Η ηθική του επαγγέλματος

Δικαιοσύνη είναι η τέχνη του αγαθού και του ίσου. Εχει λεχθεί ότι τίποτε στον κόσμο δεν είναι δυσκολότερο από την απονομή της Δικαιοσύνης. Μόνο η θεία Δικαιοσύνη και ο λόγος του Θεού περικλείουν την απόλυτη αλήθεια. Εργο ανθρώπινο η απονομή του Δικαίου και οι άνθρωποι μόνο προς το ανθρώπινο ιδεώδες έχουν δικαίωμα να ατενίσουν, όχι προς το απόλυτο. Ολοι όσοι υπηρετούν τη Δικαιοσύνη, με οποιαδήποτε ιδιότητα, φέρουν μεγάλη ευθύνη. Και ο δικηγόρος, που θα υπερασπίσει τα δίκαια του εντολέως του, πάντοτε όμως στα πλαίσια της ηθικής τάξεως και της δεοντολογίας, διότι αλλιώς κινδυνεύει να παραπλανήσει τη Δικαιοσύνη. Και ο εισαγγελέας, που θα υποστηρίξει την κατηγορία, μόνο όμως αν η δικαστική του συνείδηση επιτρέπει να την υποστηρίξει, αλλιώς έχει το χρέος έναντι της Δικαιοσύνης να την εγκαταλείψει. Και ο δικαστής, που πριν διατυπώσει την απόφασή του σε οποιαδήποτε υπόθεση οφείλει να εκδώσει μια άλλη απόφαση, άγραφη μεν, βγαλμένη όμως από τα έγκατα της ψυχής του, με γνώμονα την αυτοκριτική. Οσοι δεν είναι σε θέση να κρίνουν εαυτούς είναι ακατάλληλοι να κρίνουν τους συνανθρώπους τους.

Συλλειτουργός της Δικαιοσύνης, ο δικηγόρος, υπερασπιστής του Δικαίου, ασκεί ένα λειτούργημα συνειδήσεως και οφείλει να το ασκεί με επίγνωση του θεσμικού του ρόλου. Κι αυτό διότι μέσα στην κοινωνία δεν υπάρχει αδύναμη και χωρίς προστασία ύπαρξη, δεν υπάρχει παραγνωρισμένο δίκαιο ή παραγνωρισμένη ελευθερία, που να μην καλεί σε βοήθειά της έναν δικηγόρο, κι αντίστοιχα ένας δικηγόρος που να μην είναι έτοιμος να αναλάβει με όλη του την καρδιά την υπεράσπιση του προσβαλλομένου, χωρίς να προσδοκά τίποτα για τον εαυτό του. Εχει λεχθεί ότι η τάξη των δικηγόρων είναι τόσο παλιά όσο και η δικαστική εξουσία. Η μία γεννήθηκε από την άλλη. Ομως ο δικηγόρος είναι ανεξάρτητος. Στην αρχαία Ρώμη τη δικηγορία ασκούσαν μόνο ελεύθεροι πολίτες.

Ετσι λοιπόν ο δικηγόρος μπορεί, απέναντι στα δικαστήρια, να ασκεί ευθαρσώς έλεγχο για την καλή λειτουργία της διαδικασίας, για τον σεβασμό των ατομικών ελευθεριών, να τα υποχρεώνει να προσέχουν ό,τι θεωρεί απαραίτητο για την υπόθεση. Πάντα, όμως, στα όρια της ευπρέπειας και του οφειλόμενου σεβασμού προς την έδρα, ανταποκρινόμενος στον θεσμικό του ρόλο που η πολιτεία τού ανέθεσε.

Εχει λεχθεί ότι εκείνο που οι πολλοί άνθρωποι χαρακτηρίζουν εξαιρετική αρετή, οι δικηγόροι το θεωρούν σαν ένα στοιχειώδες καθήκον. Και αρετή του δικηγόρου είναι όταν αναλαμβάνοντας μια υπόθεση γίνεται κατ’ αρχήν δικαστής αυτής και αποφαίνεται με ειλικρίνεια για την αλήθεια και τη νομική ορθότητα των ισχυρισμών του εντολέως του. Την περί Δικαίου αντίληψη της κοινωνίας εκφράζει με την απόφασή του ο δικαστής, που απονέμει Δικαιοσύνη. Την ιερή αποστολή για την ορθή απονομή της Δικαιοσύνης υπηρετούν οι δικηγόροι. Επιτελώντας δε εξόχως πνευματικό έργο, οφείλουν να μάχονται για την ηθική και πολιτική ελευθερία, την ισονομία και την αρετή. Πάντα με γνώμονα το καλό της Δικαιοσύνης και την αποστολή τους στην κοινωνία, πιστοί στις παραδόσεις, της ηθικής του Σώματος και του όρκου τους. Κι ασφαλώς, χρειάζεται και η συμβολή της πολιτείας, που θα πρέπει να ψηφίζει νόμους που εμπνέουν σεβασμό, αλλά και της κοινωνίας, που θα πρέπει να σκέπτεται ηθικά και έντιμα. Και οι δικαστές να στέκονται στο ύψος ενός Τερτσέτη και Πολυζωίδη.

Ο Δημήτρης Χ. Παξινός είναι πρώην πρόεδρος ΔΣΑ