Προτεραιότητα στους πεζούς

Στις σύγχρονες πόλεις η αύξηση των πεζοδρομήσεων είναι πλέον κανόνας. Και δεν αναφέρομαι μόνο στις πεζοδρομήσεις στα ιστορικά κέντρα των πόλεων αλλά και σε πεζοδρομήσεις σε περιφερειακές γειτονιές που δημιουργούν δίκτυα ήπιας μετακίνησης, με τα πόδια και το ποδήλατο, συνδέοντας τις γειτονιές τόσο μεταξύ τους αλλά και με τα υπερτοπικά κέντρα. Το παράδειγμα της Βαρκελώνης και η ανάπτυξη τέτοιων δικτύων ήπιας κυκλοφορίας από την εποχή των Ολυμπιακών Αγώνων το 1992 είναι γνωστά σε όλους. Αλλά και στα καθ’ ημάς η Λάρισα και η συστηματική επέκταση των πεζοδρομήσεων και των ποδηλατοδρόμων από το κέντρο προς την περιφέρεια της πόλης, και η συνέργεια των πεζοδρομήσεων με τους αρχαιολογικούς της χώρους και την παραποτάμια ζώνη είναι παράδειγμα προς μίμηση.

Είναι πολύ στενάχωρο ότι στην Αθήνα του 2023 όχι μόνο δεν έχει ολοκληρωθεί η πεζοδρόμηση της Βασ. Ολγας, η οποία προβλεπόταν από τη Μελέτη Ενοποίησης των Αρχαιολογικών Χώρων του 1988, αλλά άρχισε μια συζήτηση ανατροπής αυτού του σχεδιασμού. Και είναι κρίμα γιατί η υλοποίηση των μελετών του 1997 μάς έδωσαν ένα εξαιρετικό δείγμα επιτυχημένων αστικών παρεμβάσεων. Η Διονυσίου Αρεοπαγίτου και η Αποστόλου Παύλου αποκαλούνται οι «ωραιότεροι πεζόδρομοι της Αθήνας» στους οδηγούς της πόλης. Είναι τραγικό να συζητάμε την επιστροφή σε ένα παρελθόν ιεράρχησης του αυτοκινήτου σε βάρος των πεζών.

Η προτεραιότητα των πεζών σε σχέση με τα αυτοκίνητα δεν είναι ζήτημα ηθικής τάξης, ούτε εισαγόμενος από την Εσπερία νεωτερισμός. Είναι όρος επιβίωσης της πυκνοδομημένης ελληνικής πόλης η οποία δεν χωράει τα αυτοκίνητα. Θα έπρεπε σήμερα να συζητάμε το πώς θα δημιουργηθούν νέοι άξονες κίνησης πεζών από τις ξεχασμένες περιφερειακές γειτονιές προς τα πάρκα και το κέντρο της πόλης. Από την Κυψέλη για παράδειγμα προς το Πεδίον του Αρεως, τα Εξάρχεια και το ιστορικό κέντρο.

Τα προβλήματα κίνησης στις πόλεις υπάρχουν αλλά πρέπει να λυθούν με αξιόπιστα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς, με μικρά δημοτικά λεωφορεία για τους κατοίκους του κέντρου της Αθήνας, με κατάργηση παρόδιων θέσεων στάθμευσης και αντίστοιχες διαπλατύνσεις πεζοδρομίων ώστε να φτάνουμε στο μετρό και στο λεωφορείο με ασφάλεια, με έλεγχο της παράνομης στάθμευσης, με έλεγχο των ωρών τροφοδοσίας των καταστημάτων.

Η πεζοδρόμηση της Βασ. Ολγας θα ολοκληρώσει το δίκτυο πρασίνου και περιπάτου ανάμεσα στους αρχαιολογικούς χώρους. Η δημιουργία νέων αξόνων πεζών και ποδηλάτων προς τις γειτονιές της Αθήνας θα βελτιώσει την καθημερινότητα χιλιάδων κατοίκων της. Και τα δυο μαζί, ένα σύστημα, ένα διευρυμένο δίκτυο χώρων πρασίνου, αρχαιολογικών χώρων και πεζοδρόμων που αφορά εν μέρει τους επισκέπτες της Αθήνας αλλά πρωτίστως τους κατοίκους της.

Η Βάσω Τροβά είναι καθηγήτρια Τμήματος Αρχιτεκτόνων Πανεπιστημίου Θεσσαλίας