Η ευγένεια εντελώς μέσα της

Οι αδόκητοι θάνατοι ενεργών και δυναμικών προσώπων, οικείων και βαθιά αγαπημένων, μας σοκάρουν.

Για τις πρώτες ώρες και ημέρες μετά τον θάνατό τους, το συναίσθημά μας, η αγάπη μας για αυτά τα πρόσωπα, ψάχνει αδέξια να μετρήσει το ίχνος τους στην ψυχή μας. Ευτυχώς, η αγάπη θα βρει σιγά σιγά τον δρόμο της και παρά τη βροντώδη απουσία του αγαπημένου προσώπου θα πολεμήσει με τον πόνο και θα αρχίσει να πρωταγωνιστεί και πάλι.

Η Δέσποινα θα λείψει σε πολλούς ανθρώπους. Πρώτα πρώτα σε όσους τη μεγάλωσαν και όσους μεγάλωσαν μαζί της. Η μητέρα της Αιμιλία, τα παιδιά της Σωτήρης και Αιμιλία, τα αδέλφια της Ειρήνη και Πλάτων, Παύλος και Λάρα, Μαρίνα και Βασίλης, τα ανίψια της Αλεξάνδρα και Τατιάνα και η αγαπημένη της Μεγκάι θα νιώσουν τη βαθύτατη απουσία της. Πολλοί, πραγματικά πάρα πολλοί, είμαστε με τρόπο φυσικό και συναισθηματικό μαζί τους.

Οσο και αν η απώλεια μπλοκάρει τη μνήμη, θα είναι αυτή που θα αρχίσει τη φροντίδα του πόνου. Ταίριαζε η εικόνα της με τη λιτότητα των λύσεων που αναζητούσε στα εμπόδια και στα προβλήματα και με την τρυφερότητα που έδειχνε σε ό,τι αγαπούσε. Εφτιαχνε με το «τίποτα» ένα γοητευτικό και φιλόξενο τοπίο γύρω της και μετά σε αυτό το σύμπαν, σε αυτόν τον κόσμο, σε αυτό το τραπέζι, υποδεχόταν συγγενείς, φίλους αγαπημένους, νέα πρόσωπα στις παρέες.

Η Δέσποινα μαγειρεύοντας, δοκιμάζοντας και σκεπτόμενη την εξέλιξη και βελτίωση της γεύσης, η Δέσποινα τραγουδώντας με την Ειρήνη και τον Ανδρέα, η Δέσποινα συζητώντας πολιτικά, η μαγεία της μπροστά στην τέχνη του καλλιτέχνη και του τεχνίτη, η Δέσποινα φορώντας τα κοσμήματα του Αντώνη Μπενάκη και των γιαγιάδων της, η Δέσποινα δίπλα στον Διονύση Φωτόπουλο, δίπλα στον Γιώργο Κοτανίδη, οι διηγήσεις για τον Χορν και τον Πάμπλο, η Β’ Πανελλαδική του Ρήγα Φεραίου, το Πάσχα και το καλοκαίρι στο σπίτι και η αυλή στην Αίγινα, το πάρτι της εκεί το 2008, η αγαπημένη παρέα της από τα χρόνια των σπουδών της στη Θεσσαλονίκη, δεσμοί αγάπης αδιάκοποι.

Πώς γίνονταν όλα αυτά όμως; Βοηθάει για την αντίληψη της γλυκιάς απήχησης η απαρίθμηση των αρετών της, της ομορφιάς της, της ζωντάνιας της, του γέλιου της, της αίσθησης του χιούμορ. Η ευγένεια που ήταν εντελώς μέσα της. Ολα αυτά και κάτι ακόμη πολύ σπουδαίο που έμαθε από την οικογένειά της και χαρακτηρίζει το έργο τους, το Μουσείο Μπενάκη. Ενα έργο της οικογένειας Μπενάκη και στη συνέχεια της οικογένειας Γερουλάνου. Ενα έργο που συνέδραμε βαθιά και ουσιαστικά ο Αγγελος Δεληβορριάς ως διευθυντής του για περισσότερο από 30 χρόνια. Είναι η μεγάλη διάκριση μεταξύ «σκέτου» παρελθόντος και λόγιας και λειτουργικής παράδοσης, μεταξύ της ουσίας που αφήνει πίσω του το παρελθόν και των ανούσιων στοιχείων που του δίνονται. Η σκέψη της και η πρακτικότητά της αναπτύχθηκαν και στις διαδικασίες για την Ελευσίνα ως Πολιτιστική Πρωτεύουσα. Και εκεί με εξαιρετικούς συνεργάτες «δάμασαν» δυσκολίες αμέτρητες, για να φτάσει στη βραδιά των εγκαινίων κουρασμένη και βαθύτατα υπερήφανη.

Πολλά και πολλοί που αγαπούσε η Δέσποινα έμειναν έξω από τον πρώτο αυτόν πικρό αποχαιρετισμό. Σίγουρα θα έβρισκε το κείμενο υπερβολικό για τα όσα θετικά αναφέρονται και θα φώναζε.

Ο Τάσος Σακελλαρόπουλος είναι ιστορικός, υπεύθυνος των Ιστορικών Αρχείων του Μουσείου Μπενάκη