάλιστα από τη γνωστή ατάκα ότι «δεν μπορεί να πηγαίνουν όλοι διακοπές» – το μόνο που κάνει είναι να ενισχύει τη φαρέτρα των λαϊκιστών.

Το ίδιο συμβαίνει με τα τρόφιμα ή με την ενέργεια. Ο ισχυρισμός ότι η λήψη περιοριστικών μέτρων εμποδίζει τη λειτουργία της ελεύθερης αγοράς και ότι οι καλύτερες τιμές έρχονται μόνο μέσα από τον ελεύθερο ανταγωνισμό συγκρούεται με τη σκληρή πραγματικότητα. Ο Μπάιντεν το ξέρει. Ο Θεοδωρικάκος;