Ο τελευταίος (;) χορός

Η μη αναγνώριση του αποτελέσματος των εκλογών της περασμένης Κυριακής από την Ουάσιγκτον δεν είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει σήμερα ο Νικολάς Μαδούρο. Εξάλλου, από την εποχή που ο Ούγκο Τσάβες έπαιρνε την εξουσία στη Βενεζουέλα, πριν από περίπου 25 χρόνια, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν υπήρξαν ούτε μία στιγμή σύμμαχος της Βενεζουέλας. Και όχι μόνο αυτό, αλλά επιχείρησαν να την αποσταθεροποιήσουν πολλάκις και με κάθε τρόπο – πότε με οικονομικό εμπάργκο, πότε με απόπειρες πραξικοπήματος τις οποίες στήριξαν, πότε με την ανακήρυξη εκ μέρους τους ως προέδρου ενός στελέχους της αντιπολίτευσης. Μέχρι στιγμής, καμία από τις παραπάνω προσπάθειες δεν απέδωσε τους καρπούς που ανέμεναν εκείνοι οι οποίοι τις σχεδίασαν. Κι αυτό είναι κάτι που οφείλεται κυρίως σε δύο παράγοντες: Αφενός, στην ευρύτατη και ενεργή στήριξη που παρείχαν εκατομμύρια Βενεζουελάνοι στον κληρονόμο του «τσαβισμού» και της μπολιβαριανής παράδοσης, συνεχίζοντας – παρά τις διαρκείς απογοητεύσεις – να ελπίζουν σε ένα καλύτερο μέλλον, με τους ίδιους αφεντικά. Αφετέρου, στη στάση εκείνων των γειτονικών χωρών της Λατινικής Αμερικής που βρίσκονταν στον ίδιο πολιτικό και ιδεολογικό αστερισμό, οι οποίες δεν ήθελαν να δουν τον Μαδούρο και την κυβέρνησή του να καταρρέουν, καθώς γνώριζαν ότι κάτι τέτοιο ίσως άνοιγε την όρεξη και στους δικούς τους αντιπάλους.

Ακριβώς αυτοί οι δύο παράγοντες, όμως, είναι που τείνουν να μετατραπούν σε μπούμερανγκ για τον Μαδούρο και το οικοδόμημά του, φέρνοντας πιο κοντά κάτι που δεν κατάφεραν να πετύχουν ούτε οι Αμερικανοί ούτε η εσωτερική αντιπολίτευση: Το τέλος ενός καθεστώτος το οποίο κυριαρχεί εδώ και ένα τέταρτο του αιώνα σε μια χώρα η οποία διαθέτει τεράστιο φυσικό πλούτο, χωρίς όμως να έχει καταφέρει να κάνει ιδιαιτέρως καλύτερη τη ζωή της πλειονότητας των 28 εκατομμυρίων περίπου κατοίκων της, αναγκάζοντας 7 και πλέον εκατ. εξ αυτών να πάρουν τον δρόμο της προσφυγιάς και της μετανάστευσης.

Αποδείξεις για την αλλαγή του κλίματος σε βάρος του Μαδούρο υπάρχουν αρκετές, τόσο εντός όσο και εκτός συνόρων. Στο εσωτερικό, για παράδειγμα, αποκαλυπτική είναι η στάση που τηρεί τα τελευταία χρόνια απέναντι σε πρώην συμμάχους του, οι οποίοι τον είχαν στηρίξει στο παρελθόν σε όλες τις δύσκολες στιγμές και είχαν καταγγείλει τις προσπάθειες υπονόμευσής του. Ενας από αυτούς είναι το ΚΚ Βενεζουέλας, τα στελέχη και οι οπαδοί του οποίου έχουν γίνει στόχος ενός κατασταλτικού πογκρόμ – περίπου σαν να ήταν… πράκτορες της CIA. Ετσι, κάθε άλλο παρά τυχαία δεν είναι η ανακοίνωση που εξέδωσε το συγκεκριμένο κόμμα μετά την αναμέτρηση της περασμένης Κυριακής, με την οποία ουσιαστικά αρνήθηκε να αναγνωρίσει το επίσημο αποτέλεσμα, που δίνει τη νίκη και μια τρίτη θητεία στον νυν πρόεδρο, τονίζοντας πως στις κάλπες εκφράστηκε η καθαρή βούληση του λαού της Βενεζουέλας για αλλαγή.

Την ίδια στιγμή, εντύπωση προκαλεί η αντίδραση γειτονικών χωρών που διαθέτουν κυβερνήσεις οι οποίες θεωρητικά ανήκουν στους φίλους της Βενεζουέλας. Οπως είναι, για παράδειγμα, η Χιλή του Γκαμπριέλ Μπόριτς, η Κολομβία του Γκουστάβο Πέτρο, το Περού της Ντίνα Μπολουάρτε ή ακόμη και η Βραζιλία του Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα. Κι αυτό διότι όλες τους, είτε ευθέως είτε εμμέσως (πλην σαφώς), υιοθέτησαν την εκδοχή της αλλοίωσης του εκλογικού αποτελέσματος – κάτι που έκανε στην ανακοίνωσή του και ο Οργανισμός Αμερικανικών Κρατών. Φυσικά, τα παραπάνω δεν σημαίνουν πως ο Μαδούρο δεν διαθέτει ακόμη ισχυρούς συμμάχους και κοινωνικά ερείσματα. Για του λόγου το αληθές, εκτός από την Ονδούρα, τη Βολιβία και την Κούβα που έσπευσαν να αναγνωρίσουν τη νίκη του, Μόσχα και Πεκίνο έκαναν κάτι ανάλογο – μια κίνηση εν πολλοίς αναμενόμενη, μια και έχουν κάθε λόγο να αποτρέψουν το πέρασμα της Βενεζουέλας, με τα τεράστια πετρελαϊκά κοιτάσματα, στο στρατόπεδο των ΗΠΑ. Στο εσωτερικό, επίσης, η ηγεσία του στρατεύματος επανέλαβε ότι παραμένει στο πλευρό του προέδρου της χώρας – έστω και αν αρκετοί το αποδίδουν στα κοινά οικονομικά τους συμφέροντα, καθώς οι ένοπλες δυνάμεις της Βενεζουέλας αποτελούν παράλληλα και μια τεράστια και κερδοφόρο επιχείρηση.

Σε κάθε περίπτωση, δεν αποκλείεται αυτές οι εκλογές να αποδειχθούν ο «τελευταίος χορός» ενός πολιτικού ο οποίος ποτέ δεν διέθετε τα χαρίσματα και τη λαοφιλία του μέντορα και προκατόχου του, ενώ κάθε φορά που κινδύνευε δεν δίσταζε, παράλληλα με το ύψωμα της… αντιιμπεριαλιστικής γροθιάς του, να δείξει το άγριο και κατασταλτικό του πρόσωπο. Η επίκληση δε του Τσάβες και τα προσκλητήρια για την υπεράσπιση του «τσαβισμού» από εκείνους που θέλουν να τον στείλουν στα αζήτητα της ιστορίας δεν αρκούν προκειμένου να σώσουν την παρτίδα για τον Μαδούρο.

Υπέρτατος κριτής, άλλωστε, θα είναι – αργά ή γρήγορα – ο λαός της Βενεζουέλας. Το έλλειμμα δημοκρατίας, η οικονομική καταστροφή και η διάψευση των ελπίδων των πιο φτωχών και καταπιεσμένων στρωμάτων της κοινωνίας βαραίνουν ήδη πολύ στη συνείδησή του. Η προσπάθεια που ξεκίνησε με τον Τσάβες, για να πάρει ο ίδιος τις τύχες του στα χέρια του, απαλλασσόμενος από εσωτερικούς και εξωτερικούς δυνάστες, μοιάζει να έχει φτάσει σε πλήρες αδιέξοδο. Μεγάλο δε μέρος της ευθύνης να βαραίνει και τον νυν πρόεδρο, τον οποίο ορισμένοι παρομοιάζουν με τον «Ντανιέλ Ορτέγκα της Βενεζουέλας», παραπέμποντας στον πρώην επαναστάτη και ηγέτη των Σαντινίστας ο οποίος έχει πρακτικά μετατραπεί σε ένα αυταρχικό πρόεδρο της Νικαράγουα (και φυσικά στηρίζει Μαδούρο).

Σε αυτό το φόντο, οι ΗΠΑ δεν έχουν λόγο να εκτίθενται άλλο. Αντί να πρωταγωνιστήσουν σε ένα νέο εγχείρημα ανατροπής του Μαδούρο, ίσως είναι προτιμότερο να περιμένουν να πέσει σαν «ώριμο φρούτο»…