Τον παρέσυρε η… Κάλλας

Για να κατανοήσουμε το «φαινόμενο Erdem», στον οποίο το Βρετανικό Μουσείο παραχώρησε την αίθουσα Νταβίν με τα Γλυπτά του Παρθενώνα, θα πρέπει να αναζητήσουμε τη θέση του σχεδιαστή σε αυτό το οικονομικό και ευρύτερα πολιτισμικό σχήμα της βρετανικής μόδας. Ο Ερντέμ Μοράλιογλου είναι ζωτικό τμήμα της παραπάνω από 20 χρόνια. Τόσο με τις βραβεύσεις του όσο και με την επιλογή ρούχων του από την πριγκίπισσα της Ουαλίας Κέιτ Μίντλεντον, αλλά και με τις εξαγωγές επίσημων δημιουργιών του στα κόκκινα χαλιά του Χόλιγουντ, των Καννών, της Βενετίας και στα γκαλά του Ινστιτούτου Μόδας της Νέας Υόρκης.

Γεννημένος στο Μόντρεαλ του Καναδά το 1976 από μητέρα Βρετανίδα και πατέρα Τούρκο, ο Ερντέμ Μοράλιογλου σπούδασε μόδα στο Πανεπιστήμιο Ryerson του Τορόντο πριν μετακομίσει στο Λονδίνο, ξεκινώντας την πρακτική του στη Vivienne Westwood και συνεχίζοντας μεταπτυχιακά στο περίφημο τμήμα μόδας του Royal College of Art. Ο ίδιος εντοπίζει τις καταβολές της queer ιδεολογίας του στο παράξενο συνταίριασμα δύο ανθρώπων οι οποίοι σε μεγάλη ηλικία έγιναν γονείς σε ξένο από τον δικό τους τόπο, όπου στο Μόντρεαλ καθένας τους κράτησε το γλωσσικό ιδίωμα και τα έθιμα της χώρας του. Αποτέλεσμα, ο μικρός Ερντέμ με τη δίδυμη αδελφή του να μεγαλώνουν νιώθοντας διαφορετικοί από τα άλλα παιδιά του σχολείου και ταυτόχρονα υπερήφανοι.

Σε καμία συλλογή του δεν θα βρείτε απροκάλυπτη σεξουαλικότητα. Οι δημιουργίες του απηχούν την καλοραμμένη αισθητική ενός μετρ παλαιάς κοπής που δημιουργεί τουαλέτες για δεξίωση παρά «για πίστα». Με απλά λόγια σχεδιάζει υφάσματα με ανθηρά μοτίβα και ντύνει το γυναικείο σώμα με πτυχώσεις, ρέοντα λεπτά υφάσματα, κάνοντας φορέματα που η κίνησή τους διαφεύγει το πέρασμα του χρόνου για να συναντήσει το άχρονο παρόν. Κι αυτό εξηγεί τον λόγο που δούκισσες και πριγκίπισσες από όλα τα βασίλεια του κόσμου σπεύδουν να του παραγγείλουν τις επιθυμίες τους.

Μορφολογικά μιλώντας κάποιος για το στυλ Erdem αναλογίζεται την προσοχή του σχεδιαστή σε ιδανικές αναλογίες, την αναζήτηση για ευπρεπή κομψότητα, την επιδίωξή του να αφηγηθεί ιστορίες για γυναίκες με συναισθηματικά φορτισμένο περιεχόμενο, ανατρέχοντας στην ιστορία της τέχνης και σε άλλες ιστορικές πηγές.

