Λαϊκά δικαστήρια

Είναι γνωστή η ρήση του Κομφούκιου «ο ανώτερος άνθρωπος σκέφτεται μόνο τη δικαιοσύνη, ο κατώτερος άνθρωπος σκέφτεται μόνο τα συμφέροντά του». Υπάρχει και ένα τρίτο είδος, εκείνου που παριστάνει ότι κόπτεται για τη δικαιοσύνη, εργαλειοποιώντας την για να προωθήσει τα συμφέροντά του. Εάν και εφόσον βέβαια οι αποφάσεις της Δικαιοσύνης τα στηρίζουν. Οταν για παράδειγμα η πρόταση του εισαγγελέως είναι απαλλακτική για τα πολιτικά πρόσωπα στη φονική πυρκαγιά στο Μάτι, τότε «η Δικαιοσύνη είναι ανεξάρτητη» και η απόφασή της γίνεται φέιγ βολάν. Οταν το Ειδικό Δικαστήριο προτείνει ομόφωνα με 13-0 την ενοχή υπουργού για παράβαση καθήκοντος, τότε οι δικαστές είναι πουλημένοι και γίνονται τα πρόσωπά τους φέιγ βολάν από τον γνωστό βουλευτή που συνηθίζει τις προγραφές δικαστικών, δημοσιογράφων, τραπεζιτών μέσω Facebook. Την ίδια στιγμή άσχετες καταστάσεις εντάσσονται σε κομματικούς λόγους, στο πλαίσιο μίας εμμονικής προσπάθειας απόδοσης πολιτικών χαρακτηριστικών σε ποινικές υποθέσεις. Η εκπόρνευση ενός 12χρονου παιδιού από τον Κολωνό και οι φριχτές λεπτομέρειες για τις αισχρές εμπειρίες που είχε εξωθηθεί να βιώσει, αποτέλεσε αντοπολιτευτική ύλη για βουλευτή που έγραφε hashtag ΝΔ_παιδεραστές. Ολα, με μια αβάσταχτη ελαφρότητα. Το χαρτοφυλάκιο του δικαστή έχει περάσει στους χρήστες των social media, οι υποθέσεις δικάζονται από την οθόνη του κινητού σε μορφή έκτακτου στρατοδικείου, με δικόγραφα σκόρπιους τίτλους των σάιτ. Είναι ενδεικτικό ότι η πρόταση της εισαγγελέως στη δίκη της 12χρονης που πραγματοποιείται κεκλεισμένων των θυρών – και ως εκ τούτου ουδείς έχει πρόσβαση σε δικόγραφα ή σε στοιχεία που παρατίθενται κατά την ακροαματική διαδικασία – έχει αποτελέσει αντικείμενο σφοδρών αντιδράσεων. Κάνουν πορείες εναντίον της, τη στοχοποιούν γράφοντας το όνομά της με προτροπές για λιντσάρισμα. Κάποιοι δεν δίστασαν να παρουσιάσουν φωτογραφία μίας άσχετης με την υπόθεση δικηγόρου, η οποία είχε φωτογραφηθεί με υπουργό, γράφοντας από κάτω πως επρόκειτο για την εισαγγελέα.

Τον χορό, βέβαια, σέρνουμε οι δημοσιογράφοι, που πολλές φορές για να γεμίσουμε τηλεοπτικό χρόνο, βγάζουμε στα παράθυρα δικηγόρους άσχετους με την υπόθεση, οι οποίοι για να κερδίσουν λίγα λεπτά δημοσιότητας τοποθετούνται – με την ανεξήγητη ανοχή του Δικηγορικού Συλλόγου – για δικογραφίες που δεν γνωρίζουν και αποφαίνονται για εισαγγελικές τοποθετήσεις σε δίκες που δεν έχουν παρακολουθήσει. Ούτε τις εισαγγελικές τοποθετήσεις ούτε τις δίκες. Την ίδια στιγμή και πάλι με την εκκωφαντική αφωνία του Δικηγορικού Συλλόγου συνήγοροι υπεράσπισης ή στήριξης της κατηγορίας υποδαυλίζουν με δηλώσεις τους τηλεδίκες από αυτοαναγορευόμενους δικαστές, οι οποίοι αναλαμβάνουν αυτόκλητα να αποδώσουν δικαιοσύνη με βάση τα δικά τους συμπεράσματα από όσα «άκουσαν / τους είπαν / έμαθαν», τις δικές τους καταβολές ή την προσωπική τους ατζέντα. Σοβαρές υποθέσεις εργαλειοποιούνται, γίνονται αντικείμενο κομματικής αντιπαράθεσης, αποτελούν ερώτημα στις δημοσκοπήσεις. Οπως τότε που οργανώνονταν πορείες με αίτημα την αποπομπή της Λίνας Μενδώνη για την υπόθεση Λιγνάδη. Η ανάγκη για τα 15 λεπτά δημοσιότητας οδηγεί τον δημόσιο λόγο σε όλο και πιο επιπόλαιες διατυπώσεις, φέρνοντας εντέλει σε δεύτερο πλάνο το πραγματικό πρόβλημα. Και βέβαια, όσο μεγαλύτερη η προσπάθεια κομματικοποίησης, τόσο μικρότερη η ειλικρινής ευαισθησία. Οπως στο τραγικό πολύνεκρο δυστύχημα των Τεμπών από το οποίο συνήθεις τυμβωρύχοι προσπαθούν να αποκομίσουν πολιτικό κεφάλαιο. Εκμεταλλευόμενοι χαροκαμένους γονείς, στους οποίους αποδίδουν ιδιότητες πραγματογνωμόνων, τους βάζουν να τοποθετούνται επί της επιχειρησιακής διερεύνησης της τραγωδίας. Τραγικούς γονείς απέναντι στους οποίους κάθε φυσιολογικός άνθρωπος θα ένιωθε δέος και έναν απέραντο σεβασμό στον πόνο τους, κάποιοι προσπαθούν να τους εργαλειοποιήσουν και να εντάξουν το δράμα τους στην επικοινωνιακή τους ατζέντα. Χωρίς ίχνος πραγματικής ευαισθησίας βάζουν τους διαδικτυακούς τους στρατούς να σκαρώνουν hashtag, μετατρέποντας θανάτους σε τουίτερ – trend. Για όσο το θέμα «πουλάει». Στη συνέχεια μεταπηδούν σε επόμενο, από το οποίο κρίνουν ότι θα μπορούσαν δυνητικά να κερδίσουν δημοσκοπικές μονάδες.

Λαϊκά δικαστήρια που δεν έχουν την παραμικρή σχέση με απόδοση δικαιοσύνης. Εχουν όμως με τη φράση της πρώτης πρότασης του κειμένου. Με τα συμφέροντά τους.