Η Επανάσταση του Αργού Τρεξίματος

Το τρέξιμο είναι ένα άθλημα που καθορίζεται από το ρολόι. Ο μαραθώνιος των δύο ωρών. Το μίλι των τεσσάρων λεπτών. Το κατοστάρι των 10 δευτερολέπτων 100 μ. Οι δρομείς αναψυχής – χιλιόμετρα μακριά από τέτοιες επιδόσεις – εξακολουθούν να κυνηγούν χρόνους, να «εντρυφούν» σε διαλειμματικές και να έχουν εμμονή με το σπάσιμο του ατομικού τους ρεκόρ ακόμη και για λίγα δευτερόλεπτα.

Ομως η αλλαγή πλησιάζει. Μακριά από το επιχειρηματικό άκρο του αθλήματος, όπου τα ρεκόρ συνεχίζουν να πέφτουν το ένα μετά το άλλο, τα στατιστικά δείχνουν ότι οι δρομείς γίνονται πιο αργοί. Μεταξύ 1986 και 2018, ο μέσος χρόνος τερματισμού στους αγώνες 10 χιλιομέτρων αυξήθηκε κατά περίπου 12 λεπτά και στον μαραθώνιο κατά 39 λεπτά.

Ο μεγαλύτερος παράγοντας σε αυτή την «επιβράδυνση» είναι ότι το τρέξιμο έχει ανοίξει στο ευρύ κοινό. Μια ματιά σε οποιαδήποτε γραμμή εκκίνησης επιβεβαιώνει ότι υπάρχουν δρομείς όλων των ηλικιών, ικανοτήτων, βαρών και μεγεθών, κάτι που απέχει πολύ την εποχή που εγώ ξεκίνησα, τουλάχιστον 30 χρόνια πριν, όταν οι συμμετέχοντες στους αγώνες ήταν ομοιόμορφα αδύνατοι, γρήγοροι, με φανέλες συλλόγων – και ως επί το πλείστον άνδρες.

Ο «χοντρός» Μάρτινους

Ο 36χρονος Μάρτινους Εβανς είναι περήφανος κάτοχος οκτώ μεταλλίων στον μαραθώνιο. Το ταξίδι του στο τρέξιμο ξεκίνησε πριν από 11 χρόνια, όταν ο γιατρός τού είπε: «Κύριε Εβανς, είστε χοντρός. Ή θα χάσετε βάρος ή να πεθάνετε». Τότε ζύγιζε 140 κιλά. Ο Εβανς ανακοίνωσε ότι θα έτρεχε έναν μαραθώνιο. Ο γιατρός τον χλεύασε. Αλλά συνέχισε να κάνει ακριβώς αυτό και έκτοτε έχει ολοκληρώσει περισσότερους από 100 αγώνες. «Το τρέξιμο δεν έχει να κάνει με έναν αριθμό σε μια κλίμακα ή έναν χρόνο σε ένα χρονόμετρο» λέει. Ο Εβανς δημιούργησε το Slow AF Run Club, ενός εικονικού κλαμπ με περισσότερα από 10.000 μέλη, και το ομώνυμο βιβλίο του κυκλοφόρησε τον περασμένο μήνα (βλέπετε και «Τρέχω» 1.7.2023). «Το μήνυμά μου είναι ότι το τρέξιμο είναι για οποιονδήποτε και ότι μπορείς να το κάνεις με το σώμα που έχεις αυτή τη στιγμή» λέει. Οι εμπειρίες του Εβανς από διάφορα γεγονότα – από τον οδηγό φορτηγού που κορόιδεψε για το πάχος και την ταχύτητά του, από τη φορά που χάθηκε επειδή οι διοργανωτές ενός αγώνα είχαν αφαιρέσει ήδη τη σήμανση της διαδρομής έως τις φορές που φτάνοντας στον τερματισμό δεν έβρισκε ούτε μετάλλια ούτε καν νερό – ίσως δείχνουν πως δεν συμφωνούν όλοι με τη λογική του. Ωστόσο, πιστεύει ότι οι προοπτικές για τους μη «κανονικούς» δρομείς βελτιώνονται. «Ενας διευθυντής αγώνων είπε ότι αφού διάβασε την ιστορία μου άρχισε να προσφέρει μπλουζάκια σε μέγεθος έως 3XL» θυμάται.