Ο Μοράλιογλου εμφανίστηκε για πρώτη φορά στη σκηνή της Εβδομάδας Μόδας του Λονδίνου το 2006. Την ίδια δηλαδή στιγμή που η Μαίρη Κατράντζου και οι σχεδιαστές Roksanda Illincic και Peter Pilotto αναδιαμόρφωσαν τον τρόπο με τον οποίο ο διεθνής Τύπος αντιλαμβανόταν το Λονδίνο. Προηγουμένως, η Εβδομάδα Μόδας του Λονδίνου ήταν το φυτώριο για εκκεντρικά ταλέντα και παράξενες επιδείξεις. Με την άφιξη του Erdem Moralioglu και των ομότεχνών του αναδείχτηκε στη σκηνή του Λονδίνου μια χορωδία ντυσίματος κοκτέιλ που θα διασφάλιζε τη ραγδαία άνοδο της καριέρας τους. Για εκείνη την πρώτη του εμφάνιση η βρετανίδα κριτικός μόδας Σάρα Μάουερ έγραψε για τη συλλογή Erdem άνοιξη/καλοκαίρι 2006 στο Vogue.com: «Αν σταματήσει να εκνευρίζεται για την ιστορική αφήγηση και αφεθεί στην απαλή πλευρά του, θα είναι πιο εύκολο να ξεκαθαρίσει κανείς τι έχει να προσφέρει». Δεκατέσσερα χρόνια αργότερα, η ίδια κριτικός αναφερόμενη στη συλλογή του για το φθινόπωρο/χειμώνα 2019 δηλώνει: «Πλούτος, μεγαλοπρέπεια, επισημότητα και μια πινελιά σκοταδιού – ήταν μια φαντασίωση του Erdem στα καλύτερά της».

Η ανάπτυξη της εταιρείας του επιταχύνθηκε το 2010, όταν ο Μοράλιογλου ήταν ο αποδέκτης του εναρκτήριου βοηθήματος British Fashion Council & Vogue Designer Fashion Fund. Το ποσό των 200.000 στερλινών μαζί με τη δωδεκάμηνη καθοδήγηση συνέβαλαν στη ραγδαία ανάπτυξη της επιχείρησής του. Το 2014 ανακηρύχθηκε από το Βρετανικό Συμβούλιο Μόδας Σχεδιαστής Γυναικείας Ενδυσης της Χρονιάς. Και το 2020 ανακηρύχθηκε μέλος του Τάγματος της Βρετανικής Αυτοκρατορίας (ΜΒΕ) για τις υπηρεσίες του στη μόδα. Με την πάροδο των ετών, η εμβέλειά του επεκτάθηκε πέρα από τις πασαρέλες και τη βασιλική πελατεία. Αγγιξε το μέσο αγοραστικό κοινό όταν το 2017 η αλυσίδα Η&Μ συνεργάστηκε μαζί του για μια ειδική – προσιτή αλλά ποιοτική – μίνι συλλογή ανδρικών και γυναικείων πρετ α πορτέ κομματιών.

Στα επιτεύγματά του συγκαταλέγεται και η συλλογή του άνοιξη/καλοκαίρι 2016 σαν ένα νεύμα υποστήριξης στο κίνημα του #MeToo και της γυναικείας ενδυνάμωσης. Ενώ το 2018, αφού σχεδίασε τα κοστούμια για το Βασιλικό Μπαλέτο για τη χορογραφία «Corybantic Games» σε μουσική Λέοναρντ Μπέρνσταϊν, πρόσθεσε στη φαρέτρα των επιτυχιών του τη σχέση του με τη National Portrait Gallery, ένα από τα πιο εξέχοντα ιδρύματα τέχνης στο Λονδίνο, που του επέτρεψε να κλείσει τον χώρο για μια ημέρα για να παρουσιάσει τις εποχικές συλλογές του στην Εβδομάδα Μόδας του Λονδίνου.

Ωσπου ήρθε η συλλογή φθινόπωρο/χειμώνας 2024 και μας έφερε πίσω στο 1953, όταν η Μαρία Κάλλας τραγούδησε μια μεγαλειώδη Μήδεια στην ομώνυμη όπερα του Κερουμπίνι. Αναμενόμενο – έστω και με καθυστέρηση – αφού κάθε γκέι άτομο με δημιουργικές ανησυχίες θα ανατρέξει στη ζωή ή και στον θάνατο αλλά και στις ερμηνείες της Κάλλας για να εμπνευστεί για το έργο του. Ο Ερντέμ δεν έκανε τίποτα λιγότερο από το να χωροθετήσει την ντίβα στη γενέτειρά της. Τι πιο επιβλητικά κομψό και πρέπον, σκέφτηκε, από την αιώνια αίγλη των Γλυπτών του Παρθενώνα στην αίθουσα Νταβίν του Βρετανικού Μουσείου. Ο δημιουργός, παρασυρμένος από τη γοητεία της Κάλλας, αψηφά τους χειρισμούς της διπλωματίας. Ωστόσο, πάνω από τη μόδα η τέχνη και πάνω από την τέχνη η παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά.