Δικλίδες ασφαλείας

Η συζήτηση για την ανακαίνιση των μαχητικών F-16 που ήδη διαθέτει η Τουρκία και την πώληση σε αυτήν πολλών νέων συνεχίζεται στις ΗΠΑ με κύριους πόλους ενδιαφέροντος τη Γερουσία, τον γερουσιαστή Μενέντες, τα υπουργεία Εξωτερικών και Aμυνας και, τέλος, τον ίδιο τον αμερικανό πρόεδρο. Η παραδοσιακή δυτική τοποθέτηση συνίσταται στη θέση περί της κεφαλαιώδους συμμαχικής σημασίας της Aγκυρας σε σχέση όχι μόνο με τη διαχρονική αντίπαλο Μόσχα αλλά και με τον ευρύτερο τουρκικό ορίζοντα. Αντίληψη διαμορφωμένη ιδιαίτερα μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και χάριν της οποίας πολλές από τις τουρκικές «αταξίες» παραμερίζονταν από Βρυξέλλες και Ουάσιγκτον συστηματικά. Με την Αγκυρα να διαμορφώνει έτσι την πεποίθηση περί της απόλυτης αναγκαιότητάς της και τη βεβαιότητα ότι ουδείς θα αποπειραθεί να τη δυσαρεστήσει. Το φόβητρο της κλίσης της προς εχθρικές πλευρές ενίσχυε ανέκαθεν τόσο την τάση θωπειών προς αποφυγήν ενδεχόμενης αποσκίρτησής της όσο και τον τουρκικό εθνικιστικό εγωισμό. Με την πάροδο των ετών η Τουρκία ενισχύθηκε αμυντικά με την προμήθεια πολεμικού υλικού από συμμάχους και μη όπως και με την ανάπτυξη της πολεμικής της βιομηχανίας, η οποία σήμερα πραγματοποιεί σημαντικές εξαγωγές. Μια εξέλιξη που δίνει στον τούρκο πρόεδρο τη δυνατότητα να κάνει λόγο για τουρκική στρατηγική αυτονομία στο προβλεπτό μέλλον. Στο διάστημα της αύξησης του πολεμικού εξοπλισμού της και της εξέλιξης της πολεμικής της βιομηχανίας, η Αγκυρα παρουσίασε κατά καιρούς σημεία αποστασιοποίησης από τη Δύση με χαρακτηριστική τη στάση της στον πόλεμο του Ιράκ το 2003 αλλά και την προμήθεια των ρωσικών συστοιχιών S-400. Με αποτέλεσμα η Δύση να δείξει δυσαρέσκεια τόσο με κινήσεις όπως η λεγόμενη «παράκαμψη του Βοσπόρου» μέσω του άξονα βορείως της Αλεξανδρούπολης όσο και με τη μείωση του αμερικανικού ενδιαφέροντος για τη βάση του Ιντζιρλίκ. Ηρκεσε όμως η πολιτική πιρουέτα Ερντογάν της αποδοχής της σουηδικής ένταξης στο ΝΑΤΟ για να αλλάξουν οι διαθέσεις έναντι της Αγκυρας, με την προμήθεια στην Τουρκία των αμερικανικών F-16 να βρίσκεται πλέον προ των θυρών.

Είναι άραγε βέβαιο ότι η Δύση συναλλάσσεται με μια μετανοήσασα σύμμαχο ή αντιμετωπίζει μια νέα τακτική κίνηση της Αγκυρας, η οποία δεν θα ορρωδήσει μπροστά σε δυτικές αρχές και αξίες, αν θελήσει να εξυπηρετήσει τα όποια συμφέροντά της, υπαρκτά ή κατασκευασμένα; Πέρα από την ανάγκη Βρυξέλλες και Ουάσιγκτον να δουν κατά πόσο μια τέτοια ρευστότητα σχέσεων εξυπηρετεί τους σχεδιασμούς τους σε βάθος χρόνου, οφείλουν να αντιμετωπίσουν το ενδεχόμενο των τουρκικών μεταστροφών με σοβαρότητα και συγκροτημένο προγραμματισμό, θέτοντας ισχυρές δικλίδες ασφαλείας. Η σειρά των τουρκικών μεθοδεύσεων και προκλήσεων καλό είναι να μη λησμονηθεί από τη Δύση που δεν πρέπει να ενθουσιάζεται κοντόφθαλμα από τη φαινόμενη πρόθεση επανόδου της Αγκυρας στην κανονικότητα. Με την Ουάσιγκτον, μάλιστα, να μην περιορίζεται φραστικά στην ανάγκη να μη χρησιμοποιηθούν κατά συμμάχων τα προς πώληση αμερικανικά μαχητικά, αλλά να προχωρεί σε ρητό αποκλεισμό της χρήσης τους κατά της Ελλάδας. Χωρίς, εννοείται, να μένουν περιθώρια για όμοιο όρο έναντι της τελευταίας, αν η γειτονική πλευρά αναζητήσει προσχήματα για αθέτηση των υπεσχημένων.

Ο Γιώργος Κακλίκης είναι  πρέσβης επί τιμή,
ειδικός  συμβούλος του ΕΛΙΑΜΕΠ