Οι μεν και οι δε

Σάλο προκάλεσε η φωτογραφία της Αλκηστης Πρωτοψάλτη με τον Αχιλλέα Μπέο. Πολλοί αμφισβήτησαν και την ηθική ακόμα ακεραιότητά της. «Καμαρώστε την με τον πήξε, του δείξε! Τον δέχεται και τον παραδέχεται! Τον ίδιο φουμάρουν καπνό…». Λες και τον είχε επισκεφθεί στο σπίτι του. Σάμπως να πόζαραν σε στυλ «εμείς οι δυο οι φίλοι που τρώμε το σταφύλι».

Τι συνέβη στην πραγματικότητα; Η τραγουδίστρια έδωσε συναυλία στον Βόλο. Ο Μπέος ως δήμαρχος παρέστη. Και τη συνεχάρη. Και τα φλας άστραψαν. Πώς θα έπρεπε να έχει αντιδράσει η Πρωτοψάλτη; Να εκραγεί, να εκμανεί, «δεν σας αναγνωρίζω!» να του πει; «Με αναγνωρίζει, κυρία μου» θα της χαμογελούσε εκείνος ειρωνικά «η πόλη μου…». Εκεί ακριβώς έγκειται το πρόβλημα. Αντί να αναρωτηθούμε σοβαρά και απροκατάληπτα πώς ο Αχιλλέας Μπέος έχει βγει δήμαρχος τρεις συναπτές φορές, γιατί οι Βολιώτες τον ψηφίζουν και τον ξαναψηφίζουν, χτυπάμε το σαμάρι. Την Αλκηστη εν προκειμένω.

Κάτι αμερικανοί διανοούμενοι, που συνάντησα τις προάλλες, βρίσκονταν στο ίδιο μήκος κύματος. «Εάν εκλεγεί ο Τραμπ, την πρώτη τουλάχιστον μέρα στον Λευκό Οίκο θα κυβερνήσει σαν δικτάτορας! Το δήλωσε καθαρά και ξάστερα. Κανείς δεν θα έπρεπε να τον υποστηρίζει ύστερα από αυτό». «Οι δημοσκοπήσεις ωστόσο δίνουν αέρα στα πανιά του…». «Και εμείς τι να κάνουμε;» με κοίταξαν με απελπισία. Δεν είχαν ασφαλώς το ταμπεραμέντο του Βασίλη Λεβέντη, ο οποίος τη δεκαετία του 1990, από το τηλεοπτικό κανάλι του, έβριζε και καταριόταν Πασοκτζήδες και Νεοδημοκράτες, «ζώα! χαϊβάνια!» τους αποκαλούσε. Μα κατά βάθος το ίδιο φρονούσαν. Πως οι συμπατριώτες τους που ακολουθούν τον πορτοκαλομάλλη μπούλη δεν είναι απλώς πολιτικά ηλίθιοι. Μα και αποκτηνωμένοι.

Ενδεχομένως να έχουν δίκιο. Ερευνες της κοινής γνώμης στις Ηνωμένες Πολιτείες φέρνουν εξωφρενικά ευρήματα. Ενα μεγάλο ποσοστό πιστεύει στη μαγεία, στα φαντάσματα. Ενα 10% διατείνεται ότι η γη είναι επίπεδη και ένα ακόμα 9% δεν το αποκλείει. Να μη μιλήσουμε για το 40% υπέρ της οπλοκατοχής και το 64% που ζητά αυστηρότερους όρους ή και απαγόρευση των εκτρώσεων. Εκτός του να τραβάμε τα μαλλιά μας, τι άλλο μπορούμε να κάνουμε;

«Εάν η κυβέρνηση έχει χάσει την εμπιστοσύνη του λαού, δεν θα ήταν ευκολότερο η κυβέρνηση να διαλύσει τον λαό και να εκλέξει έναν άλλον;» γράφει ο Μπέρτολτ Μπρεχτ το 1953, στο ποίημά του η «Λύση». Εβδομήντα χρόνια αργότερα, ο σαρκασμός του τείνει να γίνει πραγματικότητα. Οι δυτικές κοινωνίες εμφανίζονται βαθιά διχασμένες. Το ένα κομμάτι τους δεν μπορεί –προς το παρόν τουλάχιστον– να εξαφανίσει το άλλο. Μα το περιφρονεί βαθύτατα.

Οι μεν ξορκίζουν την πατριαρχία και τον σεξισμό, αναθεωρούν την Ιστορία αναθεματίζοντας τους αποικιοκράτες, σφιχταγκαλιάζουν κάθε διαφορετικότητα. Οι δε μένουν προσηλωμένοι στις πατροπαράδοτες αξίες. Πατρίς, θρησκεία, οικογένεια. Από όλους τους θεσμούς στην Ελλάδα εμπιστεύονται περισσότερο τον στρατό και την αστυνομία. Λιγότερο; Τα κόμματα και τις μη κυβερνητικές οργανώσεις.

Οι μεν και οι δε –κι ας κατοικούν συχνά σε διπλανά σπίτια και ας εργάζονται στην ίδια δουλειά– αλληλοαγνοούνται. Δεν μπαίνουν σε σοβαρές μεταξύ τους συζητήσεις. «Χρυσό παιδί ο τάδε αλλά κολλημένος…». Ενίοτε βεβαίως η επικαιρότητα πυροδοτεί καβγάδες. «Της πατρίδας μου η σημαία έχει χρώμα γαλανό!» επιχαίρουν οι μεν που κατέβηκε το ροζ έργο τέχνης από το προξενείο μας στη Νέα Υόρκη. Ενώ οι δε το αναρτούν στη σελίδα τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Πρόκειται για την πάγια αντίθεση Αριστεράς – Δεξιάς στη μεταμοντέρνα εκδοχή της; Δεν νομίζω. Το αίτημα της κοινωνικής απελευθέρωσης, οι προοδευτικές ιδέες γενικά, υποστηρίζονταν στο παρελθόν από την εργατική τάξη. Το προλεταριάτο. Υπάρχει σήμερα προλεταριάτο; Ή το έχει διαδεχθεί μιά άμορφη μάζα πρεκάριων, που διάγουν σε μόνιμη ανασφάλεια και αναζητούν θέσφατα και ισχυρούς ηγέτες για να νοηματοδοτήσουν τη ζωή τους;

«Θέλετε να σας πω γιατί οι πάμπτωχοι γονείς μου ψηφίζουν Ακρα Δεξιά;» μας προκαλεί ο νεαρός γάλλος συγγραφέας Εντουάρ Λουί.