Και τα Βαλκάνια;

Ενώ το βουλγαρικό κατά κεφαλήν εισόδημα έχει διπλασιασθεί κατά σχεδόν δύο φορές στα τελευταία δέκα χρόνια (ΑΠΕ – ΜΠΕ – ΒΤΑ, 3/8/2023), η Βόρεια Μακεδονία εξακολουθεί να βρίσκεται σε αναζήτηση σημείων στήριξης και, κυρίως, να προσδοκά την άρση του βουλγαρικού εμποδίου στον δρόμο της προς την ΕΕ. Η άρση των ελληνικών αντιρρήσεων για την ευρωατλαντική προοπτική της χώρας συνέβαλε στην αύξηση της αισιοδοξίας των Σκοπίων, τα οποία, βέβαια, γνώριζαν ότι ο ευρωπαϊκός δρόμος έχει πολλούς «σταθμούς ελέγχου», σε ικανό βάθος χρόνου. Ακολούθησαν όμως οι γαλλικές και μερικές άλλες ευρωπαϊκές επιφυλάξεις και τα Σκόπια αντιμετώπισαν το ενδεχόμενο να μην ακολουθήσουν ευρωπαϊκή πορεία παράλληλη με εκείνη που προσδοκούν τα Τίρανα. Και αν και το αρνητικό αυτό ενδεχόμενο ατόνησε, οι ενστάσεις της Σόφιας έδειξαν να ανακόπτουν τη δυναμική που αναμενόταν να εμφανισθεί.

Η περιοχή των Δυτικών Βαλκανίων εξακολουθεί να βρίσκεται υπό δοκιμασία, με τον αδύνατο κρίκο της Βόρειας Μακεδονίας να μην παύει να βρίσκεται και αυτός στις στοχεύσεις τρίτων ισχυρών. Από την πλευρά του, ο κ. Ράμα κινδυνεύει να αναστείλει μόνος του την ευρωπαϊκή προοπτική της Αλβανίας, παίζοντας με τα ανθρώπινα δικαιώματα και στερώντας στον εκλεγμένο δήμαρχο Χειμάρρας τη δυνατότητα να ασκήσει τα αυτοδιοικητικά του καθήκοντα. Ο εγκλεισμός του Φρ. Μπελέρη και οι διαδοχικές αρνήσεις μιας ελεγχόμενης Δικαιοσύνης να αφεθεί ελεύθερος στοχεύουν οφθαλμοφανώς στην υπέρβαση του ορίου ανάληψης των δημαρχικών του καθηκόντων και στην ακύρωση της εκλογής του. Και πιο βόρεια, στο Κόσοβο, είναι εύκολο να φανταστεί κανείς πόσα αρνητικά μπορεί να προκύψουν ιδίως όταν, όχι μόνο για τη γύρω του περιοχή, το ρωσικό ενδιαφέρον παραμένει αμείωτο. Για να μη γίνει αναφορά στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη που λίγο φαίνεται να θυμούνται οι Βρυξέλλες και άλλες δυτικές πρωτεύουσες.

Αν το ενδιαφέρον της Αθήνας στρέφεται κυρίως προς το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, άλλο τόσο επιβάλλεται αυτό να στραφεί δυναμικά προς τα Βαλκάνια και με προτάσεις στις Βρυξέλλες ώστε η ΕΕ να σχηματίζει εικόνα από κάποιο εκ της θέσεώς του ενδιαφερόμενο κράτος και όχι από μακρινούς τρίτους. Από κάθε άποψη, η Αθήνα έχει πολύ περισσότερους λόγους να θέλει τη σταθερότητα, την ειρήνη και τη συνεργασία με τους κυριολεκτικά άμεσους γείτονές της απ’ όσο λ.χ. το Οσλο, η Βουδαπέστη ή η Βιέννη. Η Ελλάδα έχει την ικανότητα και το κύρος να αναπτύξει πρωτοβουλίες ουσίας με τους βαλκάνιους γείτονές της που θα ξέρουν ότι μιλούν με συνομιλητή εμπιστοσύνης, ικανό να περιγράφει και ο ίδιος στις Βρυξέλλες την κατάσταση της περιοχής και να μεσολαβεί με καλή πίστη. Οσο για την Ουάσιγκτον, που τόσο ενδιαφέρον έχει για τη Βαλκανική, η Αθήνα, επικαλούμενη τα πλεονεκτήματα της Αλεξανδρούπολης, της Καβάλας, των προς Βορράν αγωγών και, κυρίως, τη συμβολή της στην περιφερειακή σταθερότητα και την ειρήνη, μπορεί να συμβάλει και προς τα εκεί ώστε και οι εντάσεις να μειωθούν ή να εκλείψουν και οι κίνδυνοι των μακρόθεν επιρροών να απομακρυνθούν. Και ας μη λησμονούμε το συνήθως μη προβαλλόμενο: την από ετών και κεφαλαιώδους σημασίας ελληνοβουλγαρική προσέγγιση που αποτελεί παράδειγμα μείζονος σημασίας για το άνοιγμα ενός δρόμου εμπιστοσύνης και φιλίας στην πολύπαθη Χερσόνησο του Αίμου.

Ο Γιώργος Κακλίκης είναι πρέσβης επί τιμή, ειδικός σύμβουλος του ΕΛΙΑΜΕΠ