Οι Τελευταίοι του Κοπαδιού

Το 2020, ύστερα από συνεννόηση με πιο αργούς δρομείς που είχαν αναφέρει αρνητικές εμπειρίες στη διοργάνωση του προηγούμενου έτους, ο Μαραθώνιος του Λονδίνου ξεκίνησε την πρωτοβουλία των «Τελευταίων του Κοπαδιού». Η γραμμή τερματισμού παραμένει πλέον ανοιχτή μέχρι τις 7.30 μ.μ., με 50 δρομείς-περιπατητές να ξεκινούν στο πίσω μέρος του τελευταίου κύματος και στις τρεις εκκινήσεις και να κινούνται με ρυθμό μαραθωνίου οκτώ ωρών (11 λεπτά και 23 δευτερόλεπτα το χιλιόμετρο). Ενας περιπατητής θα μένει πίσω για να υποστηρίζει κάθε δρομέα που παλεύει να διατηρήσει αυτόν τον ρυθμό, προχωρώντας στη διαδρομή μαζί του και συνοδεύοντάς τον μέχρι τη γραμμή τερματισμού. «Οι σταθμοί ανεφοδιασμού και οι τάπητες χρονομέτρησης παραμένουν στη θέση τους μέχρι να περάσουν όλοι» λέει η Λιάν Χόγκαν, υπεύθυνη επικοινωνίας της εκδήλωσης.

Χωρίς το ρολόι πλέον

Ακόμη και μετά το κλείσιμο της επίσημης γραμμής τερματισμού, έχει προβλεφθεί μια εναλλακτική στο Πάρκο Σεν Τζέιμς για όσους φτάσουν μετά τις 7.30 μ.μ. «Ολοι οι συμμετέχοντες που θα τερματίσουν την ημέρα του μαραθωνίου και δεν έχουν εγκαταλείψει θα λάβουν ένα μετάλλιο» λέει η Χόγκαν. Η Λίζα Τζάκσον, μέλος του 100 Marathon Club και συγγραφέας του βιβλίου «Your Pace or Mine?» («Με τον δικό σου ρυθμό ή με τον δικό μου;»), χαιρετίζει την κίνηση. «Νομίζω ότι οι αγώνες θα πρέπει να επεκτείνουν τα όριά τους, αν μπορούν. Γιατί να αποκλειστεί οποιοσδήποτε;». Η Τζάκσον περιγράφει τον εαυτό της ως «γεννημένη γενετικά αργή» και έχει τερματίσει τελευταία σε 20 από τους 110 μαραθωνίους της. «Είμαι άνθρωπος με κίνητρα, αλλά καθόλου επικεντρωμένη στους χρόνους. Δεν θέλω να κοιτάζω συνέχεια το ρολόι μου. Αυτό που είναι σημαντικό για μένα είναι οι σχέσεις που κάνω με τους άλλους. Μου αρέσει να μιλάω με ανθρώπους και οι άνθρωποι στην ουρά του αγώνα μιλούν περισσότερο».

Η περιφρόνηση της ταχύτητας από την Τζάκσον ακούγεται εξαιρετικά ευχάριστη στην Μπέθαν Τέιλορ-Σουέιν, η οποία ερευνά προβλήματα συμπεριληπτικότητας στη δρομική κοινότητα για το διδακτορικό της. «Πρέπει να απομακρυνθούμε από τον ρυθμό ως μοναδικό δείκτη επιτυχίας και να βρούμε άλλους τρόπους ερμηνείας ή αξιολόγησης των εμπειριών τρεξίματος» λέει. «Δεν έχω πρόβλημα με τους ανθρώπους που κυνηγούν χρόνους, αλλά ας μιλήσουμε επίσης για το τι άλλο εκτιμούμε στο τρέξιμο».

Τα συμπεριληπτικά Parkruns

Τα Parkruns, η παγκόσμια σειρά δωρεάν εβδομαδιαίων χρονομετρημένων εκδηλώσεων 5 χιλιομέτρων, έχουν παίξει καθοριστικό ρόλο διεύρυνση του δρομικού κοινού. Τα Parkruns δεν είναι αγώνες (αν και θα δείτε ακόμα τους περισσότερους να πατούν τα ρολόγια τους στη γραμμή εκκίνησης) και δεν έχουν χρονικό όριο για την απόσταση του πενταριού. Καθώς κάθε εκδήλωση έχει έναν εθελοντή-«σκούπα» που τρέχει πίσω πίσω, είναι άρα αδύνατο να έρθεις τελευταίος. «Αλλάζουμε την παραδοσιακή αφήγηση γύρω από το τι πρέπει να είναι το τρέξιμο, καθιστώντας το πιο συμπεριληπτικό» λέει η Κρίσι Γουέλινγκτον, τέσσερις φορές παγκόσμια πρωταθλήτρια Ironman και επικεφαλής υγείας και ευεξίας στα Parkruns.

Ο μέσος χρόνος τερματισμού το 2005 ήταν 22 λεπτά 17 δευτερόλεπτα ενώ το 2023 ήταν 32 λεπτά 34 δευτερόλεπτα. «Είμαστε περήφανοι που οι χρόνοι τερματισμού μας μεγαλώνουν» λέει η Γουέλινγκτον. «Γινόμαστε καλύτεροι στο να δίνουμε σε περισσότερους ανθρώπους την ευκαιρία και τον χώρο να περπατήσουν ή να τρέξουν με όποιον ρυθμό αισθάνονται άνετα. Τελικά, όλα έχουν να κάνουν με την κίνηση. Υπάρχουν απίστευτα οφέλη για την υγεία από το τρέξιμο με οποιονδήποτε ρυθμό και το περπάτημα».

Η διαφορά στην οπτική

Η Γουέλινγκτον επισημαίνει ένα σημαντικό σημείο όταν χρησιμοποιεί τον όρο «αργό τρέξιμο». «Υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους οι άνθρωποι μπορεί να επιλέξουν ή να χρειαστεί να τρέξουν αργά» σχολιάζει. «Η ταχύτητα είναι σχετική. Ο χαλαρός ρυθμός ενός ατόμου είναι η μέγιστη προσπάθεια ενός άλλου. Ο χρόνος τερματισμού μπορεί να είναι εξίσου σημαντικός για έναν πιο αργό δρομέα όσο και για έναν γρήγορο».

Η Τέιλορ-Σουέιν δεν αναφέρει πλέον τους χρόνους τερματισμού της σε αγώνες, ως μέρος της προσπάθειάς της να διευρύνει τη συζήτηση για το τρέξιμο. Κάποιοι βέβαια τη μέμφονται: «Με έχουν κατηγορήσει ότι δεν είμαι “πραγματικός” δρομέας». Αντίθετα, προτείνει αντί για «Πόσο έκανες;» να ρωτά κανείς έναν δρομέα μόλις τερματίσει: «Πώς ένιωσες;», «Πού τα έδωσες όλα;» και «Με ποιον τρόπο θα το γιορτάσεις;».

