Η φωνή της ειρήνης στη μάχη της πρώτης σελίδας

Στην ταινία «Πέτρινα Χρόνια» του Παντελή Βούλγαρη, μια γυναίκα, αντάρτισσα, σύζυγος αντάρτη, έχει μεταφερθεί στο μαιευτήριο για να γεννήσει το παιδί τους. Είναι έντρομη, πονάει, νιώθει να μη βρίσκεται σε φιλικό περιβάλλον, σε ξένα χέρια, κλαίει, ανησυχεί. Τότε την πλησιάζει ένας μαιευτήρας με την πράσινη ιατρική ποδιά, σκύβει πάνω της, χαμογελάει γλυκύτατα, κι εγώ που βλέπω την ταινία ξαφνιάζομαι, αυτός που βλέπω είναι ο Κώστας Ρεσβάνης, ο φίλος μου, πλάι πλάι τα γραφεία μας στα «ΝΕΑ», ιδέα δεν είχα πως έπαιζε στην ταινία, έστω κι αυτόν τον μικρό ρόλο, και ο «μαιευτήρας Κώστας» σκύβει πάνω της χαμογελώντας και της ψιθυρίζει γλυκύτατα «Μην ανησυχείς. Ολα θα πάνε καλά».

Η φωνή λοιπόν. Ο έμπειρος Παντελής, φίλος κι αυτός, ήξερε ποια φωνή χρειαζόταν τούτη η σκηνή, ίσως η πιο τρυφερή του έργου. Για τη φωνή του τον διάλεξε.

Η φωνή του λοιπόν. Η φωνή του Κώστα βαθιά αλλά τρυφερή, εξέπεμπε φιλικότητα και εμπιστοσύνη. Είχε μια πραότητα αγίου. Κατευναστική σαν λάδι σε ταραγμένα νερά. Γελαστή και ίσια σαν ωραίο μονοπάτι της εξοχής. Φωνή ατόμου που δεν υποκρίνεται, που πηγάζει έσωθεν από κρυστάλλινο χαρακτήρα. Μ’ αυτή τη φωνή, την ίδια που είπε στην Μπαζάκα «Μην ανησυχείς. Ολα θα πάνε καλά», μ’ αυτή τη φωνή, ακόμη και στις πιο έκρυθμες καταστάσεις στην εφημερίδα, έδινε λύσεις, πρότεινε, κουβέντιαζε τα θέματα με τους συντάκτες, η φωνή αυτή έμπαινε ανάμεσα στις διαμάχες και ειρήνευε, πάντα με χαμόγελο, κάποτε με παιγνιώδη διάθεση, το σκληρό το μαλάκωνε. Ειρήνη ημίν, δια φωνής Κώστα Ρεσβάνη. Και βεβαίως ποτέ δεν τσακωνόταν. Επειθε.

Σιχαινόταν όμως τους δήθεν, τους φανφαρόνους, τους επηρμένους, αυτούς που είχαν καβαλήσει καλάμι νομίζοντας πως είναι Οι Μεγαλέξαντροι της δημοσιογραφίας. Και βεβαίως εκτιμούσε βαθύτητα τους ταπεινούς και τους ντόμπρους. Ντόμπρος και ταπεινός ο ίδιος. Και με άποψη. Που την υποστήριζε πάντα με την πραότητα της φωνής, αλλά και γιατί ήξερε να υποχωρεί ευγενικά μπροστά σε κάποια άλλη άποψη που ένιωθε ότι ταίριαζε καλύτερα στο θέμα της εφημερίδας.

Κάποια βράδια που εμείς οι πεντέξι πολεμάγαμε για μια λέξη – κλειδί, κράχτη του τίτλου της πρώτης σελίδας (εδώ, να θυμίσω πως μιλώ για τα τέλη του προηγούμενου αιώνα που η πρωτοσέλιδη νοοτροπία των «ΝΕΩΝ» όριζε μια βαρβάτη λέξη για κράχτη που θα επηρέαζε τους περαστικούς που θα έριχναν μια ματιά στις κρεμασμένες εφημερίδες), ένα δύσκολο σταυρόλεξο: 1 οριζοντίως, με 8-9 γράμματα, τα δεδομένα τα είχαμε, τη λέξη ψάχναμε, έπρεπε οπωσδήποτε να τη βρούμε, να μην είναι τετριμμένη, να έχει μια σπιρτάδα, να είναι έξυπνη ή πονηρή ώστε να γίνεται κατανοητή και στον πιο απλό αναγνώστη, δύσκολες ώρες, αδιέξοδο πολλές φορές, σταματούσαμε, με το κεφάλι γεμάτο με άχρηστες λέξεις, κάναμε διάλειμμα «για να πιούμε Ταμ – Ταμ» που έλεγε η παλιά διαφήμιση, κι ο Κώστας, Ελληνας με γαλλική κουλτούρα, άναβε τσιγάρο Γκολουάζ ή Ζιτάν, εγώ ένα ταπεινό Παλλάς, και για να αντιμετωπίσουμε την κρισιμότητα της κατάστασης, να βγούμε από τον λαβύρινθο αναζητώντας τη μοναδική λέξη του τίτλου, αρχίζαμε να σκαρώνουμε, όχι ταξίδια στην Τζαμάικα, φίλε Λευτέρη, αλλά σκωπτικά στιχάκια για γελοίες προσωπικότητες του καιρού μας, έναν κύκλο τραγουδιών που τον είχαμε τιτλοφορήσει κιόλας: Τα Θανατηφόρα. Και σκοπεύαμε να τα δώσουμε για μελοποίηση στον Μαρκόπουλο ή στον Μικρούτσικο. Πού να πήγαν άραγε εκείνα Τα Θανατηφόρα; Κάποια ήταν έπεα πτερόεντα, κάποια σκίστηκαν πανηγυρικά, άλλα χάθηκαν κάτω από το χαρτομάνι της επικαιρότητας κι άλλα στον κάλαθο των αχρήστων… Τελικά, για να μη μακρυγορώ, πάντα εκείνη η Λέξη βρισκόταν. Μπορεί να ήταν τέλεια. Μπορεί να είχε και σημαία ευκαιρίας. Η εφημερίδα έπρεπε να βγει στην ώρα της. Οπως ο Ηλιος.

Παραδόξως θα ‘θελα εδώ να μιλήσω για τη δεκαετία του ’60. Μια δεκαετία που στην ουσία ήταν τετραετία. Από το 1963 που ήταν το τέλος της τότε δεξιάς, έως το 1967 που μπήκε ο γύψος της Χούντας. Τέσσερα χρόνια άνθησης που η νεολαία και όχι μόνο έδειξαν το νέο ήθος, νέες ιδέες γεννήθηκαν, νέες μουσικές, νέες νοοτροπίες, σαν να ξυπνήσαμε ξαφνικά κι ήταν άνοιξη, πετάγαμε, το κάθε ταλέντο φανερωνόταν. Και τώρα κατάλαβα γιατί μίλησα για τη δεκαετία του ’60. Γιατί ο Κώστας ήταν άνθρωπος εκείνης της δεκαετίας – τετραετίας. Άνθρωπος που κουβάλησε αναλλοίωτες μέχρι τις μέρες μας, τις αξίες, το ήθος, την πολιτικοποίηση, τη δημιουργικότητα και το σωστό «ευ ζην» εκείνης της εποχής. Και, άκου να δεις, μόλις προχτές που τον αποχωριστήκαμε στη Ριτσώνα, έμαθα πως ήταν καλλίφωνος, μέλος της χορωδίας των Λαμπράκηδων και σε μια συναυλία τραγούδησε μαζί με τον Μητροπάνο τραγούδια του Θεοδωράκη.

Τώρα θα τον θυμάμαι πια…

– Μ’ ένα ψαροντούφεκο να βουτάει στα νερά της Ανδρου.

– Από φωτογραφίες. Μια στο γραφείο μας στα «ΝΕΑ», πλάι του εγώ. Αριστερά ο υπέροχος γέροντας Ηρακλής Τζάθας, και δεξιά να τηλεφωνεί ο Νικηφόρος Αντωνόπουλος. Ολοι γελαστοί. Και μια άλλη, στο σπίτι του, στα γενέθλιά του, να δείχνει στον φακό τα πέντε δάχτυλά του χεριού του, για τις πέντε δεκαετίες του.

– Να κάνει αστεία για τη φαλάκρα.

– Να πετάει φράσεις από κόμικς, όπως: «Αρπα την κανάγια!»

Και θα τον φαντάζομαι ρωμαλέο πάνω στη μοτοσικλέτα του να διασχίζει τη μεγάλη λεωφόρο επιστρέφοντας από την εφημερίδα στους αγαπημένους του, τη Μαρλένα και τον Μάρκο. Ινδιάνος πάνω στ’ άλογο που γυρίζει στη γυναίκα και το παιδί του…