Gregory Badeson {LF}και ΠΑΣΟΚ

Η ερμηνεία των πολιτικών θέσεων ενός κοινοβουλευτικού κόμματος δεν πρέπει να εξαντλείται σε επιφανειακές αναγνώσεις, αλλά απαιτεί τη βοήθεια επιστημών της ανθρώπινης συμπεριφοράς. Νομίζω, ότι οι απόψεις του Gregory Badeson είναι χρήσιμες για την κατανόηση της αντιφατικής πολιτικής του ΠΑΣΟΚ την τελευταία περίοδο.

Ο Gregory Badeson, κοινωνικός ανθρωπολόγος, διατύπωσε το 1956 τη θεωρία του «διπλού αντιφατικού δεσμού» στην ανθρώπινη επικοινωνία.   Θεώρησε ότι η λογική συμπεριφορά ενός ατόμου απαιτεί να κατανοεί με λογικό τρόπο τα μηνύματα από τα σημαντικά πρόσωπα του περιβάλλοντός του. Αν τα μηνύματα είναι συγκεχυμένα, αμφίβολα, αμφιθυμικά, αβέβαια, αντιφατικά τότε δημιουργείται η κατάσταση του διπλού δεσμού. Αναφέρει ο ίδιος ο Badeson: «Θεωρούμε ότι μια τέτοιου είδους κατάσταση δημιουργείται ανάμεσα στον προ-σχιζοφρενή και τη μητέρα του, αλλά συμβαίνει επίσης και σε φυσιολογικές σχέσεις. Οταν κάποιος παγιδεύεται σε μια κατάσταση διπλού δεσμού, ανταποκρίνεται αμυντικά». Ο αποδέκτης, επομένως, συχνά αντιφατικών μηνυμάτων, επιλέγει ως συμπεριφορά τη φυγή και την απόσυρση από τη δύσκολη πραγματικότητα που βιώνει. Ο ψηφοφόρος ενός κόμματος με διπλά αντιφατικά μηνύματα, επιλέγει την εγκατάλειψη του κόμματος, αθροιζόμενους στους αναποφάσιστους, ή σταδιακά επιλέγει άλλο κόμμα με σαφείς και συγκεκριμένες θέσεις.

Το ΠΑΣΟΚ, στην περίοδο διακυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ, εφάρμοζε τη λανθασμένη πολιτική των ίσων αποστάσεων, με δύο αρνήσεις, προς τη Νέα Δημοκρατία και τον ΣΥΡΙΖΑ. Στην ουσία βοηθούσε έμμεσα τον ΣΥΡΙΖΑ. Γιατί όπως έχουμε ξαναγράψει «η Νέα Δημοκρατία είναι ιδεολογικός αντίπαλος αλλά ο ΣΥΡΙΖΑ είναι υπαρξιακός αντίπαλος του ΠΑΣΟΚ». Στη σημερινή περίοδο το ΠΑΣΟΚ, αναβάθμισε την αντιφατική του πολιτική υποστηρίζοντας ότι αγωνίζεται για ομαλό πολιτικό βίο, αλλά αρνείται να πάρει θέση σε πιθανή μετεκλογική συνεργασία. Ο Νίκος Ανδρουλάκης στην πρόσφατη συνέντευξή του στην ΕΡΤ, δήλωσε: «Ναι σε κυβέρνηση συνεργασίας. Οχι όμως με πρωθυπουργό Μητσοτάκη ή Τσίπρα, αλλά [με] πολιτικό πρόσωπο που θα προτείνω εγώ». Αυτή η δήλωση έχει μία αντίφαση με την ίδια την πραγματικότητα, διότι δεν υπάρχει πιθανότητα ο ΣΥΡΙΖΑ να έλθει πρώτο κόμμα. Η δήλωση αυτή ενισχύει τους ψηφοφόρους του ΠΑΣΟΚ, που πήγαν στον ΣΥΡΙΖΑ, γιατί τους επικυρώνει τη λανθασμένη πεποίθηση,  ότι θα γευθούν τα πιθανά αγαθά από τη στήριξη ενός κυβερνητικού κόμματος. Η δεύτερη αντίφαση είναι, ότι το τρίτο κόμμα μπορεί με έναν μαγικό τρόπο να ακυρώσει την πολιτική πραγματικότητα και να αναγκάσει τη ΝΔ, πρώτο κόμμα των εκλογών, σε αυτοχειρία – χάριν των επιθυμιών του ΠΑΣΟΚ – και να δεχτεί συνεργασία και όχι να προτιμήσει δεύτερο γύρο εκλογών, εφόσον της ζητείται να αρνηθεί τον πρόεδρό της.  Ακόμα  αντίφαση είναι, ότι θα υπάρξουν  ψηφοφόροι που θα ψηφίσουν ΠΑΣΟΚ, αγνοώντας για ποιο μελλοντικό πρωθυπουργό θα δώσουν την ψήφο τους.

Δυστυχώς, οι ελπίδες των μελών και φίλων του ΠΑΣΟΚ της περιόδου των εσωκομματικών εκλογών (16% δημοσκοπικά) δεν ικανοποιούνται. Η αδυναμία  αποκρυπτογράφησης των αντιφατικών μηνυμάτων έχει ως αποτέλεσμα την εγκατάλειψη της ενεργής στήριξης του ΠΑΣΟΚ. Η πορεία μπορεί να αλλάξει για το ΠΑΣΟΚ; Ναι, αλλά με την προϋπόθεση αλλαγής στρατηγικής και την ύπαρξη σαφών και όχι αντιφατικών μηνυμάτων.

Ο Γιάννης Παπαδάτος είναι ομότιμος καθηγητής Ψυχοφυσιολογίας ΕΚΠΑ