Ο ελέφαντας {LF}στο δωμάτιο

Η μετεωρολογία αποτελούσε πάντα μια επιστήμη που αγαπώ και εκτιμώ. Η πρόβλεψη φυσικών φαινομένων με βάση συγκεκριμένα δεδομένα αποτελεί άλλωστε και μία πρώιμη «δημοσκοπική» εμφάνιση στην κουλτούρα του κοινού, μια και ο μηχανισμός αποτύπωσης των πιθανοτήτων και των σταθμίσεων έχει αρκετά κοινά χαρακτηριστικά. Αν μάλιστα βάλουμε στην εξίσωση την κοινή γνώμη, η οποία σε κάθε εσφαλμένη πρόβλεψη των μετεωρολόγων τούς αντιμετωπίζει όπως τις δημοσκοπικές εταιρείες, ξεχνώντας πως τα εργαλεία κάνουν και λάθη αλλά κατά βάση αποτυπώνουν την αλήθεια, τότε θα δούμε πολλά κοινά στοιχεία.

Την 9η Ιουνίου η πρόβλεψη του ενός μπορεί να επηρεάσει την πρόβλεψη του άλλου; Πολύς λόγος γίνεται για την αποχή των ευρωεκλογών τον τελευταίο καιρό. Ποιος θα επηρεαστεί, πού θα κυμανθεί και εν τέλει αν τα πρώτα μπάνια του καλοκαιριού δράσουν αντιστρόφως ανάλογα ως προς τη συμμετοχή στην κάλπη. Ξεκινώντας από το τελευταίο θα λέγαμε πως δεν έχει ακόμη εφευρεθεί το εργαλείο που προβλέπει την υψηλότερη δυνατή συμμετοχή στην κάλπη με βάση τον καιρό. Στις περιφερειακές εκλογές του Οκτωβρίου, μια εποχή όπου δύσκολα θα δούμε μαζική απόδραση στις παραλίες, η αποχή στους δήμους ειδικά της Αττικής ήταν πολύ μεγάλη. Στον μητροπολιτικό δήμο της Αθήνας, για παράδειγμα, η συμμετοχή δεν ξεπέρασε το 35% την πρώτη Κυριακή και το 27% τη δεύτερη. Υπήρχε λόγος; Η απάντηση για τη μείωση του ποσοστού εντός μιας εβδομάδας είναι απλή. Αφενός, σε δήμους όπου δεν υπάρχει διπλή κάλπη (περιφερειακών – δημοτικών) οι ενδιαφερόμενοι είναι λιγότεροι και, αφετέρου, δεν συμμετέχουν οι ίδιοι συνδυασμοί.

Θα έβαζα ένα άλλο ζήτημα ώστε να μην κρύβεται ο ελέφαντας μέσα στο δωμάτιο. Το 2004 η συμμετοχή στις εθνικές εκλογές ήταν στο 76,5%. Το 2023 η συμμετοχή στις εκλογές του Ιουνίου ήταν στο 53,8%. Ο ηττημένος Γιώργος Παπανδρέου με ποσοστό κοντά στο 41% είχε λάβει κάτι παραπάνω από 3.000.000 ψήφους, τη στιγμή που ο νικητής Κυριάκος Μητσοτάκης το 2023 έλαβε ίδιο ποσοστό αλλά 900.000 λιγότερες. Ο σημερινός 40άρης ο οποίος πρωτοψήφισε το 2004 πλέον δεν συμμετέχει και όσοι απέχουν αποτελούν την πλειοψηφία. Ας μην ανοίξουμε την κουβέντα για το πώς επηρεάζει η «ψήφος των νέων», διότι αν τελικά συνειδητοποιήσουμε πόσοι ψηφίζουν και είναι μικρότεροι των 30, θα γίνει κατανοητό πως μιλάμε για επικοινωνιακό τρικ.

Ο περίφημος «κανένας» των δημοσκοπήσεων έχει κόμμα και είναι η μη συμμετοχή των πολιτών. Δεν υπάρχει κανένας μαύρος κύκνος όσον αφορά αυτό το ζήτημα. Οι γενιές που έρχονται δεν έχουν την εκλογική συνείδηση του παρελθόντος. Η κομματική συστράτευση όπως και η ιδεολογική ταύτιση άλλων εποχών πλέον δεν υφίστανται και η ενασχόληση με τα κόμματα αντιμετωπίζεται σκωπτικά. Μπορούμε να επικαλεστούμε θεωρίες πως τα παραδοσιακά κόμματα (ΝΔ, ΠΑΣΟΚ, ΚΚΕ), τα οποία παρουσιάζουν υψηλό βαθμό σταθερότητας ψηφοφόρων – με την εξαίρεση του 2012 –, επηρεάζονται λιγότερο από την αποχή σε σχέση με κόμματα τα οποία εισπράττουν πολλές φορές από την οργή του κόσμου. Αλλά η κουβέντα αυτή βολεύει πολύ εκείνο τον ελέφαντα που γεμίζει το δωμάτιο.

Αλήθεια, θα πάει και αυτός για μπάνιο αν έχει καλό καιρό τον Ιούνιο;

Ο Γιώργος Τράπαλης είναι αναλυτής δεδομένων και συνιδρυτής της Good Affairs.