Χρόνος και βαρβαρότης

^«Εν τω οίκω του πατρός μου αι μοναί πολλαίς εισίν» γράφει το ευαγγέλιο. «ΤΑ ΝΕΑ» δεν είναι βέβαια ούτε ναός ούτε μονή, υπόσχονται όμως και πραγματοποιούν καθημερινά μια πολυφωνία σε τέτοιο μάλιστα βαθμό ώστε όταν συνεργάτες τους διαφωνούν μεταξύ τους, να μπορούν να το κοινοποιούν μέσω πάντα των πλουσιοπάροχων σε ελευθερία στηλών τους. Σε ένα σύντομο κείμενό του με τον τίτλο «Η Σαντορίνη σε καρτ ποστάλ» έγραφε, ανάμεσα σε άλλα, ο Κώστας Γιαννακίδης την περασμένη Παρασκευή για τον γάμο των ομοφύλων: «Σε δυο μήνες θα το έχουμε ξεχάσει όλοι. Πάνω στον χρόνο θα μετρήσουμε πόσοι γάμοι έγιναν. Και σε δέκα χρόνια όλες οι αντιδράσεις, από την Εκκλησία ως τον Σαμαρά, θα δείχνουν τόσο γραφικές όσο η Σαντορίνη σε καρτ ποστάλ».

Θα συμφωνούσε κανείς, και μάλιστα απολύτως, αν συνέβαινε όσα γεγονότα πρόκειται να ξεχαστούν δεν είχαν στοιχήσει και δεν είχαν διεκδικήσει για σχεδόν το σύνολο ενός πληθυσμού έναν χρόνο με συζητήσεις, αντιδικίες, ενστάσεις και συχνά «απρεπή εκφορά λόγου». Εναν χρόνο που για να του έχει παραχωρηθεί ένας κόσμος ολόκληρος, δεν το έκανε ώστε όταν θα έχει μεταβληθεί σε μνήμη να προκαλεί απλά την ειρωνεία, τη θυμηδία ή στη χειρότερη περίπτωση την πλήρη αδιαφορία.

Η σημασία των γεγονότων κρίνεται σε σχέση με τον αντίχτυπο που είχαν ενώ διαδραματίζονταν. Και για να αξιολογηθούν ηθικά χρειάζεται, όταν τα αναπολούμε, να προσπαθούμε τουλάχιστον να επαναφέρουμε τις διαστάσεις που είχε πάρει ο αντίχτυπος αυτός. Διαφορετικά με την προοπτική της «αιωνιότητας», ή έστω της διάρκειας, τα γεγονότα αποχρωματίζονται σε σχέση με το πραγματικό βάθος που διατηρούσαν ώστε, όσο δραματικά και αν υπήρξαν, η «πόρτα» προκειμένου να επαναληφθούν να παραμένει πάντα ανοιχτή. Αφού η έννοια της ξεθωριασμένης ανάμνησης συμμαχεί με την πιο απάνθρωπη για το κάθε πλάσμα έννοια, αυτή του χρόνου που θα περάσει έτσι ή αλλιώς, σημασία έχουν τα αναχώματα που ορθώνει μια κοινωνία ώστε το παρελθόν να μπορεί να επανέρχεται ως ένα διαρκές και ανήσυχο παρόν.

Θα ήταν ποτέ δυνατόν ένας συγκαιρινός ενός κορυφαίου δραματικού γεγονότος, όπως η τύφλωση από τον Βασίλειο τον Βουλγαροκτόνο εκατόν είκοσι χιλιάδων Βουλγάρων, να παρηγορηθεί επειδή ακόμη και το γεγονός αυτό κάποια στιγμή θα αποτελούσε μια ανάμνηση; Οταν η αποδοχή της διάρκειας και το συνεπακόλουθο σβήσιμο από τη μνήμη δραματικών, λιγότερο δραματικών ή ακόμα και φαινομενικά ανώδυνων γεγονότων μεταβάλλεται σε κριτήριο, τότε η απαξίωση που με αυτή συνδυάζεται η προοπτική του ατέρμονος χρόνου καιροφυλακτεί να χαρακτηρίσει καθετί που μας πονάει και μας εξοργίζει την παρούσα στιγμή.

Δεν είναι δυνατόν στη μάχη μας με τον χρόνο που συντελείται τόσο σε προσωπικό όσο και σε κοινωνικό επίπεδο να παραδινόμαστε αμαχητί στις «επιταγές» του, γιατί τότε είναι σαν να αναγνωρίζουμε άμεσα ότι τις αξίες τις καθιερώνει ο χρόνος και επομένως, αφού κάτι θα ξεχαστεί, παύει να έχει οποιαδήποτε σημασία ακόμη και όταν συντελούνταν. Για να αποτιμηθεί σωστά η ηθική διάσταση των γεγονότων ώστε η επανάληψή τους να γίνεται, αν όχι αδύνατη, τουλάχιστον προβληματική, χρειάζεται, αντίθετα με ό,τι ισχύει, να μη διαφοροποιείται το κριτήριο είτε πραγματοποιούνται αυτή τη στιγμή που μιλάμε είτε θα ανακαλούνται με προσπάθεια γιατί θα έχουν γίνει ανάμνηση. Διαφορετικά μοιάζει σαν η συνέχεια της ζωής να μην υφίσταται ως αξία και η καιροφυλακτούσα πάντα, έτσι ή αλλιώς, έννοια της βαρβαρότητας να μπορεί να ενσκήπτει ακόμη και όταν φαινομενικά τίποτα δεν θα την έχει προετοιμάσει.