Τα έργα της Αθήνας

Οι πόλεις μοιάζει να μην αλλάζουν ή τουλάχιστον αλλάζουν αργά αλλά τόσο ώστε σωρευτικά να είναι «άλλες» όταν περάσουν λίγα χρόνια. Τα έργα του 2004 μας απασχολούν τις τελευταίες μέρες επειδή έχουν περάσει 20 χρόνια και κάποια από αυτά θέλουν συντήρηση, αλλά ήταν πολλά και έχουν αλλάξει την Αθήνα. Η αλλαγή της πόλης στη μακρά διάρκεια κρίνεται από τα έργα που γίνονται με στόχο και αποτέλεσμα, χωρίς να αποκλείονται οι αστοχίες, αρκεί να ξεπερνιούνται. Χρειάζεται βέβαια ένας στρατηγικός σχεδιασμός, μια πολιτική του χώρου, αλλά αυτά δεν αρκούν όταν καταλήγουν σε μεγάλα και πρωτοπόρα σχέδια που ενεργοποιούν τις φιλόδοξες δυνάμεις χωρίς να γίνονται έργα. Το ζητούμενο είναι να υπάρχει ένας ευέλικτος σχεδιασμός και κυρίως να γίνεται πράξη, να υλοποιείται και να αποδίδει. Αυτό είναι το πιο σημαντικό για τους πολίτες. Ο σχεδιασμός αυτός πρέπει να έχει επίγνωση των πολλών σχεδίων, προγραμμάτων και ερευνών που έχουν ήδη γίνει για την ίδια πόλη από τους προηγούμενους, αλλά να αποβλέπει σε πολλές μικρότερες παρεμβάσεις που θα συνδέονται μεταξύ τους και θα υλοποιούνται σε φάσεις, ακόμα και αποσπασματικά, επιτρέποντας προσαρμογές, ακόμα και ανατροπές, ανάλογα με την πραγματική πορεία των πραγμάτων. Το σημαντικό, στην Αθήνα ειδικά που έχει ζήσει μια μακρά περίοδο κρίσης, είναι τα σχέδια να γίνονται πράξη.

Θα τολμήσω να υποστηρίξω πως αυτό το πέτυχε ο Δήμος της Αθήνας τα τελευταία τέσσερα χρόνια αναλαμβάνοντας πολλές πρωτοβουλίες ύστερα από μια δεκαετία αδράνειας. Τα φιλόδοξα αρχικά σχέδια επαναπροσδιορίστηκαν έπειτα από διαβουλεύσεις και οδήγησαν σε μια αποτελεσματική ενεργοποίηση του αποθέματος των ώριμων μελετών με απαραίτητες προσαρμογές και στόχο μια βεντάλια συμπληρωματικών έργων που μπορούν να αποτελέσουν από κοινού μια κρίσιμη μάζα αλλαγής στην πόλη. Αναφέρω ενδεικτικά. Πάρκα τσέπης και αστικοί κήποι, καθαρά, δροσερά, φωτεινά σιντριβάνια, στέγη και φροντίδα για όσους το έχουν μεγάλη ανάγκη. Υλοποίηση σχεδιασμών για τον δημόσιο χώρο που είχαν γίνει από προηγούμενους φορείς με διαγωνισμούς και εκκρεμούσαν χρόνια, στο Σύνταγμα, στην πλατεία Θεάτρου, στη Βασιλίσσης Ολγας, στην Ερμού. Περιορισμός του αυτοκινήτου και απόδοση χώρου στους πεζούς στην Πανεπιστημίου, που δέχτηκε κριτική αλλά τώρα που ολοκληρώνεται είναι αποκαλυπτική. Η αποκατάσταση του θεάτρου στον Λυκαβηττό, η διπλή ανάπλαση και άλλα πολλά που δεν χωράνε σε αυτή τη στήλη. Γιατί τα γράφω όλα αυτά; Γιατί πιστεύω ότι το κρίσιμο είναι το καλό και το εφικτό όταν εγγράφονται σε μια οργανωμένη σειρά πολλών φαινομενικά αποσπασματικών μικρών και μεγαλύτερων παρεμβάσεων, που μπορούν να ολοκληρωθούν σε μια πολιτική θητεία και να αφήσουν στο σύνολό τους θετικό αποτύπωμα. Θα ήθελα ο δήμαρχος που θα εκλεγεί να συνεχίσει αυτό το έργο με την ίδια εποικοδομητική στρατηγική.

Ο Παναγιώτης Τουρνικιώτης είναι ομότιμος καθηγητής ΕΜΠ