Οι τρεις Κώστες

Είναι πάντως και λίγο αστείο, όταν είσαι πολιτικός και αντί να είσαι γνωστός για τις θέσεις σου και ό,τι υπηρετείς, να προσπαθείς να μένεις στον αφρό της επικαιρότητας με κολπάκια: με την εικόνα σου, με κολακείες προς τον κόσμο, με εκδηλώσεις αγανάκτησης απέναντι στους αντιπάλους σου.

Είναι απαραίτητο πράγμα βέβαια η επικοινωνία. Αλλά οι πολιτικοί που με το εύρος τους, τον δυναμισμό τους και τα αποτελέσματα της διακυβέρνησής τους χάραξαν βαθιά τη δημοκρατική μεταπολίτευση, αυτή την πεντηκονταετία, είναι όσοι είχαν σχέδιο για τη χώρα, στρατηγική να το πετύχουν και κύρος για να επιβάλουν τη στρατηγική τους.

Τέτοιοι κορυφαίοι πολιτικοί δεν ήσαν πολλοί – αλλά, ευτυχώς, η παρουσία τους στα πράγματα ήταν μακράς διάρκειας και αποδείχτηκε καταλυτική. Κατά τη γνώμη μου, οι πολιτικοί με σαφές σχέδιο ήταν οι τρεις Κώστες: ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, ο Κώστας Σημίτης. Κοινό χαρακτηριστικό της στρατηγικής τους ήταν η απόφαση να δυναμώσουν τους δημοκρατικούς σταθμούς, να επινοήσουν ένα ευνοϊκότερο αναπτυξιακό πεδίο και, βέβαια, να συνδέσουν τη χώρα με την Ευρώπη. Κοινό χαρακτηριστικό τους, επίσης, ήταν η προσπάθεια διευθέτησης των διεθνών σχέσεων της χώρας, κυρίως των σχέσεων με την Τουρκία, ώστε η χώρα να ανασάνει από τις υπερβολικές αμυντικές δαπάνες. Ο Ανδρέας Παπανδρέου, που ρεαλιστής ων αναγκάστηκε να φερθεί με ωριμότητα σε ώρα μεγάλων αποφάσεων (κυρίως σε σχέση με την Ευρώπη), είχε άλλα σχέδια και άλλη ρητορική, γι’ αυτό δεν συμμετέχει στο κλαμπ των προσωπικοτήτων που συνέβαλαν στη σημερινή Ελλάδα, αυτή που ναι μεν δικαίως συχνά σιχτιρίζουμε, ωστόσο μας έχει χαρίσει αξιοζήλευτο επίπεδο ζωής, πολιτική σταθερότητα με ειρήνη και ασφάλεια.

Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, σε εχθρικό ιδεολογικά περιβάλλον, έδρασε καταλυτικά ώστε να εδραιωθεί η δημοκρατία και να δυναμώσουν οι θεσμοί της, ενώ έδωσε την καταστατική κατεύθυνση της χώρας: «ανήκομεν εις την Δύσιν». Ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης αγωνίστηκε, επίσης σε εχθρικό περιβάλλον, για μείωση του κράτους, για λιγότερο και παραγωγικότερο δημόσιο τομέα – κι αυτός προσβλέποντας στρατηγικά στην Ευρώπη. Και ο Κώστας Σημίτης, ο ορισμός του ευρωπαϊστή, εργάστηκε «για τον εκσυγχρονισμό» της χώρας συνδέοντας την τύχη της με την τύχη της Ευρωπαϊκής Ενωσης, και μάλιστα του σκληρού πυρήνα της, του πυρήνα του ενιαίου νομίσματος.

Οι τρεις Κώστες, με προβλήματα, χάσματα, με υπονομεύσεις από συνεργάτες και φίλους, σε ιδεολογικά, πολιτικά και πολιτιστικά εχθρικό περιβάλλον, με στιβαρότητα και μέθοδο, έβαλαν το λιθαράκι τους στο χτίσιμο της σύγχρονης Ελλάδας. Η επιτυχία τους ήταν τεράστια, επειδή το περιβάλλον στο οποίο κινήθηκαν ήταν το περιβάλλον που προετοίμαζε τη χρεοκοπία. Το περιβάλλον του κρατισμού, της ήσσονος προσπάθειας, του κομματικού πατριωτισμού, του δήθεν ελληνικού εξαιρετισμού – ενός δυτικού αντιδυτικισμού που είναι ανεκτός επειδή μας δίνει λεφτά.

Κι όταν, μετά, χρεοκοπήσαμε, οι λαϊκιστές της «Αγανάκτησης» έσπευσαν να κεφαλαιοποιήσουν αυτόν τον αντιδυτικισμό – ώσπου να γίνουν εκόντες άκοντες «με την Ευρώπη», υπηρέτες της γραμμής («γκόου μπακ») Μέρκελ και όψιμοι «μενουμευρώπηδες». Ακόμα κι αυτοί κατάλαβαν ότι είμαστε ό,τι είμαστε επειδή είμαστε στην Ευρώπη.

Και ξέρετε ποιο είναι το δράμα; Οτι οι διάδοχοι των «γκόου μπακ, μάνταμ Μέρκελ» πιστεύουν ότι μπορούν να γοητεύσουν το πόπολο βγάζοντας φωτογραφιούλες, υιοθετώντας σκυλάκια ή απλώς γκρινιάζοντας και καταγγέλλοντας – χωρίς να κάνουν τον κόπο να θεμελιώσουν ένα όνειρο για τη χώρα, έναν στόχο που πριν πείσει τους ψηφοφόρους θα έχει υποχρεώσει τους ίδιους να κατανοήσουν τι είναι στην πράξη η πολιτική.

Τίποτα δεν έμαθαν από τους τρεις Κώστες.