Σεισμοπαθείς και εθνικιστές

Η εκλογική αναμέτρηση της 14ης Μαΐου στην Τουρκία δεν προσφερόταν για ασφαλή προγνωστικά. Υπήρχαν έντονα σενάρια για εκλογική ήττα του προέδρου Ερντογάν που βασίστηκαν σε έναν συνδυασμό παραγόντων, στους οποίους το εκλογικό κοινό του ΑΚΡ φέρεται να είναι δυσαρεστημένο, βασικότεροι εκ των οποίων είναι η οικονομία και οι σεισμοί του Φεβρουαρίου, και σε δεύτερο επίπεδο, η θέση των συντηρητικών θρησκευόμενων γυναικών.

Κατά τη διαδικασία της καταμέτρησης των ψήφων απεδείχθη ότι η επιρροή του εν ενεργεία προέδρου και υποψήφιου της Λαϊκής Συμμαχίας στον πληθυσμό και ιδιαίτερα στο εκλογικό κοινό του AKP παραμένει ισχυρή, καθώς διέψευσε τις δημοσκοπήσεις που τον έφερναν να υπολείπεται κατά 1-2 ποσοστιαίες μονάδες του αντιπάλου του της Εθνικής Συμμαχίας, Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου. Τα αποτελέσματα φέρνουν τον Ερντογάν πολύ κοντά στο 50% και τον αντίπαλό του να ακολουθεί με περίπου πέντε μονάδες διαφορά.

Η Τουρκία θα έχει επαναληπτική εκλογή στις 28 Μαΐου. Ρυθμιστικό ρόλο φαίνεται ότι θα παίξει ο τρίτος υποψήφιος, Σινάν Ογάν, της Συμμαχίας ΑΤΑ. Ο Ερντογάν αυτή τη στιγμή φαίνεται να είναι ο επικρατέστερος, καθώς ο Ογάν που προέρχεται από τον χώρο του ΜΗΡ, έχει ταχθεί κατά των σύρων προσφύγων και κατά των Κούρδων και δήλωσε ότι θα υποστηρίξει τον υποψήφιο της αντιπολίτευσης μόνο στην περίπτωση που αυτή δεν θα προβεί σε παραχωρήσεις στο φιλοκουρδικό κόμμα. Επί της ουσίας, δεν αφήνει περιθώριο ελιγμών στον Κιλιτσντάρογλου, καθώς χωρίς και την κουρδική ψήφο, η Εθνική Συμμαχία δεν μπορεί να συγκεντρώσει το ποσοστό του 50%.

Σημαντική παράμετρος είναι και οι κοινοβουλευτικές εκλογές, στις οποίες η συμμαχία AKP – MHP εξασφάλισε την πλειοψηφία με 322 από τις 600 έδρες. Ενδιαφέρον έχει το γεγονός ότι το MHP, ενάντια στα προγνωστικά, έφτασε στο 10,51%, ενώ το φιλοκουρδικό HDP δεν συμμετείχε στις κοινοβουλευτικές εκλογές, υπό την απειλή της απαγόρευσής του. Αντ’ αυτού, υποστήριξε το YSP (Κόμμα της Πράσινης Αριστεράς), το ποσοστό του οποίου όμως έμεινε κάτω από το 9%.

Αν και εκκρεμεί η εκλογή της 28ης Μαΐου, μπορούν να εξαχθούν μερικά ασφαλή συμπεράσματα, με βάση τα αποτελέσματα του πρώτου γύρου. Καταρχήν, φαίνεται ότι ο εν ενεργεία πρόεδρος κατάφερε να πείσει τους σεισμοπαθείς ότι αυτός είναι ο καταλληλότερος για να αποκαταστήσει τις καταστροφές. Αυτό καταδεικνύουν τα ποσοστά του στις περιοχές που επλήγησαν βαριά από τους σεισμούς, σε σύγκριση με τις εκλογές του 2018, καθώς φαίνεται πως δεν έχασε ψήφους. Ενδεικτικά: Καχραμάνμαρας 72% έναντι 74%, Αντίγιαμαν 66,5% έναντι 67,4%, Χατάι 49,5% έναντι 48,5%, Μαλάτια 69,3% έναντι 69,2%, Οσμανίγιε 62,3% έναντι 63%.

Ενα δεύτερο συμπέρασμα είναι ότι στην Τουρκία υπάρχουν πλέον τρεις εθνικιστικοί πόλοι: το MHP που είναι σε συμμαχία με το AKP, το İΥİ που είναι σε συμμαχία με το CHP και ο Ογάν. Σημαντικό στοιχείο είναι ότι τα εθνικιστικά κόμματα έχουν λάβει αθροιστικά το 25% των ψήφων. Ενώ η οικονομία είναι η αχίλλειος πτέρνα του Ερντογάν, ο εθνικισμός φαίνεται πως αποτελεί το καθαρτήριό του.

Δεν θα ήταν συνετό να προβεί κανείς σε ασφαλή προγνωστικά για τις 28 Μαΐου, ωστόσο, μετά τα προχθεσινά αποτελέσματα, φαντάζει δύσκολο για τον Κιλιτσντάρογλου να ανατρέψει το προβάδισμα του Ερντογάν, χωρίς όμως να μπορεί να αποκλειστεί μια νέα ανατροπή.

Ο Αντώνης Δεριζιώτης είναι επικεφαλής του Τμήματος Τουρκικών Σπουδών του Ινστιτούτου Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων (ΙΔΟΣ)
και λέκτορας στο Τμήμα Τουρκικών Σπουδών και Σύγχρονων Ασιατικών Σπουδών (ΤΣΣΑΣ) στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών