«Βλέπω τα προβλήματα ως προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπιστούν»

Η συζήτηση με τον υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κωστή Χατζηδάκη ξεκίνησε πριν κάτσουμε στο τραπέζι. Φτάσαμε την ίδια στιγμή στο Μουσείο Μπενάκη και, καθώς ανεβαίναμε στον δεύτερο όροφο του εστιατορίου, σχολιάζαμε τη συμφωνία των μετόχων της Attica Bank, με την οποία ελπίζει να κλείσει «μια δωδεκαετής εκκρεμότητα, η οποία αποτελούσε κίνδυνο για το τραπεζικό σύστημα, τις καταθέσεις, την αγορά και την οικονομία», σχολίασε ο υπουργός. Και αυτή είναι μία από τις εκκρεμότητες δεκαετιών που φαίνεται ότι κλείνει.

Η επιλογή του πιάτου, κασιώτικα ντολμαδάκια ή κρητικός ντάκος, ήταν η αφορμή να ξεκινήσει η κουβέντα για την καταγωγή του και την εμπλοκή του στην πολιτική. «Μεγάλωσα σε ένα χωριό, τον Αγιο Ιωάννη, έξω από το Ρέθυμνο. Εκεί πήγα σχολείο και έμεινα μέχρι τα 18». Στη συνέχεια ήρθε στην Αθήνα για να σπουδάσει στη Νομική και μετά πήγε στη Βρετανία για μεταπτυχιακές σπουδές στο Κεντ.

Αν και δεν γεννήθηκε σε πολιτική οικογένεια, αλλά σε μια «πολιτικοποιημένη οικογένεια», όπως την αποκάλεσε ο ίδιος – «ο πατέρας μου υπήρξε πρόεδρος στην κοινότητα, μέλος στη Νομαρχιακή Επιτροπή της Νέας Δημοκρατίας, αλλά μέχρι εκεί» –, ο μικρός Κωστής αγαπούσε τα κοινά. «Ακόμα και στο Δημοτικό, πέρα από τα κινούμενα σχέδια και ό,τι άλλο έβλεπαν τα παιδιά της ηλικίας μου στην τηλεόραση, μου άρεσε να παρακολουθώ ειδήσεις. Δεν μπορώ να το ερμηνεύσω, λέω καμιά φορά ότι είχα πέσει από την ώρα που γεννήθηκα στη μαρμίτα της πολιτικής. Αν και μου δόθηκαν πολλές ευκαιρίες να εργαστώ σε θέσεις ευθύνης στον ιδιωτικό τομέα, τίποτα δεν με γέμιζε τόσο πολύ και τίποτα δεν με έκανε να εργαστώ με τόση θέρμη, όσο η ενασχόληση με τα κοινά. Με τη δράση μου θέλω και θεωρώ ότι αλλάζω πράγματα. Βλέπω τα προβλήματα ως προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπιστούν. Και αυτό με γεμίζει».

Θα μπορούσε να τον αποκαλέσει κάποιος ως έναν από τους υπουργούς της Νέας Δημοκρατίας για τις δύσκολες αποστολές. Ας θυμηθούμε για παράδειγμα την ιδιωτικοποίηση της Ολυμπιακής, την εξυγίανση της ΔΕΗ, τη νυχτερινή λειτουργία του μετρό τα Σαββατοκύριακα… Για το θέμα του μετρό μάθαμε ότι ένας από τους πιο θερμούς υποστηρικτές του, εκτός κυβέρνησης, ήταν ο τότε υποψήφιος δήμαρχος Αθηναίων Αλέξης Τσίπρας, καθώς με το μέτρο αυτό γινόταν «άνοιγμα προς τη νεολαία».

