Η Σκιά του Ορους

Πριν μερικά χρόνια βρέθηκα νύχτα στον μοναδικό ξενώνα που ήταν ανοιχτός χειμωνιάτικα κοντά στις Πρέσπες. Μοναδικός πελάτης, δέχθηκα από τον ξενοδόχο την κλασική επαρχιακή ερώτηση «τι λέει η Αθήνα;».

Είχα απαντήσει γενικά: «δεν είναι σπουδαία η κατάσταση, αλλά θα βελτιωθεί νομίζω». Αυτός δεν συμφώνησε: «μπα, από το κακό στο χειρότερο θα πηγαίνουμε».

«Γιατί τόση απαισιοδοξία», τον ρώτησα. «Το γράφει ο Πατροκοσμάς», μου είπε. Και μου ανάλυσε κάποια τρομερή δυστοπική προφητεία. «Ε, δεν τα ήξερε και όλα ο Κοσμάς ο Αιτωλός», είπα εγώ συμβιβαστικά, προσπαθώντας όμως να αποστασιοποιηθώ ονοματικά. «Πώς δεν τα ήξερε; Όλα όσα έχει γράψει ο Πατροκοσμάς βγαίνουν αληθινά». Μα πού το ξέρετε; «Μου το είπε ο Ρώσος πρόξενος, έχει μείνει εδώ: ‘μην το ψάχνεις, να διαβάζεις Πατροκοσμά· έχουν βγει αληθινά όλα όσα γράφει».

Είπα κάτι γενικό για τους διπλωμάτες που γενικώς προσπαθούν να είναι ευγενικοί με τους κατοίκους της χώρας που υπηρετούν και προτίμησα να αλλάξω συζήτηση. «Πολύ ωραίες οι ζωγραφιές! Συγχαρητήρια». Η σαλονοτραπεζαρία του ξενώνα ήταν διακοσμημένη με τεράστιες, δύο επί δύο μέτρα, τοιχογραφίες με απεικονίσεις της φύσης. Με μουντά χρώματα, πένθιμες σχεδόν. Στην πραγματικότητα δεν μου άρεσαν καθόλου.

«Ναι, μου το έχουν πει και άλλοι πως είναι ωραίες· τις έχει φτιάξει ο τάδε», και ανέφερε σαφώς σλάβικο όνομα. «Ζωγράφος από απέναντι είναι; Από τα Σκόπια;», ρώτησα. «Όχι, όχι· δεν έχουμε πάρε-δώσε με δαύτους. Ρώσος καλόγερος στη Μονή Δείναι, είναι».

Για «χαμουτζή» που πέρασε τα παιδικά του χρόνια «Κάτω από το Αυλάκι» αποτελούσαν πολιτιστικό σοκ αυτά που άκουγε. Πρόξενος στα μέρη μας πρέπει να έχει να εμφανιστεί από την εποχή που εγκαινίαζαν πλατείες με ονομασίες όπως «Τριών Συμμάχων» (Πάτρα) ή «Τριών Ναυάρχων» (Πύλος). Μετά αποφασίστηκε ότι την Ελλάδα απελευθέρωσαν οι Μωραΐτες και δεν είχαμε ανάγκη κανέναν.

Είμαι σίγουρος ότι ο ξενοδόχος μου ψήφισε «Νίκη» – αν δεν είναι κομματάρχης, ή υποψήφιος βουλευτής. Γιατί έκτοτε κατάλαβα πόσο βαριά  είναι η σκιά του Όρους στη Μακεδονία και πως σε αυτή τη σκιά κρύβονται πρόσωπα, υπηρεσίες και προθέσεις που εκδηλώθηκαν την εποχή της Συμφωνίας των Πρεσπών.

Βεβαίως, το Αγιονόρος είναι αυτό που είναι. Η ύπαρξη του και οι όροι λειτουργίας του προστατεύονται από παραδόσεις χιλιετίας και από διεθνείς συνθήκες, η πολιτεία δεν έχει λόγους να εμπλέκεται – αλλά ούτε να υποδέχεται με «τιμές αρχηγού κράτους» τις εικόνες του στην πρωτεύουσα, ούτε να πηγαίνει ο πρωθυπουργός  να ξεδιαλύνει τα αξεδιάλυτα, ούτε τα κόμματα να ορίζουν υποψήφιους που έχουν την «ευλογία του Όρους». Γιατί όσοι αποκτούν πολιτική εξουσία ως μη όφειλαν, κάποια στιγμή την αξιοποιούν κιόλας.