Ενα βολικό περιβάλλον

Ο Εμανουέλ Μακρόν μπαίνει στα αποδυτήρια και πανηγυρίζει με τους παίκτες και τον προπονητή των «Μπλε» μια ακόμη νίκη της Εθνικής Γαλλίας.  Φωνές, τραγούδια, αγκαλιές και ο γάλλος πρόεδρος να γελάει με την ψυχή του. Το βίντεο   ανεβαίνει στον λογαριασμό του Μακρόν στο Tik Τok. Είναι μια από τις φορές που ο γάλλος πρόεδρος  αφήνει το ελαφρώς δασκαλίστικο ύφος του και δείχνει χαλαρός. Συνήθως ανεβάζει στην πλατφόρμα που αγαπάει η νεολαία βίντεο που εξηγούν με απλά λόγια τις πολιτικές επιλογές του. Εκλαϊκεύει δηλαδή τις κυβερνητικές αποφάσεις. Κάποιες φορές ζητά να του στείλουν ερωτήσεις και απαντά. Το περιβάλλον είναι προστατευμένο βέβαια, αφού εκείνος με την ομάδα του επιλέγουν σε ποιες ερωτήσεις θα απαντήσει. Η συνταγή Μακρόν είναι ένα καλό παράδειγμα για να μελετήσουμε πώς χρησιμοποιούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης οι σύγχρονοι πολιτικοί. Ο Στέφανος Κασσελάκης θα μιλούσε για «αδιαμεσολάβητη επικοινωνία». Πράγματι, δεν μεσολαβούν οι δημοσιογράφοι – η πληροφορία φτάνει απευθείας στο κοινό ακριβώς όπως θέλει ο πολιτικός. Η διάδραση υποτίθεται ότι έρχεται με τα σχόλια και τις αντιδράσεις των χρηστών. Αλλά τα σχόλια μπορεί να είναι ψεύτικα (από στρατευμένους οπαδούς) ή απλώς προκλητικά (από τους haters που τρελαίνονται να ακολουθούν δημόσια πρόσωπα για να τα προβοκάρουν και να τα βρίζουν). Διάλογος και επικοινωνία ουσιαστική δεν είναι πάντως.

Από τότε που οι πολιτικοί ανακάλυψαν τα social media, βρήκαν ένα πολύ βολικό περιβάλλον για να περνάνε τα μηνύματά τους. Στην αρχή στράφηκαν σε αυτά για να επικοινωνήσουν με όσους δεν παρακολουθούν τακτικά τα μέσα ενημέρωσης – και κυρίως με τους νεότερους. Σύντομα κατάλαβαν ότι το μήνυμα έτσι κι αλλιώς αναπαράγεται από τα υπόλοιπα media – άρα το ακροατήριο είναι τεράστιο. Ο χαλαρός Μακρόν στα αποδυτήρια με το άλλοθι ότι ζει μια προσωπική στιγμή χαράς που τη δείχνει στο επίσης χαλαρό περιβάλλον του Τik Τok, γίνεται θέμα στο βραδινό δελτίο ειδήσεων. Χωρίς να χρειαστεί να μπει στην ταλαιπωρία μιας συνέντευξης με τη δημοσιογράφο που παρουσιάζει το δελτίο και που μάλλον θα έστρεφε τη συζήτηση σε δυσκολότερα θέματα από τη νίκη της Εθνικής Γαλλίας.

Αν το καλοσκεφτούμε, βλέπουμε  στην τηλεόραση ή διαβάζουμε στα sites όλο και πιο συχνά «ειδήσεις» που είναι αναπαραγωγή posts – χαλαρών μονολόγων των πολιτικών για σημαντικά θέματα της επικαιρότητας.

Καταλαβαίνουμε πλέον ότι η πολιτική επικοινωνία δεν γίνεται μέσα από τα social media μόνο για να προσεγγιστούν οι νέοι. Αυτό που κυρίως μετράει είναι ότι το περιβάλλον των μέσων αυτών δίνει την ευκαιρία στους πολιτικούς μας να τροποποιήσουν τη γλώσσα και το ύφος τους. To μέσο διαμόρφωσε το μήνυμα και σιγά σιγά επιβάλλεται σε όλη την πολιτική επικοινωνία.  Οταν ο δικός μας Πρωθυπουργός επιλέγει να κάνει πατίνι στο Μαξίμου ή να φορέσει ένα αστείο καπέλο, ξέρει ότι ακόμη και οι  γιαγιάδες θα δουν το απόγευμα στην τηλεόραση την εικόνα αυτή – όπως την είδαν τα εγγόνια το πρωί στο Τik Τok. Το μήνυμα του Κυριάκου Μητσοτάκη είναι «κοιτάξτε με, δεν είμαι μόνο ο χρήσιμος τεχνοκράτης, είμαι ένας άνθρωπος που μπορεί να κάνει και πλάκα». Και η απόπειρα να βελτιώσει την εικόνα του απευθύνεται σε όλους! Το ίδιο ισχύει και για τον Στέφανο Κασσελάκη. Δεν έκανε καμπάνια για τους νέους επειδή αξιοποίησε το Instagram. Απευθύνθηκε σε όλους με τη γλώσσα και το ύφος του Instagram.

Το πιο ακραίο παράδειγμα είναι βέβαια ο Ντόναλντ Τραμπ. Κάνει προεκλογική εκστρατεία χωρίς να  έχει εμφανιστεί ούτε σε ένα debate με τους συνυποψηφίους του. Ετοιμάζει τα μηνύματα μόνος του, τα ανεβάζει στα social media (έχει και το δικό του!) και περιμένει την αναπαραγωγή τους. Είναι μια νέα αντίληψη για τη λειτουργία της δημοκρατίας. Με τη βοήθεια των μέσων της «αδιαμεσολάβητης επικοινωνίας»!

Ο Χάρης Γούλιος είναι επικοινωνιολόγος, διευθυντής Marketing του Mega