Βοηθά ο ήπιος χαρακτήρας του; «Πιθανόν», απαντά, αλλά «μάλλον με έχει επηρεάσει ένας στίχος του “Ερωτόκριτου”, ο οποίος σε κάποιο σημείο αναφέρει: “Κι οπού κατέχει να μιλεί με γνώσιν και με τρόπον, κάνει και κλαίσιν και γελούν τα μάτια των ανθρώπων”. Πρώτα προσπαθείς να εξηγήσεις με επιχειρήματα. Βέβαια, εάν βλέπεις ότι τα πράγματα δεν προχωρούν, τότε θα πρέπει να βρεις το κουράγιο να αποφασίσεις για το δίκαιο των πολλών. Η κυβέρνηση αυτή είναι για τους πολλούς. Εξάλλου, η πολιτική και η δημοκρατία είναι για τους πολλούς και ανυπεράσπιστους. Αυτό δεν είναι σύνθημα. Αυτή είναι η φιλοσοφία μου και είναι αυτή που με οδηγεί να ξεβολεύω τους λίγους και να γίνομαι κάποιες φορές “κακός”».

Η αδικία των υψηλών έμμεσων φόρων

Εκείνη τη στιγμή δεν μπορούσε να μη γίνει αναφορά στην αδικία των υψηλών έμμεσων φόρων, των τεκμηρίων ή του ΕΝΦΙΑ επειδή υπάρχει αδυναμία περιορισμού της φοροδιαφυγής και της παραοικονομίας. «Γιατί, είναι αποδεκτό, επί δεκαετίες, οι 7 στους 10 ελεύθερους επαγγελματίες να δηλώνουν εισόδημα κάτω του βασικού μισθού;», αναρωτιέται ο κ. Χατζηδάκης και συμπληρώνει: «Θα πρέπει να γίνει σαφές και συνείδηση σε όλους ότι αύξηση εισοδημάτων, μείωση φόρων και εισφορών, ταυτόχρονα με φοροδιαφυγή, φοροαποφυγή και παραοικονομία, δεν γίνονται. Οσο μειώνεται η φοροδιαφυγή, τόσο δημιουργείται δημοσιονομικός χώρος για μείωση φόρων – έμμεσων και άμεσων. Και αυτό το έχουμε κάνει ήδη. Εχουμε μειώσει φόρους σε φυσικά και νομικά πρόσωπα προκειμένου να στείλουμε και ένα μήνυμα ότι είμαστε μια οικονομία φιλική προς την επιχειρηματικότητα. Μειώσαμε ακόμα και τον ΕΝΦΙΑ. Μειώσαμε ασφαλιστικές εισφορές. Και θα συνεχίσουμε να μειώνουμε, όσο αυξάνεται η φορολογική συμμόρφωση. Είναι χαρακτηριστικό ότι τα επιπλέον 500 εκατ. ευρώ που δόθηκαν στα νοσοκομεία πρόσφατα, πέραν των 12.000 προσλήψεων σε ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό, προήλθαν από τη μείωση της φοροδιαφυγής. Κάτι, στο οποίο έχουν συμβάλει σε έναν βαθμό οι ηλεκτρονικές συναλλαγές, όπως φαίνεται από την αύξηση των εσόδων».

Η φαντασία της φοροδιαφυγής

Ωστόσο, το γνωστό παζάρι «πληρωμή με κάρτα, απόδειξη και ΦΠΑ ή με μετρητά και φθηνότερα, δηλαδή μαύρα» θα συνεχίζεται; Ή, ακόμα χειρότερα, όταν ορισμένοι επαγγελματίες αρνούνται να πληρωθούν με κάρτα ή IRIS και δεν παρέχουν τις υπηρεσίες… «Μη συνεχίζετε, το γνωρίζω, έχει συμβεί σε όλους», απαντά ο υπουργός. «Η φαντασία της φοροδιαφυγής είναι μεγάλη. Ακόμα κι αν μηδενίσουμε τον ΦΠΑ, θα γίνεται παζάρι για το πόσο χαμηλότερα θα αναγραφεί η τιμή στην απόδειξη, ώστε το υπόλοιπο να πληρωθεί με μετρητά για να μη δηλωθούν ως έσοδα. Πρόκειται για νοοτροπίες δεκαετιών, οι οποίες σταδιακά εξασθενούν, ταυτόχρονα με τα μέτρα που λαμβάνονται, κυρίως με την αυξανόμενη χρήση των ηλεκτρονικών συναλλαγών και τη χρήση της τεχνολογίας για την αντιπαραβολή εσόδων, δαπανών και περιουσίας».

Μέχρι, όμως, να σβήσουν οι νοοτροπίες αυτές, λαμβάνονται επιπλέον μέτρα κατά περίπτωση και κατά προτεραιότητα σε κλάδους που είτε εμφανίζουν μεγαλύτερα προβλήματα είτε αφορούν τους πολλούς ή μεγάλους τομείς της οικονομίας.

«Καταθέσαμε διάταξη για τον προσδιορισμό ειδικών δραστηριοτήτων, στις οποίες παρατηρείται φοροδιαφυγή μέσω της αποφυγής πληρωμής με κάρτα, και γι’ αυτές θα οριστεί ειδικός τύπος σήμανσης. Με υπουργική απόφαση, πιθανότατα την επόμενη εβδομάδα, αυτό θα ξεκινήσει με τα ταξί, τα οποία θα πρέπει να φέρουν ειδική σήμανση, στα ελληνικά και αγγλικά, ότι είναι υποχρεωμένα να δέχονται πληρωμή με κάρτα εφόσον το επιθυμεί ο πελάτης. Ξεκινάμε από κλάδους που αφορούν τους πολλούς και τα ταξί αφορούν και το τουριστικό μας προϊόν», εξηγεί. Ταυτόχρονα, αναμένεται από την Κομισιόν η έγκριση για την καθολική χρήση της ηλεκτρονικής τιμολόγησης, προσθέτει ο κ. Χατζηδάκης.

«Οταν το κράτος ζητά από τους φορολογούμενους να είναι συνεπείς, τότε και το κράτος θα πρέπει να είναι συνεπές», συμπληρώνει ο υπουργός, για να προαναγγείλει ότι «από του χρόνου ο στόχος είναι οι φορολογικές δηλώσεις να ξεκινούν τον Μάρτιο και να ολοκληρώνονται τον Ιούνιο. Ομως, οι αρμόδιοι φορείς θα πρέπει εντός του πρώτου διμήνου να έχουν αναρτήσει όλα τα απαραίτητα παραστατικά, διαφορετικά θα υπάρχουν μεγάλες κυρώσεις για αυτούς».

Η αύξηση του εργατικού δυναμικού

Η κουβέντα εισήλθε αναπόφευκτα σε ασφαλιστικά και εργασιακά. Οσο μειώνεται το νόμιμο εργατικό δυναμικό, τόσο μειώνονται τα έσοδα για το Ασφαλιστικό, σε σημείο που σήμερα «η Ελλάδα είναι η πρώτη χώρα, με δεύτερη την Ιταλία, όπου ο προϋπολογισμός χρηματοδοτεί το 50% των συντάξεων», εξηγεί ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.

Η λύση βρίσκεται στην αύξηση του εργατικού δυναμικού ώστε να αυξηθούν οι εισροές στο Ασφαλιστικό. Και όλα τα μετρά συγκλίνουν προς αυτή την κατεύθυνση. Για παράδειγμα, η κατάργηση του πέναλτι στις συντάξεις για όσους εργάζονται αποτελεί κίνητρο για ένταξη στην εργασία ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας. Ταυτόχρονα, αποκαλύπτεται η μαύρη εργασία των συνταξιούχων. Από 50.000 νόμιμα εργαζόμενους συνταξιούχους, σήμερα έχουμε περίπου 180.000.

Η αύξηση του εργατικού δυναμικού προϋποθέτει και υψηλότερες αμοιβές, ειδικά σε εξειδικευμένα στελέχη. Ομως, το μη μισθολογικό κόστος για υψηλότερους μισθούς αυξάνεται δυσανάλογα συγκριτικά με τα χαμηλότερα κλιμάκια. Σε τέτοιο βαθμό, όπως λένε οι επιχειρηματίες, που η αύξηση κατά 1 ευρώ μπορεί να οδηγήσει σε αλλαγή κλίμακας και ο εργαζόμενος να πάρει τελικά λιγότερα καθαρά ή να φτάσουν στην τσέπη του λιγότερα από 30 λεπτά. «Πράγματι, έχουμε αυξημένο μη μισθολογικό κόστος και επεξεργαζόμαστε τις αναγκαίες παρεμβάσεις για τις ασφαλιστικές εισφορές γενικά. Το κοιτάμε, όμως, με προσοχή, διότι οι αλλαγές θα έχουν επιπτώσεις στον προϋπολογισμό. Πάντως, είναι κάτι που μας προβληματίζει», αποκάλυψε ο υπουργός.

Η 12ετής εκκρεμότητα με την Attica

Και αφού μιλάμε για εκκρεμότητες δεκαετιών, ποιες είναι οι υπόλοιπες με τις οποίες ασχολείται τώρα το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών; «Καταρχήν, επιδιώκουμε να κλείσει η δωδεκαετής εκκρεμότητα με την Attica, με στόχο να δημιουργηθούν οι συνθήκες για έναν πέμπτο τραπεζικό πόλο, με υψηλά κεφάλαια και λίγα κόκκινα δάνεια, ώστε να ενισχυθεί ο ανταγωνισμός στον τραπεζικό κλάδο». Το επόμενο, το οποίο σχετίζεται με την Attica Bank αλλά και με το σύνολο των τραπεζών, είναι το πρόγραμμα «Ηρακλής ΙΙΙ» για την περαιτέρω μείωση των κόκκινων δανείων στο εγχώριο τραπεζικό σύστημα. Οι λεπτομέρειες του προγράμματος θα έχουν προσδιοριστεί το φθινόπωρο.

Αυτές τις μέρες τρέχει επίσης το νομοσχέδιο για το Υπερταμείο, με το οποίο θα εκσυγχρονιστούν οι θυγατρικές του επιχειρήσεις και θα γίνουν «μικρές ΔΕΗ», ενώ παράλληλα θα ιδρυθεί ένα ελληνικό Αναπτυξιακό Ταμείο που θα συμβάλει στην αναπτυξιακή διαδικασία. «Αλλάζει έτσι και η εικόνα του Υπερταμείου. Από ταμείο των δανειστών γίνεται ένα ταμείο με πολύ πιο ξεκάθαρο αναπτυξιακό χαρακτήρα», υπογράμμισε.

Παράλληλα, «τρέχει» η υπόθεση της ΕΤΑΔ, ενός οργανισμού με προβλήματα αναποτελεσματικότητας. Η εξυγίανση της ΕΤΑΔ θα προχωρήσει μέσω γρήγορης πρόσληψης στελεχών από τον ιδιωτικό τομέα, καθώς και με αξιοποίηση της περιουσίας της, με holding companies. Δηλαδή, αντί με πωλήσεις «οικόπεδο – οικόπεδο», με αξιοποίηση της περιουσίας σε «πακέτα».

Επιπλέον, προχωρούν οι διαπραγματεύσεις μεταξύ των ΕΑΣ (Ελληνικά Αμυντικά Συστήματα) και τσέχων επενδυτών για μια συμφωνία που θα είναι μια μικρή «ανάσα» για τα ΕΑΣ με αξιοποίηση κονδυλίων που διατίθενται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Τέλος, υπάρχει η χρόνια διαμάχη του Ομίλου Μαντανωνάκη (με την ΕΤΑΔ, για ένα ακίνητο στο Λαγονήσι). «Πρόκειται για μια υπόθεση που δεν γνωρίζω πόσο θα διαρκέσει, αλλά πρέπει να κλείσει. Λόγω της λεπτότητας των διαπραγματεύσεων στην υπόθεση αυτή, δεν θα ήθελα να προχωρήσω σε περισσότερες λεπτομέρειες. Σε κάθε περίπτωση, όμως, όλοι πρέπει να είναι σίγουροι πως η κυβέρνηση θα προστατεύσει το δημόσιο συμφέρον. Εχουμε ξεκινήσει τις διαπραγματεύσεις και εργαζόμαστε για την επίλυση της υπόθεσης».

Εστιατόριο Μουσείου Μπενάκη

Κουμπάρη 1, Αθήνα

Ψωμί και κριτσίνια με ντιπ (για δύο άτομα) €5

1 μερίδα ντολμαδάκια κασιώτικα €18

1 ελληνική σαλάτα €12

1 ποτήρι λευκό κρασί (μοσχοφίλερο) €6

1 αναψυκτικό €2,50

1 διπλός καφές εσπρέσο €4,80

1 καφές καπουτσίνο €4,80

1 μπουκάλι εμφιαλωμένο νερό €2,80

Σύνολο: €55,90