Ομολογώ ότι πάντα παρακολουθούσα στενά τους χρόνους μου. Οταν οι επιδόσεις μου άρχισαν να μειώνονται με την ηλικία, βρήκα την απόλαυσή μου να αγωνίζομαι κυνηγώντας ηλικιακές επιδόσεις. Αυτό δεν συνέβη για την πρώην βρετανίδα ελίτ μαραθωνοδρόμο Τίνα Μούιρ (ατομικό ρεκόρ 2 ώρες και 36 λεπτά), η οποία αποσύρθηκε από το επαγγελματικό τρέξιμο το 2017, σε ηλικία 28 ετών. Με ενδιαφέρει να μάθω πώς συνεχίζει να αντλεί ικανοποίηση όταν διασχίζει μια γραμμή τερματισμού, παρά το γεγονός ότι οι καλύτερες στιγμές είναι πια πίσω της. «Μου πήρε λίγο χρόνο ώστε να μη με νοιάζει τι θα έγραφε το χρονόμετρο δίπλα στο όνομά μου και τι θα σκεφτόταν ο κόσμος» λέει. «Ο πρώτος μου αγώνας ως μη επαγγελματία αθλήτριας ήταν άθλιος καθώς δεν είχα αφήσει τη συνήθεια να σπρώχνω τον εαυτό μου στο χείλος του γκρεμού. Αλλά σταδιακά συνειδητοποίησα ότι μου άρεσε πιο πολύ να τρέχω όταν δεν είχα εμμονή με το αποτέλεσμα. Μόλις έτρεξα 10 χιλιόμετρα σε 1 ώρα και 4 λεπτά – το πιο αργό μου μακράν – και ήταν τόσο διασκεδαστικό!».

Το νέο καλιμπράρισμα

Βρήκα έναν διαφορετικό τρόπο να «καλιμπράρω» εκ νέου τη σχέση μου με το τρέξιμο καθώς είμαι πιο αργή. Εχω σταματήσει εντελώς τους αγώνες, αλλάζω στόχους επιδόσεων με στόχους όπως η μείωση του άγχους, ο χρόνος στη φύση, η ψυχική και σωματική υγεία. Δεν είμαι μόνος. Η Σάρα Κερν, δρομέας επί 25 χρόνια, εγκατέλειψε επίσης τους αγώνες πριν από έξι χρόνια. «Το τρέξιμο μπορεί να είναι τόσο “συγκριτικό”» παρατηρεί. «Είναι όλα σχετικά με τους στόχους επίδοσης. Κάθε φορά που δήλωνα συμμετοχή σε έναν αγώνα, είτε έχανα κάθε κίνητρο για προπόνηση είτε τραυματιζόμουν. Τώρα τρέχω γιατί θέλω να είμαι έξω. Λατρεύω το να βρίσκομαι στη φύση. Είναι πολύ λυτρωτικό να μην ενδιαφέρομαι πια για τον ρυθμό μου. Θα τρέξω λίγο, θα περπατήσω λίγο, θα σταματήσω και θα φωτογραφίσω».

Τζεφάρισμα και πικνίκ

Εμείς οι αργοί δρομείς έχουμε ακόμη και ένα νέο λεξιλόγιο: Το «τζεφάρισμα», που περιγράφει το τρεχοπερπάτημα (που πήρε το όνομά του από τον Τζεφ Γκάλογουεϊ, τον αμερικανό πρωταθλητή και κόουτς και πρεσβευτή της εναλλαγής τρεξίματος και περπατήματος ως τεχνική προπόνησης). Ο «ρυθμός πικνίκ» (χρησιμοποιείται από τους ουλτράδες) και το αγαπημένο μου, ο «σέξι ρυθμός» του Μάρτινους Εβανς.

Υποψιάζομαι ότι θα υπάρχουν αρνητές που θα διαβάσουν το κείμενο και θα γκρινιάζουν ότι το pace 11.00 ή 10.00 ή 8.00 το χιλιόμετρο δεν είναι «σωστό τρέξιμο». Ισως θα προτείνουν στους πιο αργούς να προπονούνται περισσότερο ή να χάσουν βάρος πριν σταθούν στη γραμμή εκκίνησης. Αλλά καθώς το κίνημα του Αργού Τρεξίματος επιταχύνει, θα είναι εκείνοι αυτοί που θα μένουν πίσω…

Η Σαμ Πίρα (Μέρφι) είναι έμπειρη δημοσιογράφος, συγγραφέας και προπονήτρια με ειδίκευση στο τρέξιμο. Το τελευταίο της βιβλίο, «Run Your Best Marathon», κυκλοφόρησε πέρυσι.