Βασιλείς και πολιτικοί

Έγιναν πολλές αναφορές στη μακροβιότητα και δημοτικότητα της βρετανικής  δυναστείας και το συμπέρασμα συνήθως ήταν ότι ο αγγλικός θρόνος είχε τη σοφία να μείνει μακριά από τις κομματικές αντιπαραθέσεις: ο «Οίκος των Ουίνδσορ» δεν έγινε κόμμα όπως ο «Οίκος των Γλυξμπουργκ» στην Ελλάδα.

Όμως οι Γλύξμπουργκ κατά τον 19^ο αιώνα ήσαν εξίσου σοφοί με τους βασιλείς του Ηνωμένου Βασιλείου: από το 1875 το παλάτι και τα κόμματα αποδέχθηκαν την αρχή της «δεδηλωμένης» -του πλειοψηφικού κανόνα δηλαδή- και ως το 1909 «Τρικουπικοί»-«Δηλιγιαννικοί» δεν αμφισβήτησαν σε βαθμό ρήξης τις πολιτικές διαδικασίες.

Η πρώτη ρήξη γίνεται το 1910: μετά τις πρώτες εκλογές εκείνης της χρονιάς, ο Γεώργιος Α’ έδωσε στον Βενιζέλο εντολή σχηματισμού κυβέρνησης μειοψηφίας και το «δικαίωμα διάλυσης» της Βουλής. Κέρδισε τις δεύτερες εκλογές με τεράστια πλειοψηφία, διότι απείχαν οι «παλαιοκομματικοί»  -που πλειοψηφούσαν στη διαλυθείσα βουλή- διαμαρτυρόμενοι για την αντισυνταγματική διαδικασία.

Το 1915 είναι η σειρά των Βενιζελικών να απόσχουν από τις δεύτερες εκλογές κατηγορώντας τον Κωνσταντίνο Α’ ότι ενεργούσε αντισυνταγματικά, επειδή είχε δώσει στους μειοψηφικούς «παλαιοκομματικούς» εντολή με «δικαίωμα διάλυσης», δύο φορές μάλιστα. Και ξεκίνησε ο «Διχασμός» που δια της τεθλασμένης του Εμφύλιου Πολέμου 1946-49 διήρκεσε ως το 1974.

Το 1963 ο εχθρικός προς το στέμμα Γεώργιος Παπανδρέου απείλησε αρχικά με αποχή και μετά τις εκλογές έλαβε εντολή σχηματισμού κυβέρνησης μειοψηφίας από τον βασιλέα Παύλο – και κέρδισε τις επόμενες. Δύο χρόνια αργότερα, το 1965, ο Κωνσταντίνος Β’  αποπέμπει τον Παπανδρέου με την προτροπή και στήριξη του Παναγιώτη Κανελλόπουλου της ΕΡΕ. Ο «στρατός του» θα καθαιρέσει τον Κωνσταντίνο Β’ ανεπισήμως το 1967 και το επισήμως 1973· την τελική λύση στο «καθεστωτικό ζήτημα» θα την δώσει το 1974 κυβέρνηση της ιστορικά φιλοβασιλικής Νέας Δημοκρατίας.

Οι δύο παρατάξεις, μετά από ανελέητες συγκρούσεις, απέκτησαν διαδοχικά «πολιτικό εθνάρχη» που ανέτρεψε τον «βασιλιά εθνάρχη»: τον Ελευθέριο Βενιζέλο η μία, τον Κωνσταντίνο Καραμανλή η άλλη. Η δημοτικότητα των Γλύξμπουργκ εκμηδενίστηκε.

Στη Βρετανία, από το 1700 τα κόμματα έχουν αποδεχθεί τη «δεδηλωμένη», την ειρηνική εναλλαγή στην εξουσία και δεν εμπλέκουν τον θρόνο στον πολιτικό ανταγωνισμό. Η καθαίρεση του φιλογερμανού Εδουάρδου VIII το 1936 γίνεται συναινετικά-διακομματικά, χωρίς να ανοίξει μύτη. Η δημοτικότητα των μη αμφισβητούμενων Ουίνδσορ παραμένει υψηλότατη.

Θέλω να πω, αιώνες τώρα η μακροβιότητα των θρόνων και η ευημερία των λαών δεν εξαρτάται πρωτίστως από τη σοφία των βασιλέων αλλά από αυτή των πολιτικών. Αλλά οι τελευταίοι εξαγνίζονται αποδίδοντας αποκλειστικά στους απόντες -στη δυναστεία που ανέτρεψαν ή σε ξένες δυνάμεις- την ευθύνη για τη βιαιότητα των αντιπαραθέσεών τους και τις παραβιάσεις του δημοκρατικού κανόνα.